Ngay trong hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ giáo dục phổ thông năm học mới, Bộ GD-ĐT yêu cầu các trường THPT tư vấn kỹ lưỡng về các môn học lựa chọn trước khi học sinh nhập học lớp 10 và tạo điều kiện để các em được đổi môn học lựa chọn nếu có nhu cầu. Theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018, mỗi học sinh cấp THPT sẽ chọn 4 trong 9 môn lựa chọn, trong khi môn lịch sử là môn bắt buộc với thời lượng 52 tiết/năm – không phải môn tự chọn như một số thông tin lan truyền trên mạng xã hội. Đáng chú ý, năm học 2026 – 2027, tổng chỉ tiêu tuyển sinh vào lớp 10 công lập trên cả nước tăng khoảng 10%, đạt 79,3% tổng số học sinh lớp 9.
Môn học lựa chọn lớp 10 gồm những môn nào?
Theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018, học sinh cấp THPT phải học các môn học và hoạt động giáo dục bắt buộc sau:
| Nhóm | Môn học / Hoạt động |
|---|---|
| Môn học bắt buộc | Ngữ văn, Toán, Ngoại ngữ 1, Lịch sử, Giáo dục thể chất, Giáo dục quốc phòng và an ninh |
| Hoạt động bắt buộc | Hoạt động trải nghiệm – hướng nghiệp, Nội dung giáo dục của địa phương |
Bên cạnh đó, học sinh sẽ chọn 4 môn học trong danh sách 9 môn lựa chọn:
| STT | Môn lựa chọn | Nhóm môn |
|---|---|---|
| 1 | Địa lý | Khoa học xã hội |
| 2 | Giáo dục kinh tế và pháp luật | Khoa học xã hội |
| 3 | Vật lý | Khoa học tự nhiên |
| 4 | Hóa học | Khoa học tự nhiên |
| 5 | Sinh học | Khoa học tự nhiên |
| 6 | Công nghệ | Công nghệ – Nghệ thuật |
| 7 | Tin học | Công nghệ – Nghệ thuật |
| 8 | Âm nhạc | Công nghệ – Nghệ thuật |
| 9 | Mỹ thuật | Công nghệ – Nghệ thuật |
Việc lựa chọn tổ hợp môn ngay từ đầu lớp 10 sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến lộ trình học tập và cơ hội xét tuyển đại học của sĩ tử trong 3 năm tới.
Quy định đổi môn học lựa chọn năm 2026 được thực hiện ra sao?
Trong văn bản hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ giáo dục phổ thông năm học mới, Bộ GD-ĐT nêu rõ: các trường THPT có trách nhiệm tư vấn đầy đủ về các môn lựa chọn để học sinh đăng ký ngay khi nhập học lớp 10. Trường hợp học sinh có nhu cầu thay đổi môn học lựa chọn, nhà trường phải thực hiện các thủ tục cần thiết để đảm bảo quyền lợi của học sinh.
Động thái này được đưa ra trong bối cảnh nhiều trường đang linh hoạt điều chỉnh định hướng tổ hợp môn tự chọn để phù hợp hơn với nguyện vọng của người học. Điển hình như việc điều chỉnh định hướng tổ hợp 4 môn tự chọn tại TP.HCM ngay từ năm học 2026 – 2027 cho thấy xu hướng ngày càng linh hoạt trong công tác tổ chức dạy học tự chọn.
Lịch sử có phải là môn tự chọn ở cấp THPT không?
Bộ GD-ĐT khẳng định: thông tin “môn lịch sử là môn tự chọn” đang lan truyền trên mạng xã hội là không đúng. Theo Chương trình giáo dục phổ thông hiện hành, lịch sử là môn học bắt buộc đối với tất cả học sinh cấp THPT. Quy định này được ban hành tại Thông tư 13/2022/TT-BGDĐT ngày 3/8/2022 và được thực hiện từ năm học 2022 – 2023.
| Nội dung | Thời lượng |
|---|---|
| Phần nội dung bắt buộc môn Lịch sử | 52 tiết/năm học |
| Chuyên đề học tập lựa chọn | 35 tiết/năm học |
Việc chương trình môn lịch sử có thêm các chuyên đề học tập lựa chọn không đồng nghĩa với việc lịch sử trở thành môn tự chọn. Học sinh vẫn phải học đầy đủ phần nội dung bắt buộc và có thể đăng ký thêm chuyên đề theo định hướng nghề nghiệp của bản thân.
Vì sao học sinh và phụ huynh vẫn lúng túng khi chọn tổ hợp môn?
Dù Chương trình giáo dục phổ thông mới đã được triển khai được 5 năm, thực tế cho thấy nhiều học sinh và phụ huynh vẫn gặp khó khăn khi quyết định tổ hợp môn học. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc các em vừa rời bậc THCS chưa hiểu rõ bản chất của từng môn lựa chọn, cấu trúc chuyên đề học tập cũng như mối liên hệ giữa tổ hợp môn với các khối xét tuyển đại học sau này.
Trước thực trạng đó, ngay sau khi có kết quả tuyển sinh vào lớp 10, nhiều trường THPT tại Hà Nội đã tổ chức các buổi gặp mặt, tư vấn chuyên sâu cho phụ huynh và học sinh trúng tuyển. Đây được xem là bước đệm quan trọng giúp các em đưa ra lựa chọn đúng đắn ngay từ vạch xuất phát.
Các trường THPT đang tư vấn chọn môn cho học sinh lớp 10 như thế nào?
Chia sẻ tại Trường THPT Việt Đức (Hà Nội), cô Nguyễn Bội Quỳnh – Hiệu trưởng nhà trường – cho biết, nếu công tác tư vấn được tổ chức sớm và bài bản trước khi học sinh nhập học thì việc đổi môn học lựa chọn trong quá trình học sẽ ít xảy ra.
Nêu thực tế từ những năm đầu tổ chức dạy học tự chọn, cô Quỳnh chỉ ra một tâm lý phổ biến: nhiều học sinh có xu hướng “né” các môn khoa học tự nhiên vì cho rằng khó học, thay vào đó chọn tổ hợp khoa học xã hội với mong muốn “ăn điểm dễ”. Tuy nhiên, đến lớp 11 – lớp 12, các em mới nhận ra những môn này không phục vụ cho ngành mình định theo đuổi ở bậc đại học. Do đó, việc xây dựng tổ hợp môn lựa chọn cần gắn kết chặt chẽ với các khối thi tuyển sinh đại học, đảm bảo học sinh có cơ hội dự thi ít nhất 2 – 3 tổ hợp, qua đó mở rộng cánh cửa tương lai.
Bên cạnh đó, quy trình đăng ký xét tuyển đại học năm 2025 đã được Bộ GD-ĐT đơn giản hóa theo hướng thuận lợi hơn cho thí sinh, nhưng điều kiện tiên quyết vẫn là sự phù hợp giữa tổ hợp môn học ở THPT và tổ hợp xét tuyển của ngành nghề mong muốn. Để theo kịp chương trình ngay từ năm đầu tiên và chủ động củng cố kiến thức nền tảng, phụ huynh và học sinh có thể tham khảo thêm các khóa học Topclass lớp 10 được thiết kế bám sát định hướng tổ hợp môn.
Hướng nghiệp từ sớm – yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh thị trường lao động thay đổi
Các chuyên gia hướng nghiệp nhận định, trong bối cảnh chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và kinh tế xanh đang làm thay đổi mạnh mẽ thị trường lao động, công tác hướng nghiệp cần được triển khai từ sớm thay vì chờ đến những năm cuối cấp THPT. Việc lựa chọn tổ hợp môn học ở lớp 10 chính là một trong những bước khởi đầu quan trọng nhất của hành trình hướng nghiệp.
Học sinh cần được trang bị đầy đủ thông tin về đặc thù từng môn học, yêu cầu của các ngành nghề trong tương lai cũng như xu hướng tuyển dụng của thị trường lao động. Chính vì vậy, sự đồng hành của phụ huynh và vai trò tư vấn của nhà trường ngay từ giai đoạn trước khi bước vào lớp 10 là vô cùng quan trọng. Với học sinh đã xác định rõ định hướng, việc học Topclass lớp 11 từ sớm sẽ giúp duy trì đà học tập ổn định và bứt phá trong giai đoạn nước rút.
Tuyển sinh lớp 10 năm học 2026 – 2027: Chỉ tiêu tăng 10% trên cả nước
Theo tổng hợp của Bộ GD-ĐT, đến nay các địa phương đã hoàn thành công tác tuyển sinh vào khối lớp 10 công lập. Cụ thể:
| Chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 công lập | Số liệu |
|---|---|
| Mức tăng tổng chỉ tiêu so với năm trước | Khoảng 10% |
| Tỷ lệ so với tổng số học sinh lớp 9 | 79,3% |
Đáng chú ý, tại nhiều địa phương, công tác tuyển sinh được công bố sớm để phụ huynh và học sinh chủ động kế hoạch. Ví dụ, phương án tuyển sinh lớp 10 của Đà Nẵng năm học 2026 đã được công bố đầy đủ về môn thi, chỉ tiêu và cách xét tuyển, giúp thí sinh có sự chuẩn bị tốt nhất. Bên cạnh đó, kỳ thi tốt nghiệp THPT cũng có những điều chỉnh đáng chú ý khi cách chấm thi môn Văn theo hướng mở được áp dụng nhằm phản ánh đúng năng lực học sinh – một tín hiệu tích cực cho việc giảm áp lực học tủ, học vẹt.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
1. Học sinh có được đổi môn học lựa chọn sau khi đã đăng ký vào lớp 10 không?
Có. Bộ GD-ĐT yêu cầu các trường THPT tạo điều kiện cho học sinh đổi môn học lựa chọn khi có nhu cầu, đảm bảo quyền lợi của người học. Tuy nhiên, việc đổi môn nên được thực hiện sớm, ngay từ đầu năm học để tránh ảnh hưởng đến tiến độ học tập.
2. Môn lịch sử có phải là môn tự chọn ở cấp THPT không?
Không. Lịch sử là môn học bắt buộc đối với tất cả học sinh cấp THPT theo Thông tư 13/2022/TT-BGDĐT, với thời lượng 52 tiết/năm. Các chuyên đề học tập lựa chọn (35 tiết/năm) không làm thay đổi tính chất bắt buộc của môn học này.
3. Học sinh lớp 10 phải chọn bao nhiêu môn học lựa chọn?
Mỗi học sinh sẽ chọn 4 môn trong danh sách 9 môn lựa chọn gồm: Địa lý, Giáo dục kinh tế và pháp luật, Vật lý, Hóa học, Sinh học, Công nghệ, Tin học, Âm nhạc và Mỹ thuật.
4. Làm thế nào để chọn tổ hợp môn phù hợp với định hướng nghề nghiệp?
Học sinh nên tìm hiểu kỹ yêu cầu tổ hợp xét tuyển của các ngành nghề mình quan tâm ở bậc đại học, tham khảo tư vấn từ nhà trường và phụ huynh, đồng thời đánh giá khách quan năng lực, sở thích của bản thân trước khi quyết định.
Kết luận
Việc lựa chọn tổ hợp môn học lớp 10 không đơn thuần là thủ tục đăng ký đầu năm mà là quyết định chiến lược ảnh hưởng trực tiếp đến lộ trình học tập và cơ hội nghề nghiệp của sĩ tử trong tương lai. Với yêu cầu mới từ Bộ GD-ĐT, phụ huynh và học sinh có thể yên tâm rằng quyền lợi đổi môn học lựa chọn sẽ được đảm bảo, nhưng cách tốt nhất vẫn là được tư vấn kỹ lưỡng ngay từ trước khi nhập học để đưa ra lựa chọn đúng ngay từ đầu. Hãy theo dõi huongnghiep.hocmai.vn để cập nhật liên tục các thông tin mới nhất về tuyển sinh và hướng nghiệp năm 2026.
