Đề thi vào lớp 10 môn Ngữ văn Hưng Yên năm 2026 có đáp án chi tiết

Dưới đây là đề thi vào lớp 10 môn Ngữ văn tỉnh/thành Hưng Yên năm 2026 chính thức cùng đáp án và lời giải chi tiết từng câu. Tài liệu được cập nhật ngay sau khi kỳ thi kết thúc ngày 2026.

Thông tin kỳ thi vào lớp 10 Hưng Yên năm 2026

• Ngày thi: 2026
• Môn thi: Ngữ văn
• Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian phát đề
• Cấu trúc đề: Đề thi gồm 2 phần: Phần I – Đọc hiểu (4,0 điểm) với 5 câu hỏi tự luận ngắn; Phần II – Viết (6,0 điểm) gồm 1 câu nghị luận xã hội (2,0 điểm) và 1 câu nghị luận văn học (4,0 điểm).
• Thang điểm: 10 điểm

Đề thi chính thức môn Ngữ văn Hưng Yên năm 2026

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HƯNG YÊN
ĐỀ CHÍNH THỨC
(Đề gồm 02 trang)

KỲ THI TUYỂN SINH VÀO LỚP 10 THPT
NĂM HỌC 2026 – 2027
Môn thi: NGỮ VĂN
(Dành cho tất cả thí sinh)
Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian phát đề.

I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Đọc đoạn trích:

…Vạn vật trên cõi đời này đều phải nỗ lực hết mức để tồn tại. Như những cây cỏ dại mọc ven đường – đến cái tên cũng không được người đời nhớ tới – cũng đang nỗ lực để sống. Những cây cỏ dại ấy, tuy mọc lên giữa vết nứt trên đường nhựa, bị thiêu đốt bởi cái nóng ngày hè nhưng nó vẫn nỗ lực vượt qua chỗ chật chội, thoát khỏi nóng bỏng để nở hoa, kết hạt. Một nhánh cỏ dại cũng biết chịu đựng hoàn cảnh để tồn tại.

Thế giới tự nhiên xung quanh chúng ta tồn tại được cũng là nhờ sự nỗ lực của từng nhánh, từng nhánh cỏ dại mọc lên từ vết nứt trên đường nhựa vậy. Động vật, kể cả côn trùng cũng thế. Để sống còn, tất cả đều phải nỗ lực hết mình. Nỗ lực không phải là điều gì đặc biệt cả. Nỗ lực là lẽ đương nhiên để tồn tại.

Trong học tập, trong công việc nhiều khi nỗ lực rồi mà vẫn không thành công. Những lúc đó chúng ta thử tiếp tục cố gắng, cố gắng đến mức tối đa mà vẫn không thành thì sau đó có phải bỏ cuộc mới không ân hận.

Nhưng nếu đó là kết quả nỗ lực nửa vời thì thế nào cũng có lúc các bạn phải hối hận và thất vọng: “Biết vậy mình cố gắng thêm chút nữa thì đâu đến nỗi này”. Không có gì vô nghĩa bằng cuộc đời của những người suốt đời chỉ biết có “Lẽ ra…” hay “Biết thế…”

(Trích Ước mơ của bạn nhất định thành hiện thực, Inamori Kazuo,
NXB Trẻ, 2019, tr.118 – 119)

Thực hiện các yêu cầu sau:

Câu 1. (0,5 điểm) Chỉ ra thành phần biệt lập phụ chú trong câu văn: “Như những cây cỏ dại mọc ven đường – đến cái tên cũng không được người đời nhớ tới – cũng đang nỗ lực để sống.”

Câu 2. (0,5 điểm) Tác giả đưa ra lời khuyên nào đối với những người “nỗ lực rồi mà vẫn không thành công” ?

Câu 3. (1,0 điểm) Nêu tác dụng của việc trình bày bằng chứng về những cây cỏ dại trong đoạn trích.

Câu 4. (1,0 điểm) Em hiểu như thế nào về nội dung của câu văn: “Không có gì vô nghĩa bằng cuộc đời của những người suốt đời chỉ biết có “Lẽ ra…” hay “Biết thế…” ?

Câu 5. (1,0 điểm) Em có đồng tình với quan điểm của tác giả: “Nỗ lực là lẽ đương nhiên để tồn tại.” không? Vì sao?

II. VIẾT (6,0 điểm)

Câu 1. (2,0 điểm)

Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của em về vai trò của ý chí trong cuộc sống.

Câu 2. (4,0 điểm)

Em hãy viết bài văn phân tích đoạn thơ sau:

Mẹ ngồi đưa chiếc nôi mây
Trong đêm gió bấc thổi đầy ngoài hiên
Mẹ đưa nôi, hát thật hiền
Mẹ ru ngọn gió đến miền thật xa.

Để con say ngủ à ơi
Gió đêm luôn tắt dưới lời mẹ ru.

(Trích Cái nôi, Lam, in trong tập Than ấm bừng lên,
NXB Dân trí, Hà Nội, 2025, tr.33 – 34)

Chú thích: Lam, tên đầy đủ là Hồ Dương Mộng Tuyền, là một cây bút trẻ với giọng thơ mang màu sắc hoài niệm, nhẹ nhàng. Tác giả thường viết về tuổi thơ và tình yêu đôi lứa.

—————- HẾT —————-

Thí sinh không được dùng tài liệu. Giám thị coi thi không giải thích gì thêm.

Đáp án và lời giải chi tiết đề thi môn Ngữ văn Hưng Yên năm 2026

PHẦN I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

Câu 1 (0,5 điểm):
– Thành phần biệt lập phụ chú trong câu văn là: đến cái tên cũng không được người đời nhớ tới (nằm giữa hai dấu gạch ngang).

Câu 2 (0,5 điểm):
– Đối với những người “nỗ lực rồi mà vẫn không thành công”, tác giả đưa ra lời khuyên: thử tiếp tục cố gắng, cố gắng đến mức tối đa mà vẫn không thành thì sau đó có phải bỏ cuộc mới không ân hận.

Câu 3 (1,0 điểm):
Tác dụng của việc trình bày bằng chứng về những cây cỏ dại:
– Về hình thức: Làm cho lập luận của tác giả trở nên sinh động, cụ thể, gần gũi và tăng sức thuyết phục cho đoạn trích.
– Về nội dung: Nhấn mạnh sức sống mãnh liệt và sự nỗ lực không ngừng nghỉ của vạn vật trong tự nhiên, dù là loài thực vật nhỏ bé, vô danh và sống trong hoàn cảnh khắc nghiệt nhất (vết nứt đường nhựa, nắng nóng). Từ đó, tác giả khơi gợi, truyền cảm hứng cho con người: cần phải biết nỗ lực, vươn lên vượt qua mọi nghịch cảnh trong cuộc sống để tồn tại và phát triển.

Câu 4 (1,0 điểm):
Nội dung câu văn “Không có gì vô nghĩa bằng cuộc đời của những người suốt đời chỉ biết có “Lẽ ra…” hay “Biết thế…” có thể hiểu là:
– “Lẽ ra”, “Biết thế” là những từ ngữ thể hiện sự hối hận, tiếc nuối về những việc đã qua, về những cơ hội bị bỏ lỡ do bản thân không cố gắng hết sức hoặc không dám hành động.
– Một cuộc đời chỉ chìm đắm trong sự tiếc nuối là một cuộc đời “vô nghĩa” vì người đó sống thụ động, thiếu ý chí vươn lên, không trân trọng hiện tại và không tạo ra được giá trị thực sự cho bản thân. Câu văn là lời cảnh tỉnh: hãy nỗ lực hết mình ngay từ bây giờ để không bao giờ phải nói lời ân hận muộn màng.

Câu 5 (1,0 điểm):
– Khẳng định: Đồng tình với quan điểm của tác giả.
– Lý giải (Gợi ý):
+ Cuộc sống luôn vận động và chứa đựng vô vàn khó khăn, thử thách. Nếu không nỗ lực, con người sẽ bị tụt hậu, gục ngã và bị đào thải.
+ Nỗ lực không phải là phép màu xa vời mà là điều kiện cơ bản, tất yếu nhất để mỗi cá nhân duy trì sự sống, vượt qua giới hạn bản thân, đạt được mục tiêu và khẳng định giá trị của mình trong xã hội. Giống như vạn vật trong tự nhiên, con người sinh ra là để chiến đấu và sinh tồn bằng chính sức lực của mình.

PHẦN II. VIẾT (6,0 điểm)

Câu 1 (2,0 điểm): Nghị luận xã hội

1. Yêu cầu về hình thức: Viết đúng hình thức một đoạn văn (khoảng 200 chữ), không gạch đầu dòng, diễn đạt mạch lạc, không mắc lỗi chính tả, dùng từ, đặt câu.

2. Yêu cầu về nội dung: Trình bày suy nghĩ về vai trò của ý chí trong cuộc sống. Học sinh có thể triển khai theo các ý sau:

• Mở đoạn: Dẫn dắt và nêu vấn đề nghị luận: Ý chí có vai trò vô cùng quan trọng, là chìa khóa dẫn đến thành công trong cuộc sống của mỗi con người.
• Thân đoạn:
  • Giải thích: Ý chí là bản lĩnh, sự quyết tâm, kiên trì, nghị lực vươn lên không ngại gian khổ, thử thách để đạt được mục tiêu đã đề ra.
  • Bàn luận về vai trò của ý chí:
    • Ý chí tạo ra sức mạnh tinh thần to lớn giúp con người vượt qua mọi nghịch cảnh, chông gai (biết biến thách thức thành cơ hội).
    • Người có ý chí luôn lạc quan, tự tin, không dễ dàng bỏ cuộc trước thất bại. Họ rèn luyện được sự nhẫn nại và bản lĩnh vững vàng.
    • Ý chí là động lực thôi thúc hành động, giúp con người vươn tới thành công, biến ước mơ thành hiện thực và nhận được sự tôn trọng, ngưỡng mộ từ những người xung quanh.
  • Dẫn chứng: Nêu 1-2 dẫn chứng tiêu biểu, ngắn gọn (Ví dụ: Thầy giáo Nguyễn Ngọc Ký dùng chân viết chữ, nhà bác học Thomas Edison kiên trì với hàng ngàn thí nghiệm…).
  • Phản đề: Phê phán những người sống thiếu ý chí, dễ nản lòng, hễ gặp khó khăn là chùn bước, đổ lỗi cho hoàn cảnh. Những người như vậy sẽ khó đạt được thành tựu và dễ rơi vào bế tắc.
• Kết đoạn: Khẳng định lại giá trị của ý chí. Rút ra bài học nhận thức và hành động cho bản thân (Cần rèn luyện ý chí từ những việc nhỏ nhất trong học tập và cuộc sống hàng ngày).

Câu 2 (4,0 điểm): Nghị luận văn học

1. Yêu cầu chung: Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận văn học (Mở bài, Thân bài, Kết bài). Lập luận chặt chẽ, lý lẽ thuyết phục, cảm xúc chân thành. Phân tích được nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ.

2. Gợi ý dàn bài chi tiết:

a. Mở bài:
– Giới thiệu khái quát về tác giả Lam (một cây bút trẻ với giọng thơ hoài niệm, nhẹ nhàng) và tập thơ “Than ấm bừng lên”.
– Dẫn dắt vào đoạn thơ trích trong bài “Cái nôi”: Đoạn thơ là những dòng cảm xúc sâu lắng, chân thành về tình mẫu tử thiêng liêng, về sự hy sinh thầm lặng và tình yêu thương bao la của mẹ qua hình ảnh chiếc nôi và lời ru.

b. Thân bài: Phân tích đoạn thơ

• Khổ 1: Hình ảnh người mẹ và lời ru trong đêm đông giá rét
  • Hoàn cảnh: “đêm gió bấc thổi đầy ngoài hiên” – không gian lạnh lẽo, khắc nghiệt của mùa đông.
  • Hình ảnh người mẹ: “ngồi đưa chiếc nôi mây”, “hát thật hiền”. Sự đối lập giữa cái lạnh lẽo, dữ dội của thiên nhiên bên ngoài với sự bình yên, ấm áp bên trong nơi có mẹ.
  • Hành động “Mẹ ru ngọn gió đến miền thật xa”: Lời ru của mẹ không chỉ dỗ dành con mà còn như có sức mạnh xua tan đi cái lạnh giá, đẩy lùi những giông bão cuộc đời để bảo vệ giấc ngủ bình yên cho con.
• Khổ 2: Sự ấm áp, diệu kỳ của lời ru
  • Điệp cấu trúc “Tựa như…” kết hợp với phép so sánh liên tiếp: Lời ru được ví với những hình ảnh vô cùng mộc mạc, gần gũi, mang đậm hơi thở của làng quê, gia đình: “than hoa”, “tro trấu sau nhà còn thơm”, “khói bếp giờ cơm”, “chăn ấm những hôm mưa phùn”.
  • Tác dụng: Hữu hình hóa lời ru vô hình. Lời ru của mẹ mang theo hơi ấm của sự sống, của sự no đủ, bình yên. Nó sưởi ấm tâm hồn con, nuôi dưỡng con khôn lớn bằng những gì giản dị và chân thật nhất.
• Khổ 3: Sự trưởng thành của con và tình yêu vĩnh cửu của mẹ
  • Sự thay đổi của thời gian: “Giờ con chẳng thể nằm vừa / Giờ con to lớn, nôi xưa lại gầy”. Con đã lớn khôn, trưởng thành, chiếc nôi vật chất ngày xưa đã trở nên chật chội.
  • Hình ảnh ẩn dụ đặc sắc: “Tình yêu mẹ hóa nôi mây suốt đời”. Dù con có lớn bao nhiêu, đi xa đến đâu, tình yêu của mẹ vẫn luôn bao bọc, chở che. Tình mẫu tử chính là chiếc “nôi mây” êm ái, rộng lớn nhất nâng đỡ bước chân con trên suốt đường đời.
• Khổ 4: Ý nghĩa sự hy sinh của mẹ
  • Mục đích cuối cùng của mẹ: “Để con say ngủ à ơi”. Mẹ gánh vác mọi nhọc nhằn chỉ mong con được bình yên, hạnh phúc.
  • Câu thơ cuối “Gió đêm luôn tắt dưới lời mẹ ru”: Khẳng định sức mạnh vĩ đại của tình mẫu tử. Tình yêu và lời ru của mẹ có thể chiến thắng mọi giông bão, khó khăn của cuộc đời (“gió đêm”), mang lại bến đỗ an toàn tuyệt đối cho tâm hồn con.
• Đánh giá nghệ thuật:
  • Thể thơ tự do đan xen nhịp điệu lục bát nhẹ nhàng, uyển chuyển, mang âm hưởng của những khúc hát ru truyền thống.
  • Ngôn ngữ thơ giản dị, mộc mạc nhưng giàu sức gợi hình, gợi cảm.
  • Sử dụng thành công các biện pháp tu từ: so sánh, ẩn dụ, điệp ngữ… tạo nên chiều sâu cảm xúc cho bài thơ.

c. Kết bài:
– Khái quát lại giá trị nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ.
– Đoạn thơ khơi gợi trong lòng người đọc niềm xúc động sâu sắc về tình mẹ. Từ đó, nhắc nhở mỗi chúng ta về lòng biết ơn, sự hiếu thảo đối với đấng sinh thành.

Nhận xét đề thi môn Ngữ văn Hưng Yên năm 2026

Đề thi tuyển sinh vào lớp 10 môn Ngữ văn của tỉnh Hưng Yên năm 2026 được đánh giá là một đề thi hay, vừa sức với học sinh, bám sát cấu trúc quen thuộc nhưng vẫn có độ phân hóa tốt. Phần Đọc hiểu sử dụng một văn bản ngoài sách giáo khoa mang tính giáo dục cao về sự nỗ lực, các câu hỏi đi từ mức độ nhận biết đến vận dụng, đòi hỏi học sinh phải hiểu sâu sắc thông điệp của tác giả. Phần Nghị luận xã hội liên kết chặt chẽ với phần Đọc hiểu, yêu cầu bàn về “ý chí” – một chủ đề thiết thực, dễ viết nhưng để viết sâu sắc cần có lập luận và dẫn chứng tốt.

Điểm sáng của đề thi nằm ở câu Nghị luận văn học. Việc sử dụng một bài thơ hiện đại ngoài chương trình (bài “Cái nôi” của tác giả Lam) là một xu hướng ra đề đổi mới, đánh giá đúng năng lực cảm thụ văn học thực sự của học sinh thay vì học vẹt. Tuy nhiên, chủ đề về tình mẫu tử và lời ru lại vô cùng quen thuộc, hình ảnh thơ gần gũi, mộc mạc nên học sinh sẽ không bị bỡ ngỡ. Nhìn chung, phổ điểm dự kiến sẽ tập trung nhiều ở mức 6.5 – 7.5 điểm, những bài viết có cảm xúc chân thành và kỹ năng phân tích thơ tốt sẽ dễ dàng đạt điểm 8 trở lên.

Xem thêm đề thi các tỉnh khác năm 2026

• Tổng hợp đề thi vào lớp 10 năm 2026 tất cả các tỉnh
• Đề thi môn Ngữ văn tất cả các tỉnh năm 2026