Theo dự thảo thông tư sửa đổi quy chế tuyển sinh, từ năm 2027 các trường đại học sẽ không còn được cộng điểm chứng chỉ ngoại ngữ, thành tích hay tiêu chí bổ sung do tự quy định. Tuy nhiên, ông Nguyễn Tiến Thảo – Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, Bộ GD-ĐT – khẳng định học giỏi ngoại ngữ vẫn có giá trị: chứng chỉ vẫn được quy đổi thay thế điểm môn ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển, dùng để chứng minh yêu cầu đầu vào của chương trình đào tạo bằng tiếng nước ngoài, hoặc xét công nhận học phần, chuẩn đầu ra theo quy định.
Vì sao Bộ GD-ĐT đề xuất bỏ điểm cộng chứng chỉ, thành tích?
Ông Nguyễn Tiến Thảo cho biết đây là “điều chỉnh cấp thiết” nhằm bảo đảm mọi thí sinh dự tuyển vào cùng một ngành được đánh giá theo cùng yêu cầu đầu vào, trên cùng thang đo. Điều này giúp tuyển sinh trở nên minh bạch, đơn giản và thực chất hơn.
Thực tế thời gian qua, khi mỗi trường tự quy đổi, tự xác định mức điểm cộng, sự khác biệt giữa các phương thức xét tuyển là rất lớn. Những khoản điểm phụ trội được cộng thêm ngoài thang đánh giá chính có thể làm thay đổi đáng kể thứ tự của thí sinh, gây mất công bằng giữa những người cùng dự tuyển vào một ngành.
Việc bỏ điểm cộng có đột ngột không? Lộ trình điều chỉnh ra sao?
Theo ông Thảo, đây không phải thay đổi đột ngột về định hướng mà là bước tiếp theo trong lộ trình kiểm soát và chuẩn hóa tuyển sinh mà Bộ GD-ĐT theo đuổi từ nhiều năm nay:
| Mốc thời gian | Quy định chính |
|---|---|
| 2023 | Bộ yêu cầu quy đổi tương đương điểm trúng tuyển giữa các phương thức để giảm chênh lệch |
| 2026 | Khống chế tổng điểm cộng tối đa không vượt quá 10% tổng điểm xét tuyển |
| 2027 (dự kiến) | Không còn điểm cộng do trường tự quy định đối với chứng chỉ, thành tích, tiêu chí bổ sung |
Như vậy, các trường đã có ít nhất một năm (2026) để vận hành với mức trần 10%, trước khi tiến tới bỏ hẳn khoản cộng ngoài thang đánh giá chính. Quan điểm của Bộ được ông Thảo nhấn mạnh: “Công bằng trong tuyển sinh không phải là chia đều lợi thế, mà là bảo đảm thí sinh cùng dự tuyển vào một ngành được đánh giá bằng cùng tiêu chí.”
Bỏ điểm cộng có đồng nghĩa chứng chỉ IELTS, ngoại ngữ “vô dụng”?
Nhiều phụ huynh, học sinh lo lắng việc sửa quy chế sẽ “bất lợi” cho những thí sinh đã dày công chuẩn bị chứng chỉ IELTS. Tuy nhiên, ông Thảo khẳng định cách nói “bỏ IELTS” hay “không xét chứng chỉ ngoại ngữ” là không chính xác. Dự thảo không loại bỏ chứng chỉ ngoại ngữ khỏi tuyển sinh, cũng không phủ nhận thành tích học sinh giỏi. Cụ thể, chứng chỉ vẫn có giá trị trong các nhóm quyền lợi sau:
- Quy đổi, thay thế điểm môn ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển theo quy tắc công khai của từng trường.
- Chứng minh yêu cầu ngoại ngữ đầu vào đối với chương trình đào tạo bằng tiếng nước ngoài.
- Xem xét công nhận học phần, chuẩn đầu ra theo quy định.
Bên cạnh đó, thí sinh đoạt giải học sinh giỏi cấp quốc gia, quốc tế vẫn được xét tuyển thẳng nếu đáp ứng điều kiện của quy chế. Đáng chú ý, xét tuyển thẳng không tính vào giới hạn tối đa 3 phương thức xét tuyển của mỗi ngành từ năm 2027. Ngoài ra, việc sở hữu chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế còn giúp thí sinh được xét miễn thi ngoại ngữ tốt nghiệp THPT 2026, giảm áp lực ôn thi và dành thời gian cho các môn khác.
“Học giỏi cái gì ghi nhận cái đó” được hiểu thế nào?
Nguyên tắc xuyên suốt của dự thảo lần này: năng lực nào cần cho ngành học thì phải được đánh giá trực tiếp, minh bạch và bình đẳng; năng lực nào không thuộc yêu cầu đầu vào thì không nên trở thành điểm cộng làm thay đổi thứ tự thí sinh. Ông Thảo nói:
“Nếu ngoại ngữ là năng lực đầu vào cần thiết, cơ sở đào tạo phải đưa ngoại ngữ thành một hợp phần chính thức của phương thức xét tuyển. Thí sinh có thể dùng điểm thi hoặc chứng chỉ được quy đổi tương đương. Ngược lại, nếu ngành chỉ xét toán, vật lý và hóa học, việc cộng thêm điểm vì có chứng chỉ tiếng Anh sẽ đưa một tiêu chí không thuộc yêu cầu đầu vào vào để thay đổi thứ tự thí sinh.”
Để dễ hình dung, các tình huống sử dụng chứng chỉ có thể phân loại như sau:
| Tình huống | Đánh giá theo định hướng mới |
|---|---|
| Tổ hợp xét tuyển có môn tiếng Anh, dùng chứng chỉ quy đổi thay điểm môn này | Hợp lý – năng lực được ghi nhận một lần, đúng vị trí |
| Ngành giảng dạy bằng tiếng nước ngoài, dùng chứng chỉ để chứng minh đầu vào | Hợp lý – chứng chỉ xác nhận năng lực đáp ứng yêu cầu |
| Ngành xét tổ hợp Toán – Lý – Hóa, thí sinh được cộng điểm nhờ IELTS | Không hợp lý – tiêu chí chưa thuộc yêu cầu đầu vào lại thay đổi thứ tự xét tuyển |
| Tổ hợp đã có môn tiếng Anh, tiếp tục cộng điểm chứng chỉ tiếng Anh | Không hợp lý – cùng một năng lực bị ghi nhận hai lần |
Bộ GD-ĐT cũng từng đưa ra minh họa về chênh lệch điểm của 362 thí sinh sử dụng chứng chỉ quốc tế để được cộng điểm vào một ngành xét tuyển tổ hợp D01. Chỉ cần một khoản điểm cộng nhỏ cũng có thể làm thay đổi thứ tự xét tuyển, gây thiệt thòi cho những thí sinh không có điều kiện tiếp cận chứng chỉ.
Với quan điểm “tuyển sinh đại học là quá trình lựa chọn đúng người học cho đúng ngành học trên cơ sở năng lực thực chất”, dự thảo không hạ thấp thành tích mà yêu cầu ghi nhận đúng vị trí, đúng bản chất. Câu chuyện công bằng trong chính sách cộng điểm ngoại ngữ đã được HOCMAI phân tích từ trước, phụ huynh và sĩ tử có thể tham khảo để hiểu rõ hơn bối cảnh điều chỉnh này.
Học sinh đã đầu tư cho IELTS có bị thiệt?
Câu trả lời là không. Ông Thảo nhấn mạnh quyền sử dụng chứng chỉ để chứng minh năng lực ngoại ngữ không bị mất, giá trị của việc học tiếng Anh cũng không bị giảm. Nếu ngành đào tạo cần ngoại ngữ, chứng chỉ vẫn được quy đổi thay thế môn ngoại ngữ; nếu chương trình giảng dạy bằng ngoại ngữ có yêu cầu đầu vào, chứng chỉ vẫn được dùng để xác nhận thí sinh đáp ứng yêu cầu đó.
Điều cần tránh, theo ông Thảo, là đồng nhất “không được cộng điểm” với “học ngoại ngữ không còn giá trị”. Nếu chứng chỉ chỉ được theo đuổi để lấy lợi thế điểm số, việc học dễ chuyển từ phát triển năng lực giao tiếp, học tập và làm việc sang luyện thi để đạt một mốc điểm. Chính sách mới kỳ vọng sẽ đưa động lực học ngoại ngữ trở lại đúng mục tiêu: học thật, sử dụng được và tạo lợi thế lâu dài cho người học. “Chứng chỉ có chức năng xác nhận năng lực, không mặc nhiên là một khoản điểm thưởng trong mọi ngành học”, ông nói.
Với những thí sinh có định hướng theo đuổi tiếng Anh chuyên sâu, việc đầu tư bài bản vẫn hoàn toàn xứng đáng. Các em có thể tham khảo bức tranh tổng quan về chương trình đào tạo, cơ hội nghề nghiệp và mức lương khởi điểm của ngành Tiếng Anh chuyên nghiệp quốc tế để có kế hoạch học tập phù hợp.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
1. Chứng chỉ ngoại ngữ còn được dùng để xét tuyển đại học từ năm 2027 không?
Có. Dự thảo không loại bỏ chứng chỉ ngoại ngữ khỏi tuyển sinh. Thí sinh vẫn được dùng chứng chỉ để quy đổi thay thế điểm môn ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển, chứng minh yêu cầu đầu vào của chương trình đào tạo bằng tiếng nước ngoài hoặc xét công nhận học phần, chuẩn đầu ra theo quy định.
2. Từ khi nào các trường không được cộng điểm chứng chỉ, thành tích?
Theo dự thảo thông tư sửa đổi quy chế tuyển sinh, dự kiến từ năm 2027 các trường không còn được cộng điểm do tự quy định đối với chứng chỉ, thành tích hoặc tiêu chí bổ sung. Trước đó, năm 2026, các trường đã phải khống chế mức cộng tối đa 10% tổng điểm xét tuyển.
3. Học sinh giỏi quốc gia, quốc tế còn được xét tuyển thẳng không?
Vẫn được xét tuyển thẳng nếu đáp ứng điều kiện của quy chế. Đặc biệt, diện xét tuyển thẳng không tính vào giới hạn 3 phương thức xét tuyển của mỗi ngành từ năm 2027.
4. Học IELTS bây giờ có còn đáng đầu tư không?
Đáng nếu học vì năng lực thực chất. Chứng chỉ được ghi nhận đúng vị trí: quy đổi thay thế môn ngoại ngữ, chứng minh đầu vào chương trình quốc tế và phục vụ lâu dài cho học tập, làm việc. Học chỉ để kiếm điểm cộng sẽ không còn phù hợp với định hướng mới.
5. Quy định mới ảnh hưởng thế nào đến thí sinh xét tuyển vào Đại học Quốc gia TP.HCM?
Trong năm 2026, các quy định hiện hành về chứng chỉ, thành tích được cộng điểm vào Đại học Quốc gia TP.HCM vẫn còn hiệu lực, thí sinh cần cập nhật sớm để không bỏ lỡ quyền lợi. Từ năm 2027, mọi thí sinh dự tuyển sẽ được đánh giá theo cùng tiêu chí, trên cùng thang đo.
Kết luận
Việc Bộ GD-ĐT đề xuất bỏ điểm cộng chứng chỉ, thành tích từ năm 2027 không có nghĩa phủ nhận giá trị của ngoại ngữ. Ngược lại, chính sách mới khuyến khích học sinh học thật, thi thật và sử dụng chứng chỉ đúng bản chất. Sĩ tử nên bình tĩnh cập nhật quy chế chính thức khi được ban hành, đồng thời xây dựng chiến lược ôn tập dựa trên năng lực đầu vào thực tế của ngành mình mong muốn.
