Xu hướng chọn môn thi tốt nghiệp THPT 2025: Giải mã sự khác biệt giữa TP.HCM và cả nước

Kể từ năm 2025, kỳ thi tốt nghiệp THPT sẽ bước vào một chương mới với cấu trúc 2+2 (2 môn bắt buộc Toán – Văn và 2 môn tự chọn). Tuy nhiên, những số liệu thống kê sơ bộ về xu hướng chọn môn đang cho thấy một “bức tranh tương phản” đầy thú vị giữa TP.HCM và phần còn lại của cả nước. Đây không chỉ là câu chuyện thi cử, mà còn là bài toán về định hướng nghề nghiệp và chất lượng nguồn nhân lực trong tương lai.

Tâm lý “an toàn” của cả nước đối lập với sự năng động của TP.HCM

Theo số liệu khảo sát cho kỳ thi năm 2025 và 2026, nhóm các môn Khoa học Xã hội (KHXH) hiện vẫn đang chiếm ưu thế tuyệt đối trên phạm vi toàn quốc. Cụ thể, tỷ lệ học sinh lựa chọn Lịch sử và Địa lý duy trì ở mức cao (lần lượt là 46,64% và 36,67%). Điều này phản ánh một phần tâm lý ưu tiên “chiến thuật điểm số”, khi nhiều thí sinh coi các môn xã hội là lựa chọn an toàn để đảm bảo tấm vé tốt nghiệp. Trong bối cảnh đó, việc phân tích phổ điểm môn Ngữ văn qua các năm cũng cho thấy sự chuyển biến quan trọng trong cách đánh giá năng lực ngôn ngữ của học sinh hiện nay.

Ngược lại, TP.HCM lại thể hiện một xu thế hoàn toàn khác biệt: Nghiêng mạnh về khối STEM và Ngoại ngữ. Tại “đầu tàu kinh tế” này, tỷ lệ chọn Vật lý (44,9%) và Ngoại ngữ (45,82%) cao vượt trội so với mức trung bình chung. Sự dịch chuyển này cho thấy học sinh tại các đô thị lớn có mục tiêu rất rõ ràng trong việc xét tuyển vào các khối ngành kỹ thuật, kinh tế và hội nhập quốc tế. Để thích ứng với sự thay đổi này, học sinh cần có lộ trình tự tin học tốt chương trình lớp 10 11 12 ngay từ sớm để không bị ngợp trước khối lượng kiến thức chuyên sâu của các môn tự chọn.

Khoảng cách giữa mục tiêu quốc gia và lựa chọn thực tế

Dù TP.HCM đang đi đầu trong việc thúc đẩy STEM, nhưng có một thực tế đáng quan ngại: Các môn gắn liền trực tiếp với cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 như Tin học hay Công nghệ lại có tỷ lệ chọn vô cùng khiêm tốn (dưới 2%). Điều này tạo ra một “hố ngăn” giữa chiến lược phát triển quốc gia (tập trung vào AI, bán dẫn, dữ liệu lớn) và năng lực thực tế của đội ngũ nhân lực trẻ.

Bên cạnh đó, các trường đại học cũng đang ráo riết điều chỉnh phương án tuyển sinh để tìm kiếm những ứng viên phù hợp nhất. Điển hình như việc Đại học Quốc tế ĐHQG-HCM mở rộng quy mô đào tạo hay một số đơn vị khác như Đại học Nha Trang bắt buộc xét tuyển Toán Văn đã cho thấy sự khắt khe hơn trong yêu cầu đầu vào. Nếu học sinh tiếp tục duy trì tâm lý “tránh khó chọn dễ”, khoảng cách về năng lực số và tư duy khoa học sẽ ngày càng bị nới rộng.

Xây dựng nền tảng từ giáo dục phổ thông: Lời giải cho bài toán nhân lực

Để tạo ra sự cân bằng hợp lý giữa các nhóm môn học, cần có sự phối hợp đồng bộ từ nhiều phía:

1. Về phía quản lý: Cần có chiến lược điều tiết hài hòa giữa KHXH và KHTN-CN. Mục tiêu hướng tới là duy trì tỷ lệ 40-50% KHXH và 50-60% STEM để đáp ứng nhu cầu nhân lực công nghệ cao.
2. Về phía trường học: Tăng cường công tác hướng nghiệp sớm, giúp học sinh hiểu rõ năng lực bản thân thay vì chạy theo số đông. Đặc biệt, việc đổi mới dạy học STEM gắn với trải nghiệm thực tế là vô cùng cấp thiết.
3. Về phía học sinh: Ngoài việc học trên lớp, thí sinh cần chủ động cập nhật các quy định mới, ví dụ như chính sách cộng điểm chứng chỉ ngoại ngữ để tối ưu hóa lợi thế cạnh tranh của mình trong kỳ thi tốt nghiệp và xét tuyển đại học.

Đặc biệt, với học sinh đang chuẩn bị bước vào giai đoạn quan trọng, việc sử dụng các giải pháp học tập toàn diện như Topclass lớp 11 cho học sinh sẽ giúp các em củng cố vững chắc kiến thức nền tảng, từ đó tự tin lựa chọn môn thi phù hợp với đam mê và định hướng nghề nghiệp tương lai.

Kết bài:
Sự khác biệt trong lựa chọn môn thi giữa TP.HCM và cả nước là minh chứng cho sự đa dạng nhưng cũng đặt ra thách thức về sự chênh lệch chất lượng nhân lực giữa các vùng miền. Một quốc gia mạnh về công nghệ không thể thiếu nền tảng nhân văn, và ngược lại, đam mê xã hội cũng cần được hỗ trợ bởi tư duy logic và công nghệ. Việc lựa chọn môn thi từ năm 2025 không chỉ là chọn môn để thi, mà là chọn “vũ khí” để các sĩ tử bước vào nền kinh tế số đầy biến động.