Đề thi vào lớp 10 môn Ngữ văn Huế năm 2026 có đáp án chi tiết

Dưới đây là đề thi vào lớp 10 môn Ngữ văn tỉnh/thành Huế năm 2026 chính thức cùng đáp án và lời giải chi tiết từng câu. Tài liệu được cập nhật ngay sau khi kỳ thi kết thúc ngày 2026.

Thông tin kỳ thi vào lớp 10 Huế năm 2026

• Ngày thi: 2026
• Môn thi: Ngữ văn
• Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian phát đề
• Cấu trúc đề: Đề thi gồm 2 phần: Đọc hiểu (4,0 điểm) với 5 câu hỏi tự luận ngắn dựa trên một văn bản thơ; và phần Viết (6,0 điểm) gồm 1 câu nghị luận văn học (viết đoạn văn) và 1 câu nghị luận xã hội (viết bài văn).
• Thang điểm: 10 điểm

Đề thi chính thức môn Ngữ văn Huế năm 2026

I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

Đọc bài thơ sau:

Nói với con về bà ngoại
Tuyết Nga

Con sẽ như giọt nắng
trước hiên bà mùa đông

Giọt nắng tìm kim
giọt nắng quét nhà
giọt nắng sún răng lò cò quanh cửa
giọt nắng i eo theo bà đi chợ
lễ mễ khiêng cả chiếc bánh đa tròn

Con sẽ như chú mèo nhỏ cuối vườn
đánh đổ ông trăng xuống nơi đáy nước
trán sưng u và áo quần lấm láp
rón rén leo lên ôm gối ngủ vờ

Con sẽ như…
như chú cún còi
ăn một bát cơm hết ba chuyện cổ
hạt dẻ, thảm bay, đèn thần, chổi quỷ
thế giới thần tiên nấp phía lưng bà

“Bà yêu con không”, “con sẽ là gì”
đôi mắt thỏ nâu suốt ngày hỏi mẹ.

Dù con sinh ra bà đã không còn nữa
nhưng bà yêu con từ xửa từ xưa
bà gửi cho con hoa trái mùa thu
đàn ong tháng Ba
ông trăng tháng Sáu
bà gửi cho con
mẹ
và câu hát…
mai con lớn rồi
vẫn đầy đủ yêu thương.

(Thơ cho tuổi thơ, Vũ Nho, NXB Hội Nhà văn, 2017, tr.191-192)

Thực hiện các yêu cầu sau:

Câu 1 (0,75 điểm): Xác định đề tài của bài thơ.

Câu 2 (0,75 điểm): Trong bài thơ, con được so sánh với những gì?

Câu 3 (1,0 điểm):
Dù con sinh ra bà đã không còn nữa
nhưng bà yêu con từ xửa từ xưa
Em hiểu như thế nào về hai dòng thơ trên?

Câu 4 (1,0 điểm): Chỉ ra và nêu tác dụng của một biện pháp tu từ có trong các dòng thơ sau:

Giọt nắng tìm kim
giọt nắng quét nhà
giọt nắng sún răng lò cò quanh cửa
giọt nắng i eo theo bà đi chợ
lễ mễ khiêng cả chiếc bánh đa tròn

Câu 5 (0,5 điểm): Em đánh giá như thế nào về nhan đề bài thơ?

II. VIẾT (6,0 điểm)

Câu 1 (2,0 điểm):
Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 300 chữ) phân tích tình cảm của người mẹ trong bài thơ Nói với con về bà ngoại ở phần Đọc hiểu.

Câu 2 (4,0 điểm):
Thói quen trì hoãn bình thường chỉ là tật xấu nhưng nếu nghiêm trọng thì sẽ trở thành “bệnh”.
Em có đồng ý với nhận định trên không? Vì sao?
Hãy viết bài văn nghị luận để thể hiện quan điểm của mình về vấn đề trên.

Đáp án và lời giải chi tiết đề thi môn Ngữ văn Huế năm 2026

PHẦN I: ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

Câu 1:

• Đáp án: Đề tài của bài thơ là: Tình cảm gia đình / Tình bà cháu / Tình mẫu tử (hoặc: Người mẹ nói với con về người bà ngoại đã khuất).
• Giải thích: Học sinh chỉ cần nêu đúng một trong các từ khóa về đề tài gia đình, tình cảm thế hệ là đạt điểm tối đa.

Câu 2:

• Đáp án: Trong bài thơ, con được so sánh với:
  • giọt nắng (trước hiên bà mùa đông)
  • chú mèo nhỏ (cuối vườn)
  • chú cún còi
• Giải thích: Học sinh liệt kê đủ 3 hình ảnh so sánh có trong các khổ thơ 1, 3 và 4.

Câu 3:

• Đáp án gợi ý: Hai dòng thơ “Dù con sinh ra bà đã không còn nữa / nhưng bà yêu con từ xửa từ xưa” có thể được hiểu là:
  • Về mặt hiện thực: Đứa trẻ sinh ra khi bà ngoại đã qua đời, hai bà cháu chưa từng được gặp mặt nhau.
  • Về mặt tình cảm: Tình yêu thương của bà dành cho cháu là vô bờ bến, vượt qua cả ranh giới của sự sống và cái chết, của không gian và thời gian. Tình yêu ấy đã tồn tại từ trước khi đứa trẻ ra đời, được kết tinh qua tình yêu bà dành cho mẹ, và giờ đây mẹ truyền lại cho con.
  • Ý nghĩa sâu xa: Khẳng định sự bất tử, thiêng liêng của tình cảm gia đình, huyết thống.

Câu 4:

• Đáp án gợi ý: Học sinh chọn một trong các biện pháp tu từ sau để chỉ ra và nêu tác dụng:
  • Biện pháp 1: Điệp ngữ
    • Chỉ ra: Lặp lại từ “giọt nắng” ở đầu các dòng thơ.
    • Tác dụng: Tạo nhịp điệu vui tươi, nhí nhảnh cho đoạn thơ; nhấn mạnh hình ảnh đứa trẻ (được ẩn dụ qua “giọt nắng”) luôn quấn quýt, hiện diện mọi lúc mọi nơi trong những công việc thường ngày của bà; thể hiện tình yêu thương, sự trân trọng của người mẹ khi tưởng tượng về cảnh tượng ấm áp đó.
  • Biện pháp 2: Nhân hóa
    • Chỉ ra: Gán cho “giọt nắng” những hành động, đặc điểm của con người: tìm kim, quét nhà, sún răng, lò cò, i eo, lễ mễ khiêng.
    • Tác dụng: Làm cho hình ảnh “giọt nắng” trở nên sinh động, có hồn. Qua đó, khắc họa hình ảnh một em bé ngộ nghĩnh, đáng yêu, hiếu động, luôn lẽo đẽo theo bà giúp đỡ những việc nhỏ nhặt. Thể hiện cái nhìn tràn ngập yêu thương của người mẹ.
  • Biện pháp 3: Ẩn dụ
    • Chỉ ra: Hình ảnh “giọt nắng” là ẩn dụ chỉ đứa con bé bỏng.
    • Tác dụng: Gợi sự ấm áp, trong trẻo, tươi sáng. Đứa con chính là nguồn sáng, là niềm vui sưởi ấm tuổi già của bà (như nắng mùa đông).

Câu 5:

• Đáp án gợi ý: Đánh giá về nhan đề “Nói với con về bà ngoại”:
  • Nhan đề giản dị, mộc mạc, mang âm hưởng của một lời tâm tình, thủ thỉ.
  • Hé mở trực tiếp tình huống giao tiếp (người mẹ đang trò chuyện cùng con) và đối tượng trung tâm của cảm xúc (bà ngoại).
  • Thể hiện sự kết nối thiêng liêng giữa ba thế hệ (Bà – Mẹ – Con), qua đó gợi lên chủ đề của bài thơ: sự tiếp nối và bất tử của tình yêu thương gia đình.

PHẦN II: VIẾT (6,0 điểm)

Câu 1 (2,0 điểm): Viết đoạn văn nghị luận văn học

• Yêu cầu hình thức: Viết đúng hình thức một đoạn văn (không xuống dòng), dung lượng khoảng 300 chữ. Diễn đạt mạch lạc, không mắc lỗi chính tả, ngữ pháp.
• Yêu cầu nội dung: Phân tích tình cảm của người mẹ trong bài thơ.
  • Mở đoạn: Giới thiệu tác giả Tuyết Nga, bài thơ “Nói với con về bà ngoại” và khái quát tình cảm của người mẹ: đó là sự hòa quyện giữa tình mẫu tử bao la dành cho con và nỗi nhớ thương, lòng biết ơn sâu sắc dành cho người mẹ đã khuất (bà ngoại).
  • Thân đoạn:
    • Tình yêu thương con vô bờ bến: Mẹ tưởng tượng ra những hình ảnh ngộ nghĩnh, đáng yêu của con khi ở bên bà. Qua lăng kính của mẹ, con hiện lên thật trong trẻo, hồn nhiên (như giọt nắng, chú mèo nhỏ, chú cún còi). Mẹ thấu hiểu những thắc mắc ngây thơ của con (“đôi mắt thỏ nâu suốt ngày hỏi mẹ”).
    • Nỗi nhớ thương và lòng biết ơn đối với bà ngoại: Dù bà không còn, mẹ vẫn cảm nhận được tình yêu của bà hiện diện khắp nơi. Mẹ đóng vai trò là “cầu nối” để truyền tải tình yêu của bà đến với con. Mẹ khẳng định với con rằng những gì tốt đẹp nhất (hoa trái, đàn ong, ông trăng, và cả chính người mẹ cùng những câu hát) đều là di sản tình yêu bà để lại.
    • Nghệ thuật thể hiện: Thể thơ tự do linh hoạt, giọng điệu tâm tình, thủ thỉ, ấm áp. Sử dụng thành công các biện pháp tu từ như so sánh, nhân hóa, điệp ngữ tạo nên những hình ảnh thơ giàu sức gợi.
  • Kết đoạn: Khẳng định lại vẻ đẹp tâm hồn của người mẹ. Bài thơ để lại bài học sâu sắc về sự trân trọng tình cảm gia đình, sự gắn kết giữa các thế hệ.

Câu 2 (4,0 điểm): Viết bài văn nghị luận xã hội

• Yêu cầu hình thức: Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận (Mở bài, Thân bài, Kết bài). Lập luận chặt chẽ, lí lẽ thuyết phục, dẫn chứng xác đáng.
• Yêu cầu nội dung:
  • Mở bài:
    • Dẫn dắt vào vấn đề: Trong nhịp sống hiện đại, nhiều người trẻ mắc phải thói quen trì hoãn.
    • Trích dẫn nhận định: “Thói quen trì hoãn bình thường chỉ là tật xấu nhưng nếu nghiêm trọng thì sẽ trở thành ‘bệnh'”.
    • Nêu quan điểm cá nhân: Hoàn toàn đồng ý với nhận định trên.
  • Thân bài:
    • Giải thích:
      • Trì hoãn là sự chậm trễ, dời việc cần làm ở hiện tại sang một thời điểm khác trong tương lai mà không có lý do chính đáng (tâm lý “để mai tính”).
      • Tật xấu: Là những thói quen không tốt, ảnh hưởng ở mức độ nhẹ.
      • Bệnh: Chỉ mức độ nghiêm trọng, ăn sâu vào tính cách, khó chữa và để lại hậu quả nặng nề.
      • => Ý nghĩa câu nói: Cảnh báo về mức độ nguy hiểm của sự trì hoãn nếu chúng ta không nhận thức và khắc phục kịp thời.
    • Bàn luận – Vì sao đồng ý với nhận định?
      • Khi là “tật xấu”: Trì hoãn khiến ta lãng phí thời gian, làm việc theo kiểu “nước đến chân mới nhảy”, dẫn đến chất lượng công việc không cao, tạo tâm lý căng thẳng, mệt mỏi tạm thời.
      • Khi trở thành “bệnh” (hậu quả nghiêm trọng):
        • Đánh mất những cơ hội quý giá trong học tập và sự nghiệp (vì cơ hội không chờ đợi ai).
        • Làm suy giảm uy tín cá nhân, mất đi sự tin tưởng của người khác (thầy cô, bạn bè, đối tác).
        • Thui chột ý chí tiến thủ, tạo ra lối sống ỷ lại, lười biếng, dẫn đến thất bại trong cuộc sống.
      • Dẫn chứng: Học sinh lấy ví dụ thực tế về việc học sinh trì hoãn làm bài tập dẫn đến kết quả kém; hoặc những người thành công luôn có tính kỷ luật cao, làm việc ngay lập tức (như tỷ phú Elon Musk, Bill Gates…).
    • Nguyên nhân của thói quen trì hoãn:
      • Chủ quan: Lười biếng, thiếu kỷ luật bản thân, sợ khó khăn, sợ thất bại, không có mục tiêu rõ ràng.
      • Khách quan: Sự cám dỗ của các thiết bị điện tử, mạng xã hội, game… làm phân tán sự tập trung.
    • Mở rộng, phản biện:
      • Cần phân biệt giữa “trì hoãn” (lười biếng) với việc “tạm dừng” để suy nghĩ thấu đáo, chuẩn bị kỹ lưỡng hơn trước khi quyết định một việc quan trọng.
      • Phê phán những người sống buông thả, không biết quý trọng thời gian.
    • Bài học nhận thức và hành động:
      • Nhận thức: Thời gian là vàng bạc, trôi qua không thể lấy lại. Trì hoãn là kẻ cắp thời gian.
      • Hành động: Lập kế hoạch làm việc/học tập rõ ràng; chia nhỏ mục tiêu để thực hiện; rèn luyện tính kỷ luật; áp dụng nguyên tắc “làm ngay lập tức” với những việc tốn ít thời gian; hạn chế sử dụng điện thoại khi đang làm việc.
  • Kết bài:
    • Khẳng định lại tính đúng đắn của nhận định.
    • Liên hệ bản thân: Tự hứa sẽ rèn luyện tác phong nhanh nhẹn, dứt khoát, nói không với “căn bệnh” trì hoãn.

Nhận xét đề thi môn Ngữ văn Huế năm 2026

Đề thi tuyển sinh lớp 10 môn Ngữ văn của Sở GD&ĐT Thừa Thiên Huế năm 2026 được đánh giá là một đề thi hay, vừa sức, bám sát cấu trúc quen thuộc nhưng vẫn có độ phân hóa tốt. Phần Đọc hiểu sử dụng một ngữ liệu ngoài sách giáo khoa (bài thơ Nói với con về bà ngoại) rất xúc động, giàu hình ảnh, giúp kiểm tra tốt kỹ năng cảm thụ văn bản của học sinh. Các câu hỏi từ nhận biết đến vận dụng được sắp xếp hợp lý. Phần Viết yêu cầu viết đoạn văn nghị luận văn học tích hợp ngay với ngữ liệu đọc hiểu là một xu hướng ra đề hiện đại, giảm tải việc học vẹt. Câu nghị luận xã hội về “thói quen trì hoãn” là một chủ đề rất thiết thực, gần gũi với tâm lý lứa tuổi học sinh hiện nay, tạo nhiều “đất diễn” để các em thể hiện tư duy phản biện và góc nhìn cá nhân. Nhìn chung, phổ điểm dự kiến sẽ tập trung nhiều ở mức 6.5 – 7.5 điểm.

Xem thêm đề thi các tỉnh khác năm 2026

• Tổng hợp đề thi vào lớp 10 năm 2026 tất cả các tỉnh
• Đề thi môn Ngữ văn tất cả các tỉnh năm 2026