Nhận định về đề thi tiếng Anh trong kỳ thi tốt nghiệp THPT gần đây, nhiều chuyên gia và giáo viên luyện thi cho rằng dù chất lượng đề đã có bước tiến lớn về mặt học thuật, nhưng độ phân hóa lại cực kỳ gắt gao. Đặc biệt, để chạm tay vào mức điểm giỏi, thí sinh cần có tư duy ngoại ngữ vượt xa khuôn khổ chương trình sách giáo khoa thông thường.
Phổ điểm có thể nhích nhẹ nhưng “nút thắt” điểm 10 vẫn khó gỡ
Theo đánh giá tổng quan từ thầy Phạm Gia Bảo, một giáo viên có kinh nghiệm luyện thi IELTS tại Hà Nội, đề thi năm nay đã được tinh chỉnh đáng kể. Điểm tích cực nhất là việc loại bỏ các câu hỏi quá lắt léo, gây tranh cãi hoặc tạo cảm giác ức chế cho người làm. Điều này giúp tâm lý sĩ tử ổn định hơn, dự kiến phổ điểm chung có thể tăng từ 0,5 đến 1 điểm so với các năm trước (vốn thường tập trung ở mức 4,5 – 5,5 điểm).
Tuy nhiên, sự cải thiện về mặt tâm lý không đồng nghĩa với việc đề thi “dễ thở”. Thực tế, đề thi vẫn duy trì một “hàng rào” phân loại rất cao. Trong bối cảnh nhiều trường bỏ xét tuyển học bạ và tập trung vào điểm thi thực tế, áp lực giành điểm 9, 10 trên đề thi này là không hề nhỏ.
Độ khó tương đương trình độ C1 và “ma trận” bài đọc dài
Thầy Bảo phân tích rằng, tính phân hóa của đề thi nằm ở mức độ tiệm cận với các chứng chỉ quốc tế như IGCSE hay IELTS (khoảng trình độ C1, tương đương IELTS 7.0). Các bài đọc trong đề không chỉ dài mà còn yêu cầu khả năng tập trung cao độ để không bị đánh lừa bởi các chi tiết gây nhiễu.
Chương trình phổ thông hiện hành vốn được thiết kế ở mức cơ bản, nhưng đề thi tốt nghiệp lại yêu cầu một bậc tư duy hoàn toàn khác. Thực tế cho thấy, những học sinh chỉ bám sát sách giáo khoa khó lòng xử lý tốt các câu hỏi ở ngưỡng điểm 8 trở lên. Điểm số xuất sắc thường thuộc về nhóm thí sinh có tố chất, được đầu tư học IELTS từ sớm hoặc có tinh thần tự học, cọ xát với tài liệu nước ngoài thường xuyên.
Để chuẩn bị sớm và vững chắc cho những kỳ thi có tính phân hóa cao này, học sinh nên tìm kiếm các lộ trình ôn luyện toàn diện cho THPT nhằm xây dựng nền tảng từ sớm, thay vì đợi đến năm cuối cấp mới bắt đầu bứt tốc.
Giải mã những “bẫy ngầm” và từ vựng hiếm gặp
Dù được đánh giá là ít “sạn”, đề thi vẫn xuất hiện những điểm khiến ngay cả giáo viên cũng phải lưu tâm. Điển hình như ở mã đề 1108, câu hỏi về thành ngữ “come up roses” (chỉ sự thành công) được xem là một thử thách quá sức. Đây là cụm từ rất hiếm gặp trong đời sống thường ngày hay phim ảnh, khiến phần lớn thí sinh chỉ có thể lựa chọn dựa trên sự may mắn.
Bên cạnh đó, các câu hỏi về từ trái nghĩa hay đọc hiểu sâu cũng đòi hỏi tư duy logic cực bén. Ví dụ, câu hỏi tìm từ trái nghĩa với “astounded” (kinh ngạc) với đáp án “calm” (bình tĩnh) được cho là hơi khiên cưỡng, khiến thí sinh dễ mất điểm nếu không có kỹ năng loại trừ tốt.
Sự khốc liệt trong việc phân loại thí sinh không chỉ diễn ra ở cấp đại học. Ngay cả trong các kỳ tuyển sinh lớp 10 chuyên Sư phạm hay các trường top đầu, ngoại ngữ luôn là môn học đóng vai trò quyết định “tấm vé” vào trường chuyên, lớp chọn.
Lời khuyên cho sĩ tử trước lộ trình giáo dục mới
Việc đề thi tiếng Anh ngày càng tiến gần hơn đến chuẩn quốc tế là xu hướng tất yếu. Khi các trường đại học bắt đầu rút ngắn đào tạo đại học để tối ưu hóa thời gian cho sinh viên, việc có một nền tảng ngoại ngữ tốt ngay từ bậc phổ thông sẽ giúp các em thích nghi nhanh hơn với môi trường học thuật chuyên sâu.
Đồng thời, phụ huynh cũng cần lưu ý các thay đổi trong quy định tuyển sinh lớp 10 tại các thành phố lớn để có định hướng đầu tư đúng đắn cho con em mình. Để chinh phục điểm 9, 10 tiếng Anh, không có con đường tắt nào ngoài việc chủ động mở rộng vốn từ, rèn luyện tư duy phản biện và làm quen với các dạng bài đọc hiểu phức tạp ngay từ sớm.
