Đề thi vào lớp 10 môn Ngữ văn Đồng Tháp năm 2026 có đáp án chi tiết

Dưới đây là đề thi vào lớp 10 môn Ngữ văn tỉnh/thành Đồng Tháp năm 2026 chính thức cùng đáp án và lời giải chi tiết từng câu. Tài liệu được cập nhật ngay sau khi kỳ thi kết thúc ngày 27/5/2026.

Thông tin kỳ thi vào lớp 10 Đồng Tháp năm 2026

• Ngày thi: 27/5/2026
• Môn thi: Ngữ văn
• Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian phát đề
• Cấu trúc đề: Đề thi gồm 2 phần: Đọc hiểu (3,0 điểm) với 4 câu hỏi tự luận ngắn và Viết (7,0 điểm) gồm 1 câu Nghị luận xã hội (2,0 điểm) và 1 câu Nghị luận văn học (5,0 điểm).
• Thang điểm: 10 điểm

Đề thi chính thức môn Ngữ văn Đồng Tháp năm 2026

I. ĐỌC HIỂU: (3,0 điểm)

Đọc ngữ liệu sau:

Có rất nhiều người luôn muốn để công việc trước mắt sang hôm sau mới làm, cho rằng ngày mai nỗ lực hơn một chút là được. Hoặc sẽ liệt ra một số kế hoạch, cho rằng những kế hoạch này không phù hợp với bản thân. Còn có những người thường xuyên nói những câu cửa miệng như “Mệt quá”, “Bận quá”, nói rằng ngày mai sẽ cố gắng hơn.

Bạn có những suy nghĩ như vậy, chứng tỏ bạn đã từ bỏ nỗ lực. Nỗ lực luôn đòi hỏi chúng ta bắt tay vào làm. Ngay cả việc “bắt tay làm ngay” mà bạn cũng không làm được, vậy thì nỗ lực sao đây? Nếu nói rằng bận, không có thời gian, vậy thời gian đâu ra để bạn đọc tiểu thuyết trên mạng, thời gian đâu ra để chát chít, thời gian đâu ra để lướt web mua sắm?

Có kế hoạch mà không hành động, chỉ khiến bạn càng trở nên lười biếng, càng trở nên không có động lực, thậm chí còn hủy hoại bản thân. Hậu quả của việc không hành động rất nghiêm trọng, đầu tiên nó là sự chần chừ, tiếp đến sẽ trở thành một áp lực vô hình đối với bạn, thậm chí là cưỡng ép bạn, khống chế bạn, khiến cho bạn cảm thấy cuộc sống thật vô vọng, làm tiêu tan ý chí phấn đấu của bạn, đập vụn mọi niềm tin của bạn.

(Trích Đừng lựa chọn an nhàn khi còn trẻ, Cảnh Thiên, NXB Thế giới, 2025, tr.233)

Trả lời câu hỏi/ Thực hiện yêu cầu:

Câu 1: (0,5 điểm) Theo đoạn trích, “Có kế hoạch mà không hành động” sẽ khiến bạn trở nên như thế nào?

Câu 2: (0,5 điểm) Nhận xét vai trò của bằng chứng được tác giả nêu ra trong phần đầu của đoạn trích.

Câu 3: (1,0 điểm) Xác định tác dụng của biện pháp điệp ngữ “thời gian đâu ra” trong câu: “Nếu nói rằng bận, không có thời gian, vậy thời gian đâu ra để bạn đọc tiểu thuyết trên mạng, thời gian đâu ra để chát chít, thời gian đâu ra để lướt web mua sắm?”.

Câu 4: (1,0 điểm) Anh/Chị có đồng tình với quan điểm của lời cảnh báo: “Ngay cả việc “bắt tay làm ngay” mà bạn cũng không làm được, vậy thì nỗ lực sao đây?” không? Vì sao?

II. VIẾT: (7,0 điểm)

Câu 1: (2,0 điểm) Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, anh/chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 01 trang giấy thi) trình bày suy nghĩ về sức mạnh của tính chủ động để chiến thắng thói quen trì hoãn.

Câu 2: (5,0 điểm) Phân tích, đánh giá nội dung chủ đề và những đặc sắc về hình thức nghệ thuật trong bài thơ Khói bếp chiều ba mươi của Nguyễn Trọng Hoàn:

KHÓI BẾP CHIỀU BA MƯƠI

Con đi xa vẫn nhớ nao lòng
Khói bếp nồng thơm mái rạ
Chiều ba mươi quây quần bên bếp lửa
Nồi bánh chưng nghi ngút trước giao thừa

Ba mươi này mẹ gói bánh chưng chưa
Mâm cỗ tất niên hương tỏa ấm
Ba mươi này mẹ vào ra trông ngóng
Khói bếp xanh quấn quyện trước hiên nhà

Ba mươi này mẹ biết đứa con xa
Lòng canh cánh nhớ về quê biết mấy
Khói bếp của chiều xưa thức dậy
Thuở ấu thơ vĩnh viễn đã qua rồi!

Khói bếp chiều phơ phất ba mươi
Cứ ám ảnh và thiêng liêng gợi nhớ
Vòng tay mẹ… và chúng con bé nhỏ
Mà tháng năm vời vợi không nguôi

Quê hương và dáng mẹ
Khói bếp, chiều ba mươi…

(Nguyễn Trọng Hoàn, in trong Văn học và Tuổi trẻ số 12 (441) năm 2019, NXB Giáo dục, tr.35)

Chú thích:
Nguyễn Trọng Hoàn (1963 – 2020), quê ở Hưng Yên, là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam. Bài thơ “Khói bếp chiều ba mươi” tiêu biểu cho giọng thơ nhẹ nhàng, sâu lắng, kết hợp giữa hồi tưởng quá khứ và suy ngẫm hiện tại; thể hiện tâm hồn tinh tế, nhạy cảm của ông.

Đáp án và lời giải chi tiết đề thi môn Ngữ văn Đồng Tháp năm 2026

PHẦN I: ĐỌC HIỂU (3,0 điểm)

Câu 1 (0,5 điểm):

Theo đoạn trích, “Có kế hoạch mà không hành động” sẽ khiến bạn: trở nên lười biếng, không có động lực, thậm chí hủy hoại bản thân.

Câu 2 (0,5 điểm):

Những bằng chứng được tác giả nêu ra ở phần đầu đoạn trích có vai trò:

• Làm rõ thực trạng nhiều người sống chần chừ, trì hoãn, thiếu quyết tâm.
• Giúp vấn đề nghị luận trở nên cụ thể, chân thực và gần gũi.
• Tăng sức thuyết phục cho lời khuyên của tác giả.

Câu 3 (1,0 điểm):

Tác dụng của điệp ngữ “thời gian đâu ra”:

• Tạo giọng điệu dồn dập, tăng sức gợi và tính thuyết phục cho lời cảnh báo.
• Nhấn mạnh việc con người vẫn có thời gian cho các hoạt động giải trí, tiêu khiển nhưng lại lấy lí do bận rộn để trì hoãn công việc.
• Góp phần thức tỉnh người đọc về việc cần quản lí thời gian hợp lí.

Câu 4 (1,0 điểm):

Học sinh nêu rõ quan điểm (Đồng tình/ Đồng tình một phần/ Không đồng tình) và có lí giải phù hợp, thuyết phục. Dưới đây là gợi ý:

Gợi ý: Đồng tình. Vì:

• “Bắt tay làm ngay” là bước đầu tiên để biến mục tiêu thành hành động thực tế.
• Nếu chỉ nói mà không làm thì mọi kế hoạch đều nằm trên giấy, khó có kết quả.
• Tinh thần chủ động bắt tay vào việc giúp con người rèn ý chí, vượt qua sức ì, sự trì hoãn và tiến gần tới thành công.

PHẦN II: VIẾT (7,0 điểm)

Câu 1 (2,0 điểm): Nghị luận xã hội

1. Mở đoạn: Giới thiệu vấn đề nghị luận: Sức mạnh của tính chủ động để chiến thắng thói quen trì hoãn.

2. Thân đoạn:

a. Giải thích:

• Chủ động: tự giác, tích cực, tự mình bắt tay thực hiện công việc mà không chờ nhắc nhở hay thúc ép.
• Trì hoãn: chần chừ, kéo dài thời gian thực hiện công việc dù biết cần phải làm.

b. Phân tích + Chứng minh:

– Vai trò của tính chủ động trong việc chiến thắng sự trì hoãn:

• Giúp quản lí thời gian hiệu quả, công việc không bị dồn nén, tránh áp lực phút chót.
• Rèn luyện tinh thần trách nhiệm, tính kỉ luật và ý chí mạnh mẽ cho bản thân.
• Giúp con người nắm bắt cơ hội, tiến bộ không ngừng và đạt được mục tiêu đã đề ra.
• Nhận được sự tin tưởng, yêu quý từ những người xung quanh.
• Góp phần xây dựng môi trường học tập, làm việc năng động, tiến bộ và hiệu quả hơn.

(Học sinh lựa chọn và sử dụng dẫn chứng phù hợp, ngắn gọn để minh họa).

– Chúng ta cần làm gì để tăng cường sự chủ động trong học tập và cuộc sống?

• Nhận thức được tác hại của thói quen trì hoãn và vai trò quan trọng của tính chủ động.
• Rèn luyện thói quen làm việc khoa học, lập kế hoạch rõ ràng và thực hiện ngay những việc cần thiết.
• Hạn chế các yếu tố gây xao nhãng như điện thoại, mạng xã hội, trò chơi điện tử… khi học tập và làm việc.
• Trong học tập: Chủ động học bài, chuẩn bị bài trước khi đến lớp, tích cực phát biểu và tự tìm tòi, mở rộng kiến thức.

c. Mở rộng (Phản đề):

• Phê phán những người sống thụ động, ỷ lại, chỉ nói mà không làm, luôn viện lí do “bận”, “mệt”.
• Trì hoãn lâu dài khiến con người mất cơ hội, mất ý chí phấn đấu, tụt hậu so với xã hội.

3. Kết đoạn: Khẳng định lại tầm quan trọng của tính chủ động và rút ra bài học hành động cho bản thân.

Câu 2 (5,0 điểm): Nghị luận văn học

1. Mở bài:

• Giới thiệu khái quát về tác giả Nguyễn Trọng Hoàn và phong cách thơ của ông.
• Giới thiệu bài thơ Khói bếp chiều ba mươi và nêu vấn đề cần nghị luận: Phân tích, đánh giá nội dung chủ đề và những đặc sắc về hình thức nghệ thuật của tác phẩm.

2. Thân bài:

a. Phân tích, đánh giá nội dung chủ đề được thể hiện trong văn bản:

– Chủ đề của bài thơ: Là tình yêu quê hương sâu nặng, nỗi nhớ thương mẹ tha thiết và ký ức tuổi thơ thiêng liêng của người con xa xứ trong chiều cuối năm.

– Chủ đề văn bản được thể hiện qua:

• Nhan đề: Gợi không gian, thời gian quen thuộc của Tết cổ truyền Việt Nam (chiều ba mươi), vừa khơi dậy cảm xúc hoài niệm, nhớ thương; qua đó làm nổi bật chủ đề bài thơ: tình yêu quê hương, tình mẫu tử thiêng liêng và sự trân trọng những giá trị gia đình truyền thống.
• Mạch cảm xúc của bài thơ: Vận động theo trục thời gian và tâm tưởng: Từ hồi tưởng ký ức xa xôi => Trở về thực tại trăn trở ở quê nhà => Nâng lên thành triết lý, sự vĩnh cửu của tình mẫu tử.
• Nỗi nhớ mẹ da diết và không gian sum vầy trong ký ức: Hình ảnh “khói bếp nồng thơm”, “quây quần bên bếp lửa”, “nồi bánh chưng nghi ngút” gợi sự ấm áp, đoàn viên.
• Nỗi lòng trăn trở, thương mẹ và khát vọng đoàn viên: Sự đối lập giữa thực tại (“con đi xa”) và hình bóng mẹ già (“vào ra trông ngóng”, “gói bánh chưng chưa”).
• Sự thức dậy của ký ức tuổi thơ và những suy ngẫm về thời gian: Thời gian trôi đi (“thuở ấu thơ vĩnh viễn đã qua rồi”) nhưng tình cảm gia đình, vòng tay mẹ vẫn “ám ảnh và thiêng liêng”.
• Sự kết đọng cảm xúc ở hai câu cuối: “Quê hương, dáng mẹ, khói bếp, chiều ba mươi” hòa nhập làm một => Mẹ chính là linh hồn của quê hương được gói gọn trong làn khói bếp chiều cuối năm.
• Chủ đề thể hiện qua hình ảnh khói bếp: Là biểu tượng cho quê hương, mái ấm gia đình; tình mẹ; tuổi thơ và những giá trị truyền thống. Khói bếp trở thành nỗi nhớ bền lâu, thiêng liêng trong tâm hồn người con xa quê.

=> Đánh giá chủ đề: Chủ đề gần gũi nhưng giàu ý nghĩa nhân văn, khơi gợi tình yêu quê hương, gia đình; nhắc nhở mỗi người biết trân trọng cội nguồn và những giá trị bình dị mà thiêng liêng.

b. Phân tích, đánh giá đặc sắc về hình thức nghệ thuật:

• Thể thơ: Thể thơ tự do tạo nhịp điệu giống như lời thủ thỉ, tâm tình, phù hợp với mạch cảm xúc hồi tưởng và suy ngẫm của nhân vật trữ tình.
• Hình ảnh thơ: Gần gũi, mộc mạc, đậm chất làng quê Việt Nam (mái rạ, bếp lửa, nồi bánh chưng, mâm cỗ tất niên). Đặc biệt, hình ảnh “khói bếp” giàu ý nghĩa, được nhân hóa, có linh hồn dịch chuyển từ một vật thể hữu hình thành một biểu tượng tinh thần thiêng liêng.
• Biện pháp tu từ: Sử dụng linh hoạt các biện pháp tu từ (điệp ngữ “Ba mươi này”, nhân hóa “khói bếp… quấn quyện”, “khói bếp… thức dậy”).
• Ngôn ngữ: Sử dụng hiệu quả các từ láy giàu giá trị biểu cảm (“nao lòng”, “nghi ngút”, “trông ngóng”, “canh cánh”, “phơ phất”, “vời vợi”) giúp diễn tả những cung bậc cảm xúc tinh tế, sâu sắc.

3. Kết bài:

• Khẳng định lại giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ.
• Nêu cảm nhận, bài học nhận thức của bản thân về tình cảm gia đình, quê hương.

Nhận xét đề thi môn Ngữ văn Đồng Tháp năm 2026

Đề thi tuyển sinh lớp 10 môn Ngữ văn tỉnh Đồng Tháp năm 2026 bám sát cấu trúc quen thuộc và định hướng của Chương trình GDPT 2018. Phần Đọc hiểu sử dụng ngữ liệu ngoài sách giáo khoa mang tính giáo dục cao, đề cập đến vấn đề “trì hoãn và hành động” – một chủ đề rất thiết thực với giới trẻ hiện nay. Các câu hỏi phân loại tốt từ nhận biết đến vận dụng.

Phần Viết có sự liên kết chặt chẽ. Câu Nghị luận xã hội yêu cầu bàn về “sức mạnh của tính chủ động”, nối tiếp tự nhiên từ phần Đọc hiểu, giúp học sinh dễ dàng tìm ý và dẫn chứng. Điểm nhấn của đề nằm ở câu Nghị luận văn học (5,0 điểm) khi yêu cầu phân tích, đánh giá cả nội dung chủ đề và hình thức nghệ thuật của một bài thơ ngoài chương trình (Khói bếp chiều ba mươi). Điều này đòi hỏi thí sinh không chỉ có kỹ năng cảm thụ văn học tốt mà còn phải nắm vững phương pháp tiếp cận một văn bản thơ mới, tránh tình trạng học vẹt, học tủ. Nhìn chung, đề thi hay, vừa sức, có độ phân hóa tốt, phổ điểm dự kiến tập trung ở mức 6.5 – 7.5 điểm.

Xem thêm đề thi các tỉnh khác năm 2026

• Tổng hợp đề thi vào lớp 10 năm 2026 tất cả các tỉnh
• Đề thi môn Ngữ văn tất cả các tỉnh năm 2026