Dưới đây là đề thi vào lớp 10 môn Ngữ văn tỉnh/thành Bắc Ninh năm 2026 chính thức cùng đáp án và lời giải chi tiết từng câu. Tài liệu được cập nhật ngay sau khi kỳ thi kết thúc ngày 2026.
Thông tin kỳ thi vào lớp 10 Bắc Ninh năm 2026
- Ngày thi: 2026
- Môn thi: Ngữ văn
- Thời gian làm bài: 120 phút (không kể thời gian phát đề)
- Cấu trúc đề: Đề thi gồm 2 phần: Đọc hiểu (4,0 điểm) với 5 câu hỏi tự luận dựa trên một văn bản thông tin; Viết (6,0 điểm) gồm 1 câu nghị luận xã hội (2,0 điểm) và 1 câu nghị luận văn học (4,0 điểm).
- Thang điểm: 10 điểm
Đề thi chính thức môn Ngữ văn Bắc Ninh năm 2026
I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Đọc văn bản:
Tỉnh Bắc Ninh đón nhận Bằng của UNESCO và khai mạc Festival
“Về miền di sản Bắc Ninh – 2026”
(BNP) – Tối 27/3, tại Quảng trường 3/2, tỉnh Bắc Ninh tổ chức trọng thể Lễ đón nhận Bằng của UNESCO ghi danh Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp; công bố Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc là Di sản Văn hóa Thế giới, đồng thời khai mạc Festival “Về miền Di sản Bắc Ninh 2026”.
[…] Ngày 09/12/2025, tại kỳ họp lần thứ 20 của Ủy ban Liên chính phủ Công ước 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể của UNESCO, Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ chính thức được UNESCO ghi danh vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp. Đây không chỉ là sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế đối với những giá trị đặc sắc của văn hóa Việt Nam, mà còn là sự khẳng định trách nhiệm của chúng ta trong việc gìn giữ, bảo tồn và phát huy các di sản quý báu của nhân loại.
[Hình ảnh: Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch trao Bằng của UNESCO ghi danh Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp.]
Phát biểu khai mạc buổi lễ, đồng chí Phạm Hoàng Sơn, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh: Bắc Ninh – Kinh Bắc là vùng đất giàu truyền thống lịch sử, văn hiến với hệ thống di sản phong phú, trong đó tranh dân gian Đông Hồ là biểu tượng độc đáo, kết tinh giá trị thẩm mỹ và tri thức dân gian. Việc được UNESCO ghi danh không chỉ ghi nhận giá trị di sản mà còn đặt ra trách nhiệm cấp thiết trong bảo tồn, phục hồi và phát huy trước những thách thức hiện nay.
[…] Lễ đón nhận Bằng của UNESCO và khai mạc Festival không chỉ là dịp khẳng định vị thế của Bắc Ninh trên bản đồ di sản văn hóa thế giới, mà còn mở ra cơ hội thúc đẩy quảng bá hình ảnh quê hương Kinh Bắc tới bạn bè quốc tế, thu hút đầu tư, phát triển du lịch và các ngành công nghiệp văn hóa. Đồng thời, sự kiện góp phần nâng cao nhận thức của các cấp, các ngành và toàn xã hội về trách nhiệm gìn giữ, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa trong bối cảnh hội nhập, qua đó tạo động lực quan trọng để Bắc Ninh phát triển bền vững, hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế và gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống.
(https://bacninh.gov.vn/news/-/details/37632/tinh-bac-ninh-on-nhan-bang-cua-unesco-va-khai-mac-festival-ve-mien-di-san-bac-ninh-2026-97533142)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. Văn bản cung cấp thông tin về sự kiện nào?
Câu 2. Chỉ ra thời gian, địa điểm tổ chức sự kiện trên.
Câu 3. Phân tích tác dụng của việc sử dụng phương tiện phi ngôn ngữ trong văn bản.
Câu 4. Theo em, vì sao Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ được UNESCO ghi danh vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp?
Câu 5. Bằng những hiểu biết của bản thân, kết hợp với thông tin trong văn bản, nêu cảm nhận của em về mảnh đất và con người Bắc Ninh.
II. VIẾT (6,0 điểm)
Câu 1. (2,0 điểm)
Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) đề xuất giải pháp đưa văn hóa Bắc Ninh đến với bạn bè trong và ngoài nước.
Câu 2. (4,0 điểm)
Viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) phân tích nội dung chủ đề, những nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của đoạn trích sau:
Những ngày mới
(Trích) – Thạch Lam
Những bông lúa vàng mới cắt xong đều xếp rải rác từng hàng trên bờ ruộng, trong đám cỏ xanh mà dày. Mỗi khi gặt được vài lượm lúa, người thợ hái1 ôm sát bó lúa thơm vào người đem ra xếp vào chỗ lúa trước. Rồi họ lại trở vào ruộng đứng theo hàng với những người bạn gặt. Tiếng hái2 đưa vào gốc lúa soàn soạt như tiếng trâu bò ăn cỏ.
Chăm chú vào công việc làm, Tân không để ý gì đến cảnh vật chung quanh. Chàng cũng không thấy mệt nữa, tuy ánh nắng chiều trên lưng nóng rát, và mồ hôi từng giọt rỏ trên trán xuống. Tân chú ý đưa cái hái cho nhanh nhẹn; mỗi lần bông lúa rung động chạm vào mặt, vào người, mùi lúa chín thơm lại phảng phất lẫn với mùi rạ ướt mới cắt. Mùi thơm đó làm chàng say sưa như men rượu. Tân lại cố hết sức gặt, chỉ lo không theo kịp hàng những người thợ khác.
Buổi sáng, khi Tân ngỏ ý muốn cầm hái xuống gặt, bọn thợ hái chàng mượn đã mấy hôm nay đều trông chàng mà cười. Một cô gái trong bọn, cặp mắt đen nhí nhảnh dưới vành khăn vuông che kín đầu, nói đùa:
– Ông để mặc chúng tôi, bộ ông thế kia thì gặt được độ ba nẹn3 lúa.
Mọi người vui vẻ cười làm Tân cũng cười theo.
Người già nhất trong bọn, một cụ râu tóc đã bạc, nhưng da sém đen và khỏe mạnh lẳng lặng đem một cây hái ra mài trên bờ ruộng. Khi mọi người sửa soạn xong, ông cụ đưa cho Tân cây hái, lưỡi sáng loáng, nói:
– Lưỡi sắc thế này thì cắt cứ ngọt như cắt cỏ.
Cắt được mấy lượm lúa, Tân thấy cánh tay mỏi rã rời. Chàng tưởng không thể nào gặt được nữa. Tuy vậy, cố hết sức, chàng cũng theo kịp bọn thợ gặt. Nhưng được vài bước, Tân lại phải dừng lại để thở. Chàng nhận thấy cô gái ban nãy, tuy tay đưa hái thoăn thoắt nhưng vẫn để ý nhìn chàng. Còn ông cụ già cứ điềm đạm gặt; bên cạnh ông ta những bông lúa đã xếp thành đống.
Tân lại cúi xuống làm việc. Dần dần, cánh tay mềm dẻo, Tân đã thấy dễ chịu. Chàng luôn đưa lưỡi hái, vui vẻ mỗi khi thấy những bông lúa chắc, vàng ngã vào sát người. Tân thấy tâm hồn khoan khoái như không bận một ý nghĩ gì.
[…] Trích lược: Tân trò chuyện thân mật với những người thợ hái trong giờ nghỉ.
Tân nằm trên thảm cỏ, nhìn lên. Qua khe lá lung lay, chàng thấy trời xanh trong và mát. Mùi cỏ và mùi lúa thơm bốc lên xung quanh. Tân cảm thấy cái sung sướng của một người làm xong công việc. Chàng thấy vui vẻ: một mối cảm tình nảy nở giữa tâm hồn Tân với những người thợ gặt giản dị và mộc mạc chung quanh chàng.
Họ làm việc xong cũng vui vẻ, sung sướng, tuy những lúa gặt không phải của họ. Tân cũng vậy: Chàng biết rằng những bó lúa kia đem bán đi thì có lẽ không đủ tiền trả công người làm. Song những bông lúa ấy đối với Tân quý lắm và như có một ý nghĩa thiêng liêng; đấy là kết quả của cả một năm làm lụng khó nhọc và vất vả. […]
(Truyện ngắn Thạch Lam, tác phẩm và lời bình, NXB Văn học, 2007, tr.132,133,134)
Chú thích:
1 Thợ hái: người gặt lúa thuê.
2 Hái: đồ dùng có lưỡi cong để gặt lúa, cắt cỏ.
3 Nẹn: bó nhỏ.
Đáp án và lời giải chi tiết đề thi môn Ngữ văn Bắc Ninh năm 2026
Phần I: Đọc hiểu (4,0 điểm)
Câu 1:
– Văn bản cung cấp thông tin về sự kiện: Lễ đón nhận Bằng của UNESCO ghi danh Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp; công bố Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc là Di sản Văn hóa Thế giới, đồng thời khai mạc Festival “Về miền Di sản Bắc Ninh 2026”.
Câu 2:
– Thời gian tổ chức sự kiện: Tối 27/3.
– Địa điểm tổ chức sự kiện: Quảng trường 3/2, tỉnh Bắc Ninh.
Câu 3:
– Phương tiện phi ngôn ngữ được sử dụng trong văn bản là: Hình ảnh (Ảnh chụp Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch trao Bằng của UNESCO).
– Tác dụng:
+ Giúp minh họa trực quan, sinh động cho sự kiện được nhắc đến trong văn bản.
+ Tăng tính xác thực, độ tin cậy cho thông tin (bằng chứng thực tế về buổi lễ).
+ Thu hút sự chú ý của người đọc, giúp văn bản bớt khô khan và truyền tải không khí trang trọng của buổi lễ.
Câu 4:
Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ được UNESCO ghi danh vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp vì:
– Về giá trị: Đây là biểu tượng độc đáo, kết tinh giá trị thẩm mỹ và tri thức dân gian đặc sắc của văn hóa Việt Nam, mang đậm bản sắc dân tộc.
– Về thực trạng (suy luận từ cụm từ “cần bảo vệ khẩn cấp” và “thách thức hiện nay”): Trong bối cảnh xã hội hiện đại và hội nhập, nghề làm tranh thủ công truyền thống đang đứng trước nguy cơ bị mai một, thất truyền (ít người nối nghiệp, thị trường tiêu thụ thu hẹp,…). Do đó, cần có biện pháp bảo vệ khẩn cấp để gìn giữ, phục hồi và phát huy di sản quý báu này cho thế hệ mai sau.
Câu 5:
Gợi ý cảm nhận:
– Về mảnh đất Bắc Ninh: Là vùng đất “địa linh nhân kiệt”, Kinh Bắc ngàn năm văn hiến, giàu truyền thống lịch sử. Nơi đây sở hữu hệ thống di sản văn hóa phong phú, đa dạng, mang đậm bản sắc dân tộc (như tranh Đông Hồ, dân ca Quan họ,…), là điểm đến văn hóa hấp dẫn trên bản đồ di sản thế giới.
– Về con người Bắc Ninh: Là những người tài hoa, khéo léo (những nghệ nhân tạo ra các giá trị văn hóa). Đồng thời, họ mang trong mình lòng tự hào dân tộc sâu sắc, có ý thức và trách nhiệm cao trong việc gìn giữ, bảo tồn và quảng bá di sản quê hương đến với bạn bè quốc tế, biết kết hợp hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo vệ bản sắc truyền thống.
Phần II: Viết (6,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm): Viết đoạn văn nghị luận đề xuất giải pháp đưa văn hóa Bắc Ninh đến với bạn bè trong và ngoài nước.
1. Đảm bảo hình thức đoạn văn: Viết đúng hình thức một đoạn văn (khoảng 200 chữ), không gạch đầu dòng, diễn đạt mạch lạc.
2. Xác định đúng vấn đề nghị luận: Giải pháp quảng bá văn hóa Bắc Ninh.
3. Gợi ý nội dung:
– Mở đoạn: Khẳng định Bắc Ninh là vùng đất giàu truyền thống văn hóa (Quan họ, tranh Đông Hồ…) và việc quảng bá văn hóa Bắc Ninh đến bạn bè trong và ngoài nước là vô cùng cần thiết trong thời kỳ hội nhập.
– Thân đoạn (Đề xuất giải pháp):
+ Về phía chính quyền và các ban ngành: Cần tổ chức thường xuyên các lễ hội văn hóa, Festival (như Festival “Về miền Di sản”); đẩy mạnh số hóa di sản (bảo tàng 3D, triển lãm thực tế ảo); kết hợp chặt chẽ giữa phát triển du lịch và trải nghiệm văn hóa truyền thống.
+ Về phía nhà trường: Đưa giáo dục di sản vào trường học, tổ chức các buổi ngoại khóa để học sinh hiểu và yêu văn hóa quê hương.
+ Về phía mỗi cá nhân (đặc biệt là thế hệ trẻ): Cần tích cực trau dồi hiểu biết về văn hóa địa phương; sử dụng hiệu quả mạng xã hội (Facebook, TikTok, YouTube…) để lan tỏa hình ảnh, video về quê hương; thể hiện thái độ hiếu khách, văn minh khi giao tiếp với du khách.
– Kết đoạn: Khẳng định lại ý nghĩa của việc quảng bá văn hóa (góp phần phát triển kinh tế, khẳng định vị thế) và liên hệ trách nhiệm bản thân.
Câu 2 (4,0 điểm): Phân tích nội dung chủ đề, những nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của đoạn trích “Những ngày mới” – Thạch Lam.
1. Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận: Có đủ Mở bài, Thân bài, Kết bài.
2. Xác định đúng vấn đề: Nội dung chủ đề (vẻ đẹp lao động, sự giao hòa với thiên nhiên, tình người) và nghệ thuật (miêu tả tâm lý, ngôn ngữ giàu chất thơ) của đoạn trích.
3. Gợi ý triển khai:
a. Mở bài:
– Giới thiệu khái quát về nhà văn Thạch Lam: Cây bút tiêu biểu của Tự lực văn đoàn, nổi bật với phong cách văn xuôi nhẹ nhàng, tinh tế, giàu chất thơ, đi sâu vào thế giới nội tâm nhân vật.
– Giới thiệu tác phẩm “Những ngày mới” và đoạn trích: Đoạn trích khắc họa thành công bức tranh lao động ngày mùa rộn rã, qua đó thể hiện vẻ đẹp tâm hồn của nhân vật Tân cùng những nét đặc sắc trong nghệ thuật miêu tả của Thạch Lam.
b. Thân bài:
* Phân tích nội dung chủ đề:
– Bức tranh lao động ngày mùa sinh động, tràn đầy sức sống:
+ Khung cảnh thiên nhiên: “những bông lúa vàng”, “đám cỏ xanh mà dày”, “ánh nắng chiều… nóng rát”, “mùi lúa chín thơm… lẫn với mùi rạ ướt”.
+ Con người lao động: Hăng say, nhịp nhàng (“tiếng hái đưa vào gốc lúa soàn soạt”), dù vất vả nhưng luôn lạc quan, vui vẻ (tiếng cười đùa của cô gái nhí nhảnh, sự điềm đạm, khỏe mạnh của ông cụ già).
– Vẻ đẹp tâm hồn và sự chuyển biến tâm lý của nhân vật Tân:
+ Tân là một người trí thức/thành thị nhưng không ngại khó, chủ động hòa mình vào công việc lao động chân tay của người nông dân (“ngỏ ý muốn cầm hái xuống gặt”).
+ Sự chuyển biến tâm lý tinh tế: Ban đầu mệt mỏi, “cánh tay mỏi rã rời”, “tưởng không thể nào gặt được nữa”. Nhưng bằng sự cố gắng, Tân dần quen việc (“cánh tay mềm dẻo”, “thấy dễ chịu”).
+ Sự giao hòa với thiên nhiên: Tân say sưa tận hưởng hương vị đồng quê (“mùi thơm đó làm chàng say sưa như men rượu”), cảm nhận sự khoan khoái trong tâm hồn khi ngắm nhìn “trời xanh trong và mát”.
– Tình người ấm áp và sự trân trọng thành quả lao động:
+ Mối quan hệ giữa Tân và những người thợ gặt rất tự nhiên, gần gũi, xóa nhòa khoảng cách giai cấp (“một mối cảm tình nảy nở…”).
+ Tân thấu hiểu nỗi vất vả của người nông dân và trân trọng những bông lúa gặt được. Dù lúa không phải của mình, Tân vẫn thấy nó “quý lắm và như có một ý nghĩa thiêng liêng”, bởi đó là “kết quả của cả một năm làm lụng khó nhọc và vất vả”.
* Phân tích nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật:
– Nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật vô cùng tinh tế, chân thực (bắt trọn từng cảm giác mỏi mệt đến sự khoan khoái, sung sướng của Tân).
– Ngôn ngữ giản dị, trong sáng nhưng vô cùng gợi cảm, giàu chất thơ. Các chi tiết miêu tả mùi hương (mùi lúa, mùi rạ, mùi cỏ), âm thanh (tiếng hái soàn soạt) đánh thức mọi giác quan của người đọc.
– Giọng văn nhẹ nhàng, điềm tĩnh, sâu lắng, mang đậm phong cách trữ tình của Thạch Lam.
c. Kết bài:
– Khái quát lại giá trị nội dung và nghệ thuật của đoạn trích.
– Đoạn trích không chỉ là một bức tranh đồng quê tuyệt đẹp mà còn là bài ca về lao động, về tình yêu thiên nhiên và sự gắn kết giữa con người với con người. Qua đó, ta thấy được tấm lòng nhân đạo, trân trọng cái đẹp bình dị của nhà văn Thạch Lam.
Nhận xét đề thi môn Ngữ văn Bắc Ninh năm 2026
Đề thi tuyển sinh vào lớp 10 môn Ngữ văn tỉnh Bắc Ninh năm 2026 được đánh giá là một đề thi hay, vừa sức, bám sát cấu trúc quen thuộc nhưng có tính phân loại tốt. Điểm sáng lớn nhất của đề thi là việc đưa chất liệu văn hóa địa phương (Bắc Ninh) vào cả phần Đọc hiểu và câu Nghị luận xã hội. Việc sử dụng văn bản thông tin về sự kiện tranh Đông Hồ được UNESCO ghi danh không chỉ kiểm tra kỹ năng đọc hiểu mà còn khơi dậy niềm tự hào, ý thức trách nhiệm bảo tồn di sản của học sinh quê hương Kinh Bắc.
Ở phần Nghị luận văn học, đề lựa chọn một đoạn trích ngoài chương trình SGK truyền thống (truyện ngắn “Những ngày mới” của Thạch Lam). Điều này phù hợp với định hướng đổi mới kiểm tra đánh giá (Chương trình GDPT 2018), yêu cầu học sinh phải có năng lực cảm thụ văn học thực sự, biết phân tích đặc trưng thể loại (truyện ngắn trữ tình, nghệ thuật miêu tả tâm lý) thay vì học vẹt, học tủ. Nhìn chung, phổ điểm dự kiến sẽ tập trung ở mức 6.5 – 7.5, những học sinh có kỹ năng viết tốt, cảm nhận tinh tế sẽ dễ dàng đạt điểm 8 trở lên.
Xem thêm đề thi các tỉnh khác năm 2026
✅ Nội dung học - ôn - luyện bám sát cấu trúc đề thi của Sở GD&ĐT
✅ Đội ngũ giáo viên top đầu, giàu kinh nghiệm luyện thi vào 10
✅ Dịch vụ hỗ trợ tối ưu 24/7 - giải đáp nhanh chóng mọi thắc mắc trong quá trình học
🎉 Ưu đãi đặc biệt: Giảm đến 45% học phí Áp dụng cho PHHS đăng ký trong tháng này!
