Cách làm phần Tiếng Việt trong Sử dụng ngôn ngữ kỳ thi V-ACT

07/02/2026

Từ cô Văn Trịnh Quỳnh An – Chuyên gia tại HOCMAI

Phần Tiếng Việt trong Sử dụng ngôn ngữ của kỳ thi Đánh giá năng lực V-ACT (ĐHQG TP.HCM) là nội dung nhiều thí sinh thường đánh giá thấp khi ôn tập. Tuy nhiên, theo cô Văn Trịnh Quỳnh An – giáo viên Ngữ văn trường THPT Gia Định, chuyên gia tại HOCMAI, đây lại là phần thi có khả năng phân hóa điểm số rất mạnh, đặc biệt từ năm 2026 trở đi.Về bản chất, phần thi này không kiểm tra khả năng học thuộc tác phẩm, mà đo lường năng lực đọc hiểu học thuật, tư duy ngôn ngữ và xử lý văn bản trong điều kiện áp lực thời gian cao. Nếu tiếp cận sai cách, học sinh rất dễ mất điểm dù nền tảng Văn không yếu.

>> Tham khảo giải pháp thi V-ACT đạt 1000+ chỉ trong 4 tháng tại đây: https://hocmai.link/3PMpy6

Cấu trúc phần Tiếng Việt trong bài thi V-ACT: Ít câu hỏi nhưng nặng kiến thức

Theo đề mẫu V-ACT năm 2026, cô An cho biết phần Tiếng Việt gồm 30 câu hỏi, chiếm 300/1200 điểm toàn bài. Dù số lượng câu không lớn, nhưng mức độ yêu cầu cao và trải rộng nhiều mảng kiến thức.

Cấu trúc cụ thể bao gồm:

5 câu Tri thức Ngữ văn: thuộc nhóm kiến thức bắt buộc phải học, không thể suy luận nếu không có nền.
10 câu Đọc hiểu văn bản thông tin, chia thành 2 đoạn độc lập.
4 câu về ngữ pháp, chính tả, cách dùng từ.
2 câu kiểm tra nghĩa của từ trong ngữ cảnh cụ thể.
9 câu Đọc hiểu văn bản văn học, tập trung vào phân tích đoạn thơ, giá trị biểu đạt của ngôn ngữ nghệ thuật.

Theo cô An, sai lầm phổ biến là học sinh chỉ luyện đọc hiểu mà bỏ qua tri thức Ngữ văn và kiến thức nền, dẫn tới mất điểm ở những câu tưởng “nhỏ” nhưng lại rất khó gỡ.

Độ khó đề V-ACT 2026 và xu hướng ra đề mới

So với đề mẫu năm 2025, đề V-ACT 2026 được đánh giá là khó hơn rõ rệt, đặc biệt ở phần Tiếng Việt, với xu hướng tăng tính học thuật và phân loại thí sinh.

Nguyên nhân đến từ việc nhiều trường đại học tăng mạnh tỷ lệ xét tuyển bằng V-ACT, có trường lên tới 55–60% chỉ tiêu. Khi V-ACT trở thành phương thức tuyển sinh chính, đề thi buộc phải đủ khó để chọn lọc sinh viên có năng lực thật sự.

Một điểm đáng chú ý là một số trường áp dụng hệ số nhân điểm cho các phần thế mạnh như Tiếng Việt hoặc Tiếng Anh. Điều này khiến chỉ cần mất vài câu ở phần Tiếng Việt, thí sinh có thể bị tụt điểm đáng kể trong tổng điểm xét tuyển.

Những nội dung trọng tâm thí sinh cần đặc biệt lưu ý

1. Tri thức Ngữ văn: Không chỉ gói gọn trong lớp 12

Tri thức Ngữ văn trong đề V-ACT trải dài từ lớp 9 đến lớp 11, không chỉ giới hạn ở chương trình lớp 12.

Ví dụ tiêu biểu là câu hỏi về nhân vật Thị Phương trong vở chèo Trương Viên: yêu cầu học sinh hiểu kiến thức về sân khấu dân gian (chèo) đã học từ lớp 10.
Trong chèo thì nhân vật nữ chính diện, đoan chính gọi là Đào thâu. Nhân vật nữ phản diện gọi là Đào lẫm

Những câu hỏi dạng này không thể suy đoán nếu không có kiến thức nền, và thường là nơi học sinh mất điểm oan

2. Điển tích, điển cố: Nút thắt khó của văn học trung đại

Điển tích, điển cố là mảng xuất hiện khá rõ trong đề, đặc biệt ở các câu đọc hiểu văn bản trung đại như các bài:

Hồn Thục Đế: biểu trưng cho nỗi đau mất nước.
Sân Lai, Gốc Tử trong Truyện Kiều: nói về lòng hiếu thảo và nỗi nhớ cha mẹ.

Theo cô Quỳnh An, học sinh thường hiểu nội dung bề mặt mà bỏ qua tầng nghĩa biểu trưng, dẫn tới chọn đáp án sai dù đã đọc kỹ văn bản.

3. Thi pháp và trào lưu văn học: Học theo bản chất thay vì học thuộc

Đề V-ACT không yêu cầu ghi nhớ chi tiết từng tác phẩm mà tập trung vào đặc trưng thể loại và phong cách sáng tác:

Văn học dân gian: sáng tác tập thể, tính lặp, lưu truyền.
Văn học viết: đề cao dấu ấn cá nhân.

Cùng với đó là phân biệt các trào lưu:

Cổ điển: Nguyễn Du, Hồ Xuân Hương
Lãng mạn: Thạch Lam, Nhất Linh
Hiện thực: Nam Cao, Ngô Tất Tố

Việc học theo trào lưu giúp thí sinh xử lý nhanh nhiều câu hỏi, thay vì ghi nhớ rời rạc từng bài.

Các lỗi ngôn ngữ dễ khiến học sinh mất điểm

Theo cô Trịnh Quỳnh An, phần ngữ pháp – chính tả là nơi học sinh chủ quan nhất:

Chính tả: nhầm “khắt khe” – “khách khe”, “chẩn đoán” – “chuẩn đoán”.
Cấu trúc câu: thiếu chủ ngữ hoặc vị ngữ do nhầm trạng ngữ là chủ thể.
Lỗi logic: các vế câu mâu thuẫn hoặc sắp xếp sai trật tự.
Lỗi mơ hồ: câu có thể hiểu theo nhiều cách khác nhau.

Đây là những lỗi không khó, nhưng nếu không luyện đủ nhiều, rất dễ chọn sai trong phòng thi.

Chiến lược ôn tập phần Tiếng Việt giai đoạn nước rút

Cô Trịnh Quỳnh An khuyến nghị thí sinh:

Luyện đề trong điều kiện thực tế
- Làm bài đủ 150 phút, không chia nhỏ.
- Rèn khả năng tập trung và đọc dài.
Ghi chép lỗi sai sau mỗi đề
- Phân loại rõ: sai kiến thức – sai đọc hiểu – sai tư duy.
- Hiểu bản chất đáp án đúng, không chỉ ghi nhớ kết quả.
Học theo nhóm tác giả – thể loại
- Giảm áp lực ghi nhớ chi tiết.
- Dễ nhận diện dạng câu hỏi trong đề.
Chủ động trao đổi với giáo viên
- Những mảng khó như điển tích, thi pháp cần được giải quyết dứt điểm, không để hổng kéo dài.

Trên đây là cách làm và định hướng ôn tập phần Tiếng Việt trong Sử dụng ngôn ngữ kỳ thi V-ACT, theo chia sẻ của cô Trịnh Quỳnh An – giáo viên Ngữ văn, chuyên gia tại HOCMAI.
Việc hiểu đúng cấu trúc đề và học theo bản chất sẽ giúp thí sinh hạn chế mất điểm không đáng có, đồng thời biến phần Tiếng Việt trở thành lợi thế trong kỳ thi V-ACT.