Năm học 2026 – 2027 là năm đầu tiên cả nước vận hành hệ thống trường học sau cuộc sắp xếp quy mô lớn chưa từng có, đồng thời chứng kiến hàng loạt đổi mới về thi cử, sách giáo khoa và tuyển sinh đầu cấp. Theo Bộ GD-ĐT, số cơ sở giáo dục giảm từ 37.515 xuống còn 18.575 đầu mối (tương đương giảm 50,5%); dự kiến từ năm 2027, kỳ thi tốt nghiệp THPT sẽ được tổ chức trên máy tính tại những địa phương đủ điều kiện; và toàn quốc chính thức quay về một bộ sách giáo khoa thống nhất “Kết nối tri thức với cuộc sống” từ năm học này.
Sắp xếp trường học: vì sao giảm tới 50,5% đầu mối?
Đây là năm học mở đầu bằng một dấu mốc chưa từng có trong lịch sử ngành giáo dục: cả nước thực hiện sắp xếp, tinh gọn mạng lưới trường lớp. Theo báo cáo của Bộ GD-ĐT, tính đến ngày 30.8, các địa phương về cơ bản đã hoàn thành việc sắp xếp.
| Chỉ số | Trước sắp xếp | Sau sắp xếp | Mức giảm |
|---|---|---|---|
| Số cơ sở giáo dục | 37.515 | 18.575 | 50,5% |
| Cán bộ quản lý (hiệu trưởng, hiệu phó) | — | — | 32.625 người |
| Nhân viên trường học | — | — | 11.041 người |
| Biên chế giáo viên dự kiến bổ sung | 104.516 | 43.267 | 61.249 người |
Việc tinh gọn này tạo ra nhiều trường liên cấp, trường nhiều cấp học — thay cho mô hình trường đơn cấp như trước đây. Hàng chục nghìn cán bộ quản lý được bố trí trở lại công tác giảng dạy, qua đó giúp giảm áp lực tuyển dụng giáo viên mới trong năm học 2026 – 2027.
Sau sắp xếp, quyền lợi học tập của học sinh có bị ảnh hưởng?
Đây là câu hỏi khiến nhiều phụ huynh trăn trở nhất khi nghe tin hàng loạt trường học bị sáp nhập. Trao đổi với báo Thanh Niên, ông Thái Văn Tài, Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông (Bộ GD-ĐT), khẳng định: sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục không phải mục tiêu tự thân, càng không phải “cộng trừ cơ học” số lượng trường.
Tinh thần xuyên suốt được Bộ quán triệt là:
- Tinh gọn đầu mối nhưng không thu hẹp cơ hội học tập của học sinh.
- Tổ chức lại mạng lưới để dành nhiều nguồn lực hơn cho người học và hoạt động dạy học.
- Quyền học tập và cơ hội tiếp cận giáo dục của học sinh phải được bảo đảm tuyệt đối.
Ông Tài cũng nhấn mạnh: “Ngày 30.8 là mốc hoàn thành việc sắp xếp, không phải điểm kết thúc của quá trình đổi mới. Sau đó, Bộ GD-ĐT và các địa phương phải tiếp tục đánh giá hiệu quả thực chất thông qua chất lượng giáo dục, khoảng cách đi học của học sinh, việc sử dụng đội ngũ, cơ sở vật chất, năng lực quản trị nhà trường và sự phát triển của người học. Mục tiêu cuối cùng không phải là sắp xếp được bao nhiêu trường, mà là sau sắp xếp, mỗi học sinh được học tập tốt hơn, mỗi giáo viên có điều kiện làm tốt hơn công việc của mình.”
Thi tốt nghiệp THPT từ năm 2027 thay đổi thế nào?
Kết thúc năm học 2025 – 2026, dư luận không khỏi bức xúc trước những sai phạm trong kỳ thi tốt nghiệp THPT tại một số địa phương, đặc biệt là Tuyên Quang. Chính vì vậy, đổi mới thi cử, kiểm tra đánh giá được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của năm học mới, nhằm ngăn chặn tiêu cực ngay từ gốc.
Lộ trình áp dụng thi trên máy tính
Theo phương án dự kiến của Bộ GD-ĐT:
- Từ năm 2027, thí sinh tại những địa phương đủ điều kiện sẽ làm bài thi tốt nghiệp THPT trên máy tính.
- Các địa phương còn lại tiếp tục thi trên giấy trong giai đoạn chuyển tiếp.
- Hai phương thức phải bảo đảm tương đương về yêu cầu đánh giá cũng như giá trị sử dụng kết quả.
Đặc biệt, với các môn trắc nghiệm, thí sinh thi trên máy tính và trên giấy sử dụng chung nội dung đề thi; khác biệt chủ yếu nằm ở phương thức làm bài và cách ghi nhận kết quả.
Điều này có ý nghĩa gì với sĩ tử? Các em cần làm quen dần với việc thao tác trên máy tính trong quá trình ôn tập, thay vì chỉ luyện đề trên giấy. Kỹ năng đọc nhanh, thao tác chuột bàn phím chính xác cũng sẽ trở thành một phần quyết định điểm số.
Bộ sách giáo khoa thống nhất là bộ nào?
Sau 5 năm thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông 2018 với nhiều bộ sách giáo khoa song song, năm học 2026 – 2027 chứng kiến một cột mốc lịch sử: cả nước sử dụng duy nhất một bộ sách giáo khoa.
Cụ thể, Bộ GD-ĐT đã chọn bộ “Kết nối tri thức với cuộc sống” của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam làm bộ sách giáo khoa thống nhất trên toàn quốc. Đi kèm với chính sách này, nhiều tỉnh, thành đã quyết định hoặc có chủ trương mua sách giáo khoa cho học sinh mượn miễn phí — một tin vui lớn giúp giảm gánh nặng chi phí cho phụ huynh đầu năm học.
Với những học sinh có thế mạnh về môn Ngữ văn, đây cũng là thời điểm thích hợp để tìm hiểu ngành Tiếng Việt – Văn hóa Việt Nam — một hướng đi gắn kết trực tiếp với thế mạnh học tập của mình.
Thi vào lớp 10 năm 2026: giảm áp lực bằng cách nào?
Kỳ thi vào lớp 10 được đánh giá là kỳ thi căng thẳng nhất với học sinh phổ thông tại các thành phố lớn. Năm học này, Bộ GD-ĐT đặt quyết tâm thay đổi theo hướng giảm áp lực với hàng loạt điều chỉnh đáng chú ý.
Những thay đổi chính trong tuyển sinh vào lớp 10
- Thu hẹp đối tượng thi tuyển: chỉ tổ chức thi tuyển vào trường chuyên và vào lớp 10 ở những địa bàn đông học sinh nhưng hệ thống trường công chưa đáp ứng đủ nhu cầu (ví dụ Hà Nội, TP.HCM).
- Mở rộng cơ hội học tập: bổ sung thêm trường, lớp để đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh.
- Tinh giản môn thi: Bộ GD-ĐT đã lấy ý kiến của sở GD-ĐT Hà Nội, Hải Phòng và TP.HCM về dự thảo quy chế tuyển sinh đầu cấp theo hướng chỉ thi 2 môn (Toán và Ngữ văn) thay vì 3 môn như hiện nay.
Với riêng thí sinh khu vực thành phố mang tên Bác, phụ huynh và học sinh nên cập nhật sớm những thay đổi tuyển sinh đầu cấp TP.HCM 2026 để có kế hoạch ôn tập phù hợp nhất.
Bộ trưởng Bộ GD-ĐT nói gì?
Phát biểu về yêu cầu giảm áp lực thi vào lớp 10, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh: “Giải pháp căn cơ là từng bước bảo đảm đủ trường, đủ lớp, đủ giáo viên và nâng cao chất lượng giáo dục giữa các cơ sở. Khi khả năng đáp ứng về trường, lớp từng bước phù hợp với nhu cầu học tập, áp lực cạnh tranh vào lớp 10 sẽ giảm; việc tiếp nhận học sinh có điều kiện chuyển dần theo hướng thuận tiện, gần nơi cư trú và phù hợp với nhu cầu học tập. Khi không phải cạnh tranh nữa thì áp lực học thêm, dạy thêm rồi gian lận chỗ nọ, chỗ kia sẽ giảm rất nhiều.”
Để hình dung rõ hơn cấu trúc đề thi theo định hướng mới, các em có thể tham khảo đề minh họa thi vào 10 của 63 tỉnh thành được HOCMAI tổng hợp đầy đủ.
Kiểm tra, đánh giá định kỳ cũng sẽ thay đổi
Bên cạnh những điều chỉnh lớn về kỳ thi chuyển cấp, Bộ GD-ĐT cũng vừa công bố dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung quy định kiểm tra, đánh giá học sinh tiểu học, THCS và THPT. Điều này đồng nghĩa với việc cách tính điểm thường xuyên, điểm định kỳ hay hình thức kiểm tra tại các trường phổ thông có thể được điều chỉnh ngay trong năm học này.
Sĩ tử và phụ huynh cần chuẩn bị gì cho năm học mới?
Năm học 2026 – 2027 mang đến nhiều cơ hội nhưng cũng không ít thử thách. Để thích ứng tốt, phụ huynh và học sinh nên lưu ý:
- Theo dõi sát thông tin từ Bộ GD-ĐT và Sở GD-ĐT địa phương — đặc biệt với các dự thảo quy chế thi, vì các quy định có thể còn được điều chỉnh trước khi ban hành chính thức.
- Chủ động làm quen với hình thức thi trên máy tính — không chỉ với học sinh lớp 12 mà ngay cả học sinh lớp 10, 11, vì lộ trình áp dụng sẽ mở rộng dần trong những năm tới.
- Chuẩn bị chi phí đầu năm — dù nhiều địa phương đã có chủ trương mua sách giáo khoa cho học sinh mượn miễn phí, gia đình vẫn nên có phương án dự phòng.
- Định hướng ngành nghề sớm — khi kỳ thi tốt nghiệp THPT dần tinh gọn, việc xác định sớm ngành học mong muốn giúp các em tập trung ôn luyện đúng trọng tâm. Với những bạn yêu thích ngoại ngữ và văn hóa Đông Nam Á, ngành Ngôn ngữ Thái Lan là một lựa chọn đang được nhiều sĩ tử quan tâm trong mùa tuyển sinh 2026.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Năm học 2026 – 2027 có những thay đổi quan trọng nào?
Bốn thay đổi lớn nhất gồm: sắp xếp lại toàn bộ mạng lưới trường học (giảm 50,5% đầu mối); thí điểm thi tốt nghiệp THPT trên máy tính từ năm 2027; cả nước dùng chung một bộ sách giáo khoa “Kết nối tri thức với cuộc sống”; và điều chỉnh phương án tuyển sinh vào lớp 10 theo hướng giảm áp lực.
Thi tốt nghiệp THPT trên máy tính áp dụng từ khi nào?
Từ năm 2027, thi tốt nghiệp THPT trên máy tính sẽ được áp dụng tại những địa phương đủ điều kiện về hạ tầng, trang thiết bị. Các địa phương còn lại tiếp tục thi trên giấy trong giai đoạn chuyển tiếp, với đề thi chung nội dung và giá trị kết quả tương đương.
Bộ sách giáo khoa thống nhất năm 2026 – 2027 là bộ nào?
Bộ sách giáo khoa được chọn là “Kết nối tri thức với cuộc sống” của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam. Đây là năm đầu tiên sau 5 năm thực hiện Chương trình GDPT 2018, cả nước quay về một bộ sách duy nhất.
Thi vào lớp 10 còn giữ môn thứ ba không?
Theo dự thảo quy chế tuyển sinh đầu cấp, phương án mới chỉ tổ chức thi 2 môn Toán và Ngữ văn, thay vì 3 môn như hiện nay. Tuy nhiên, đây mới là dự thảo đang lấy ý kiến nên học sinh vẫn cần theo dõi văn bản chính thức từ Bộ GD-ĐT.
Sắp xếp trường học có ảnh hưởng đến việc học của con tôi không?
Theo Bộ GD-ĐT, việc sắp xếp nhằm tinh gọn đầu mối nhưng không thu hẹp cơ hội học tập. Sau sắp xếp, nhiều trường trở thành trường liên cấp; cán bộ quản lý dôi dư được bố trí trở lại giảng dạy, qua đó tăng số lượng giáo viên đứng lớp. Chất lượng giáo dục và khả năng tiếp cận trường lớp của học sinh vẫn là tiêu chí đánh giá hàng đầu.
Năm học 2026 – 2027 mở ra một chương mới cho giáo dục Việt Nam với những cải cách mạnh mẽ, từ hạ tầng trường lớp đến phương thức thi cử và bộ sách giáo khoa. Càng nhiều thay đổi, việc cập nhật thông tin chính thống và chuẩn bị sớm càng trở nên quan trọng. HOCMAI sẽ tiếp tục đồng hành cùng sĩ tử và phụ huynh trong suốt năm học với những thông tin tuyển sinh mới nhất, chính xác nhất.
Nội dung được tổng hợp từ báo Thanh Niên và các thông báo chính thức của Bộ GD-ĐT.
