Dưới đây là đề thi vào lớp 10 môn Ngữ văn tỉnh/thành Nghệ An năm 2026 chính thức cùng đáp án và lời giải chi tiết từng câu. Tài liệu được cập nhật ngay sau khi kỳ thi kết thúc ngày 2026.
Thông tin kỳ thi vào lớp 10 Nghệ An năm 2026
- Ngày thi: 2026
- Môn thi: Ngữ văn
- Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian giao đề
- Cấu trúc đề: Đề thi gồm 2 phần: Phần I – Đọc hiểu (4,0 điểm) với 5 câu hỏi tự luận ngắn dựa trên một văn bản thơ; Phần II – Viết (6,0 điểm) gồm 1 câu viết đoạn văn nghị luận văn học (2,0 điểm) và 1 câu viết bài văn nghị luận xã hội (4,0 điểm).
- Thang điểm: 10 điểm
Đề thi chính thức môn Ngữ văn Nghệ An năm 2026
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN
ĐỀ THI CHÍNH THỨC
(Đề có 02 trang)
KỲ THI TUYỂN SINH VÀO LỚP 10 THPT NĂM HỌC 2026 – 2027
Môn thi: NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian giao đề
I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Đọc văn bản:
NGỌN LỬA TUỔI THƠ
Xuân Quỳnh (1)
Đêm liên hoan, ngọn lửa sáng lên rồi
Các anh hát những bài ca chiến dịch:
“Đây Tây Bắc núi ngàn trùng tít tắp
Pháo vượt đèo trấn thủ đẫm mồ hôi
Điện Biên(2) xa lúa chín rực bên đồi
Những điệu xòe rập rờn trên đồng ruộng
Đá núi gập ghềnh, đèo cao chót vót…”
Thương đôi giày rách nát các anh tôi.
Một tình thương không nói được nên lời
Của đứa trẻ gầy còm nhút nhát
Nấp sau cột lặng thầm theo tiếng hát
Cháy bao điều khao khát mãi khôn nguôi.
Đêm liên hoan ngọn lửa sáng lên rồi
Xanh tiếng hát, xanh áo màu bộ đội
Ngọn lửa xanh là ngụy trang vẫy gọi
Tới những miền vời vợi nhớ thương xa.
Các anh đi các anh có đâu ngờ
Bài hát vẫn dạt dào như sóng vỗ
Trong mắt trẻ bao dòng sông kỳ lạ
Bao nẻo đường hoang dã, những màu mây…
Tôi gặp các anh ở khắp đó đây
Các anh trồng rau, các anh lau súng
Anh bộ đội tôi gọi trong thầm lặng
Ước ao mình được nắm dải ba lô.
Biết bao làng các anh đã đi qua
Bao thành phố, bao nhiêu trẻ nhỏ
Làm sao biết – mà các anh đâu nhớ
Đứa trẻ gầy nấp sau cột hôm nào.
Năm tháng qua tôi đã đổi thay nhiều
Các anh xưa, tóc bây giờ chắc bạc
Nhưng ngọn lửa đã bừng lên tiếng hát
Vẫn diệu kỳ trong suốt tuổi thơ tôi.
1984
(Trích Thơ Xuân Quỳnh, NXB Văn học, 2009, tr. 37-39)
Chú thích:
(1) Xuân Quỳnh: (1942 – 1988) là một trong những nhà thơ tiêu biểu của nền thơ Việt Nam hiện đại. Sáng tác của bà bao gồm cả thơ và văn xuôi, trong đó tình yêu, hạnh phúc gia đình và trẻ em là các đề tài chiếm vị trí nổi bật. Thơ Xuân Quỳnh là tiếng lòng của một tâm hồn phụ nữ nhiều trắc ẩn, vừa hồn nhiên, tươi tắn vừa chân thành đằm thắm và luôn da diết trong khát vọng hạnh phúc đời thường bình dị.
(2) Điện Biên: một tỉnh miền núi thuộc vùng Tây Bắc của Việt Nam.
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. Xác định nhân vật trữ tình trong văn bản trên.
Câu 2. Sự kiện lịch sử nào được nhắc đến trong những dòng thơ in đậm?
Câu 3. Chỉ ra và phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong hai dòng thơ:
“Các anh đi các anh có đâu ngờ
Bài hát vẫn dạt dào như sóng vỗ”.
Câu 4. Em hiểu như thế nào về nội dung câu thơ: “Thương đôi giày rách nát các anh tôi.”?
Câu 5. Bài thơ gợi cho em suy nghĩ gì về ý nghĩa của kỉ niệm tuổi thơ trong cuộc đời mỗi người?
II. VIẾT (6,0 điểm)
Câu 1. (2,0 điểm)
Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích hình ảnh ngọn lửa trong văn bản ở phần Đọc hiểu.
Câu 2. (4,0 điểm)
Lịch sử là điểm tựa cho hiện tại và tương lai.
Với góc nhìn của một học sinh, em hãy viết bài văn nghị luận đề xuất những giải pháp để lan tỏa giá trị quý báu của lịch sử dân tộc.
——— Hết ———
Đáp án và lời giải chi tiết đề thi môn Ngữ văn Nghệ An năm 2026
PHẦN I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Câu 1:
- Đáp án: Nhân vật trữ tình trong văn bản là: “tôi” (hoặc nhà thơ, đứa trẻ gầy còm nhút nhát ngày xưa).
- Giải thích: Xuyên suốt bài thơ, tác giả xưng “tôi” để bộc lộ trực tiếp những cảm xúc, suy nghĩ và hồi ức về tuổi thơ của chính mình khi gặp các anh bộ đội.
Câu 2:
- Đáp án: Sự kiện lịch sử được nhắc đến trong những dòng thơ in đậm là: Chiến dịch Điện Biên Phủ (hoặc cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp ở vùng Tây Bắc/Điện Biên).
- Giải thích: Các từ khóa trong đoạn in đậm như “Tây Bắc”, “Pháo vượt đèo”, “Điện Biên” gợi nhắc trực tiếp đến chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ lừng lẫy năm 1954.
Câu 3:
- Chỉ ra biện pháp tu từ: Biện pháp tu từ so sánh: “Bài hát” được so sánh với “sóng vỗ” (qua từ so sánh “như”).
- Phân tích tác dụng:
- Về hình thức: Làm cho câu thơ thêm sinh động, gợi hình, gợi cảm, tăng tính nhạc điệu.
- Về nội dung: Nhấn mạnh sức sống mãnh liệt, âm vang dạt dào, ngân vang mãi không dứt của bài hát/tiếng hát người lính. Tiếng hát ấy như những đợt sóng liên hồi, vỗ mãi vào tâm trí, để lại ấn tượng sâu đậm và sức lay động mạnh mẽ trong tâm hồn đứa trẻ, nuôi dưỡng những ước mơ, khát vọng tuổi thơ.
Câu 4:
- Đáp án gợi ý: Nội dung câu thơ “Thương đôi giày rách nát các anh tôi” có thể hiểu là:
- Thể hiện sự xót xa, đồng cảm sâu sắc của nhân vật trữ tình trước những gian khổ, thiếu thốn, vất vả nhọc nhằn mà những người lính phải trải qua trên chặng đường hành quân chiến đấu (thể hiện qua hình ảnh hoán dụ “đôi giày rách nát”).
- Bộc lộ tình cảm yêu thương, trân trọng, biết ơn chân thành của “đứa trẻ” đối với các anh bộ đội cụ Hồ. Cách gọi “các anh tôi” vang lên thật gần gũi, thân thương như ruột thịt.
Câu 5:
- Đáp án gợi ý: Học sinh có thể trình bày suy nghĩ cá nhân, đảm bảo tính logic và ý nghĩa tích cực. Gợi ý:
- Kỉ niệm tuổi thơ là hành trang tinh thần vô giá đi theo mỗi người suốt cuộc đời.
- Những kỉ niệm đẹp đẽ (như hình ảnh ngọn lửa, tiếng hát các anh bộ đội) giúp nuôi dưỡng tâm hồn, thắp sáng ước mơ, khát vọng và lý tưởng sống cao đẹp.
- Kỉ niệm tuổi thơ là điểm tựa tinh thần vững chắc, giúp con người có thêm sức mạnh vượt qua những khó khăn, thử thách trong hiện tại; đồng thời nhắc nhở chúng ta biết trân trọng quá khứ, biết ơn những thế hệ đi trước.
PHẦN II. VIẾT (6,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm): Viết đoạn văn phân tích hình ảnh “ngọn lửa”
- Yêu cầu hình thức: Viết đúng hình thức một đoạn văn (không xuống dòng), dung lượng khoảng 200 chữ. Diễn đạt mạch lạc, không mắc lỗi chính tả, ngữ pháp.
- Yêu cầu nội dung (Gợi ý dàn ý):
- Mở đoạn: Giới thiệu khái quát về bài thơ “Ngọn lửa tuổi thơ” của Xuân Quỳnh và nêu ấn tượng chung về hình ảnh trung tâm của bài thơ – hình ảnh “ngọn lửa”.
- Thân đoạn: Phân tích các tầng ý nghĩa của hình ảnh “ngọn lửa”:
- Nghĩa thực: Là ngọn lửa vật chất bừng sáng trong đêm liên hoan, xua tan giá lạnh; là “ngọn lửa xanh” ngụy trang soi đường cho các anh bộ đội hành quân ra tiền tuyến.
- Nghĩa biểu tượng:
– Ngọn lửa tượng trưng cho nhiệt huyết, lý tưởng cách mạng, lòng yêu nước và tinh thần lạc quan của những người lính cụ Hồ.
– Ngọn lửa của tình yêu thương, sự ấm áp mà các anh truyền lại cho nhân dân, cho những đứa trẻ.
– Đặc biệt, đó là ngọn lửa thắp sáng ước mơ, khát vọng trong tâm hồn đứa trẻ gầy còm nhút nhát (“Cháy bao điều khao khát”, “Vẫn diệu kỳ trong suốt tuổi thơ tôi”). Nó trở thành ánh sáng diệu kỳ đi theo nhân vật trữ tình suốt cuộc đời. - Nghệ thuật: Hình ảnh thơ chân thực, giản dị nhưng giàu sức gợi; điệp ngữ “ngọn lửa” lặp lại nhiều lần tạo điểm nhấn, tạo sự vận động từ ngọn lửa thực đến ngọn lửa trong tâm hồn.
- Kết đoạn: Khẳng định lại giá trị, ý nghĩa sâu sắc của hình ảnh “ngọn lửa” trong việc thể hiện chủ đề bài thơ.
Câu 2 (4,0 điểm): Bài văn nghị luận đề xuất giải pháp lan tỏa giá trị lịch sử dân tộc
- Yêu cầu hình thức: Viết đúng cấu trúc bài văn nghị luận xã hội (Mở bài, Thân bài, Kết bài). Lập luận chặt chẽ, lí lẽ sắc bén, dẫn chứng thuyết phục.
- Yêu cầu nội dung (Gợi ý dàn ý):
- Mở bài:
– Dẫn dắt vấn đề: Lịch sử là cội nguồn, là điểm tựa vững chắc cho hiện tại và tương lai của mỗi quốc gia, dân tộc.
– Nêu vấn đề nghị luận: Trách nhiệm của thế hệ trẻ (đặc biệt là học sinh) trong việc tìm ra và thực hiện những giải pháp để lan tỏa giá trị quý báu của lịch sử dân tộc. - Thân bài:
- Giải thích ngắn gọn: “Giá trị quý báu của lịch sử dân tộc” là những truyền thống tốt đẹp (yêu nước, đoàn kết, bất khuất chống ngoại xâm), những nét đẹp văn hóa, những bài học kinh nghiệm được đúc kết qua hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước. Lan tỏa là làm cho những giá trị ấy được biết đến rộng rãi, thấm nhuần vào tư tưởng của mọi người.
- Bàn luận – Tại sao phải lan tỏa? (Ý nghĩa):
– Giúp thế hệ trẻ hiểu rõ cội nguồn, biết ơn thế hệ đi trước.
– Khơi dậy lòng tự hào dân tộc, tinh thần yêu nước.
– Lấy quá khứ làm điểm tựa, rút ra bài học để xây dựng và bảo vệ đất nước trong hiện tại và tương lai. - Thực trạng hiện nay:
– Tích cực: Nhiều bạn trẻ yêu sử, có nhiều dự án cộng đồng, fanpage, video về lịch sử thu hút hàng triệu lượt xem.
– Tiêu cực: Một bộ phận học sinh còn thờ ơ, coi lịch sử là môn học thuộc lòng khô khan, dễ quên, dễ nhầm lẫn kiến thức. - Đề xuất giải pháp lan tỏa (Trọng tâm): (Dưới góc nhìn học sinh)
– Về phía bản thân mỗi học sinh: Thay đổi thái độ học tập, chủ động tìm hiểu lịch sử không chỉ qua sách giáo khoa mà qua sách báo, tài liệu, phim ảnh, di tích. Học sử bằng niềm tự hào chứ không phải đối phó.
– Đổi mới hình thức truyền tải: Tận dụng sức mạnh của mạng xã hội và công nghệ số. Học sinh có thể sáng tạo các nội dung lịch sử hấp dẫn như: làm video ngắn (Tiktok, Reels), thiết kế Infographic, vẽ truyện tranh lịch sử, làm podcast kể chuyện lịch sử.
– Tham gia và tổ chức các hoạt động thực tiễn: Tích cực tham gia các chuyến đi thực tế, tham quan bảo tàng, di tích lịch sử; dâng hương tưởng niệm; tham gia các câu lạc bộ lịch sử tại trường học.
– Ủng hộ các sản phẩm văn hóa mang yếu tố lịch sử: Xem phim, nghe nhạc, đọc sách, chơi các trò chơi điện tử thuần Việt có lồng ghép yếu tố lịch sử dân tộc để tạo động lực cho các nhà sáng tạo.
- Kết bài:
– Khẳng định lại tầm quan trọng của việc gìn giữ và lan tỏa giá trị lịch sử.
– Liên hệ bản thân: Lời hứa của một học sinh trong việc hành động để lịch sử dân tộc mãi trường tồn và tỏa sáng.
- Mở bài:
Nhận xét đề thi môn Ngữ văn Nghệ An năm 2026
Đề thi tuyển sinh vào lớp 10 môn Ngữ văn của tỉnh Nghệ An năm 2026 được đánh giá là một đề thi hay, vừa sức nhưng vẫn có độ phân hóa tốt. Cấu trúc đề giữ được sự ổn định quen thuộc với hai phần Đọc hiểu và Viết. Phần Đọc hiểu sử dụng một bài thơ ngoài chương trình SGK (“Ngọn lửa tuổi thơ” của Xuân Quỳnh) đòi hỏi học sinh phải có kĩ năng cảm thụ văn học thực sự, không thể học vẹt. Các câu hỏi đi từ nhận biết, thông hiểu đến vận dụng được sắp xếp hợp lý. Phần Viết đặc biệt ấn tượng ở Câu 2 (Nghị luận xã hội) khi đặt ra một vấn đề rất thiết thực và mang tính thời sự: “lan tỏa giá trị lịch sử dân tộc”. Đề bài yêu cầu học sinh đứng từ “góc nhìn của một học sinh” để đề xuất giải pháp, điều này khuyến khích tư duy phản biện, sự sáng tạo và tính thực tế của các em, tránh được những bài văn mẫu sáo rỗng. Nhìn chung, phổ điểm dự kiến sẽ tập trung ở mức 6.5 – 7.5, những học sinh có tư duy sắc bén và kĩ năng viết tốt hoàn toàn có thể đạt điểm 8.5 trở lên.
Xem thêm đề thi các tỉnh khác năm 2026
✅ Nội dung học - ôn - luyện bám sát cấu trúc đề thi của Sở GD&ĐT
✅ Đội ngũ giáo viên top đầu, giàu kinh nghiệm luyện thi vào 10
✅ Dịch vụ hỗ trợ tối ưu 24/7 - giải đáp nhanh chóng mọi thắc mắc trong quá trình học
🎉 Ưu đãi đặc biệt: Giảm đến 45% học phí Áp dụng cho PHHS đăng ký trong tháng này!
