Năm 2026, hơn 37.300 thí sinh được cộng điểm xét tuyển đại học nhờ chứng chỉ tiếng Anh, trong đó hơn 35.900 thí sinh dùng IELTS – khiến hàng nghìn thí sinh dù đạt 26,5 – 28 điểm vẫn trượt nguyện vọng chỉ vì không có điểm cộng. Theo ông Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học (Bộ GD-ĐT), điểm cộng đang bị lạm dụng theo hai cách gây mất công bằng và cần điều chỉnh ngay trong quy chế tuyển sinh. Dưới đây là những số liệu quan trọng từ Bộ GD-ĐT cùng lưu ý giúp thí sinh tránh rủi ro khi đăng ký nguyện vọng.
Vì sao thí sinh 26,5 – 28 điểm vẫn trượt nguyện vọng?
Trong mùa tuyển sinh 2026, nhiều ngành “hot” có điểm chuẩn quanh mức 28/30 – mức điểm rất cao so với mặt bằng chung. Tuy nhiên, một số trường cho phép cộng tới 1,5 điểm nếu thí sinh sở hữu chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế. Nhờ vậy, thí sinh có điểm gốc thấp hơn có thể vượt lên trên những thí sinh đạt 26,5 – 28 điểm nhưng không có điểm cộng.
Hệ quả là nhiều em dù có điểm thi thực tế cao vẫn trượt nguyện vọng đã đăng ký. Với các ngành cạnh tranh khốc liệt, chênh lệch 0,1 – 1,5 điểm cũng đủ thay đổi toàn bộ kết quả xét tuyển.
Điểm cộng chứng chỉ tiếng Anh năm 2026 được sử dụng ra sao?
Theo dữ liệu tuyển sinh năm 2026 do Bộ GD-ĐT công bố:
| Chỉ số | Số liệu |
|---|---|
| Tổng thí sinh dùng chứng chỉ tiếng Anh để cộng điểm | Hơn 37.300 |
| Trong đó dùng IELTS | Hơn 35.900 |
| Mức IELTS phổ biến nhất | 6.0 – 8.318 thí sinh |
| Số mức điểm cộng cho cùng IELTS 6.0 | 26 mức khác nhau |
Điểm đáng chú ý là cùng một chứng chỉ IELTS 6.0 nhưng mỗi trường lại quy đổi thành các mức điểm cộng rất khác nhau. Sự thiếu thống nhất này khiến thí sinh khó dự đoán trước kết quả và tạo ra lợi thế không công bằng cho nhóm có điều kiện thi chứng chỉ.
Điểm cộng ảnh hưởng thế nào đến cạnh tranh vào các ngành tốp?
| Nhóm ngành | Tỷ lệ người nhập học có điểm cộng |
|---|---|
| Tốp 5% điểm chuẩn cao (ngưỡng tham chiếu 26,09/30) | Hơn 30% |
| Ngoài tốp 25% | 9,51% |
Ở nhóm ngành cạnh tranh nhất, cứ 3 sinh viên trúng tuyển thì có 1 người nhờ điểm cộng. Trong khi đó, ở nhóm ngành ít cạnh tranh hơn, tỷ lệ này chỉ khoảng 9,51%. Điều đó cho thấy điểm cộng càng có sức nặng khi điểm chuẩn càng cao.
Đặc biệt, với ba phương thức xét tuyển không có cấu phần ngoại ngữ riêng (xét điểm thi tốt nghiệp THPT, xét học bạ, kết hợp hai kết quả), có tới 51,42% thí sinh được cộng điểm sở hữu điểm gốc thấp hơn mức trúng tuyển của ngành. Nói cách khác, nếu không có điểm cộng, hơn một nửa số thí sinh thuộc nhóm này sẽ trượt nguyện vọng.
Điểm cộng bị lạm dụng theo hai cách nào?
Cách 1: Cộng điểm chứng chỉ vào ngành không yêu cầu ngoại ngữ
Một số ngành chỉ xét tổ hợp Toán – Vật lý – Hóa học, không hề sử dụng tiếng Anh, nhưng thí sinh có chứng chỉ quốc tế vẫn được cộng điểm. Khi đó, thí sinh có điểm 3 môn cao hơn vẫn có thể trượt trước thí sinh có điểm chuyên môn thấp hơn nhưng được cộng chứng chỉ.
Ông Nguyễn Tiến Thảo nhấn mạnh:
“Quyền sử dụng chứng chỉ của một người không thể làm mất quyền được đánh giá công bằng của người còn lại.”
Ví dụ từ Bộ GD-ĐT về nhóm 184 thí sinh dùng chứng chỉ quốc tế để xét tuyển vào một ngành chỉ sử dụng một tổ hợp không có môn ngoại ngữ (mức trúng tuyển 28,25 điểm):
| Kịch bản | Kết quả |
|---|---|
| Không được cộng điểm chứng chỉ | Hơn 70% thí sinh trượt |
| Sau khi cộng điểm chứng chỉ | Chỉ 16 – 17% thí sinh trượt |
Nhóm thí sinh này có điểm thi 3 môn thấp nhất là 25 điểm. Nếu tính điểm gốc, hơn 70% không đạt mốc 28,25. Nhưng sau khi cộng điểm chứng chỉ, tỷ lệ trượt giảm xuống chỉ còn 16 – 17%. Rõ ràng, điểm cộng đã trở thành yếu tố quyết định kết quả thay vì chỉ là một chính sách ưu tiên phụ trợ.
Cách 2: Tổ hợp đã có môn tiếng Anh nhưng vẫn cộng thêm điểm chứng chỉ
Nhiều tổ hợp xét tuyển đã bao gồm môn tiếng Anh – tức năng lực ngoại ngữ của thí sinh đã được phản ánh trong điểm thi. Thế nhưng, chứng chỉ IELTS vẫn tiếp tục được dùng để cộng thêm điểm. Một năng lực bị tính hai lần sẽ làm sai lệch thứ tự xét tuyển, đặc biệt ở các ngành có điểm chuẩn cao, nơi chênh lệch rất nhỏ cũng có thể quyết định trúng tuyển hay không.
Bộ GD-ĐT dự kiến điều chỉnh ra sao?
Ông Nguyễn Tiến Thảo khẳng định, đây là vấn đề cấp bách liên quan trực tiếp đến công bằng và cần được điều chỉnh ngay. Bộ GD-ĐT đang xem xét dự kiến bỏ điểm cộng hoặc siết chặt điều kiện áp dụng trong quy chế tuyển sinh đại học.
Quan điểm của Vụ trưởng được nêu rõ:
“Tự chủ tuyển sinh phải đi cùng trách nhiệm giải trình và không thể hợp thức hóa một tiêu chí làm sai lệch cạnh tranh giữa các thí sinh.”
Với hàng nghìn thí sinh đạt 26,5 – 28 điểm nhưng trượt vì không có điểm cộng, đây là thông tin quan trọng cần được cập nhật liên tục trong kỳ tuyển sinh 2026.
Thí sinh cần lưu ý gì để tránh “thiệt đơn thiệt kép”?
- Nghiên cứu kỹ đề án tuyển sinh của từng trường trước khi đặt nguyện vọng. Chính sách cộng điểm hiện rất khác nhau giữa các trường; chẳng hạn ĐH KHXH&NV TP.HCM tuyển gần 4.400 sinh viên năm 2026 với nhiều tổ hợp không yêu cầu ngoại ngữ – nhóm thí sinh không có chứng chỉ nên ưu tiên những ngành có chính sách xét tuyển minh bạch.
- Sử dụng nhiều phương thức xét tuyển song song để giảm rủi ro. Nếu chưa có IELTS, thí sinh có thể cân nhắc bài thi đánh giá năng lực của ĐHQG TP.HCM – phương thức đã giúp gần 14.500 thí sinh trúng tuyển vào trường này năm 2025.
- Tập trung nâng cao điểm gốc thay vì trông chờ điểm cộng. Dù quy chế có thay đổi, điểm thi vẫn là yếu tố phản ánh trung thực nhất năng lực của thí sinh.
- Theo dõi kỳ thi riêng của các trường, đặc biệt với nhóm nguyện vọng sư phạm. Kỳ thi đánh giá năng lực của ĐH Sư phạm Hà Nội năm 2025 đã thu hút gần 18.000 thí sinh tham dự – tín hiệu cho thấy các trường đang mở rộng phương thức xét tuyển riêng.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Năm 2026 có chính thức bỏ điểm cộng chứng chỉ ngoại ngữ không?
Chưa. Hiện Bộ GD-ĐT mới đưa ra dự kiến điều chỉnh và phân tích dữ liệu để làm cơ sở sửa quy chế tuyển sinh đại học. Các trường sẽ phải rà soát lại chính sách điểm cộng, nhưng quyết định chính thức chưa được ban hành.
IELTS 6.0 được cộng bao nhiêu điểm?
Không có mức thống nhất. Cùng IELTS 6.0, các trường quy định tới 26 mức điểm cộng khác nhau, tùy thuộc vào ngành và phương thức xét tuyển. Thí sinh cần tra cứu đề án tuyển sinh của chính trường mình đăng ký.
Thí sinh đạt 27 điểm nhưng không có điểm cộng có trượt không?
Có thể trượt nếu đăng ký vào ngành có điểm chuẩn trên 27 và đông thí sinh được cộng điểm. Dữ liệu năm 2026 cho thấy nhiều ngành điểm chuẩn khoảng 28, thí sinh đạt 26,5 – 28 điểm vẫn trượt nếu không có chứng chỉ. Vì vậy, nên chọn thêm các ngành có chính sách xét tuyển dựa thuần túy vào điểm thi.
Ngoài IELTS, còn chứng chỉ hoặc kỳ thi nào được dùng để xét tuyển?
Tùy từng trường, phổ biến nhất vẫn là các chứng chỉ tiếng Anh quốc tế như IELTS, TOEFL, ngoài ra có thể bao gồm chứng chỉ tiếng Trung, tiếng Nhật… Thí sinh cũng có thể dùng điểm thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy do các đại học tự tổ chức. Cần đọc kỹ quy định chi tiết trong đề án tuyển sinh của từng trường.
Học sinh cấp 2, cấp 3 có cần quan tâm đến câu chuyện này không?
Gián tiếp, có. Bài học lớn nhất là điểm gốc và năng lực thực chất vẫn là yếu tố quyết định cạnh tranh, không nên trông chờ vào các chính sách ưu tiên. Ngay từ sớm, học sinh cần xây dựng nền tảng kiến thức vững chắc – đây cũng là bài học từ kỳ thi lớp 10 tại TP.HCM năm 2025 khi hơn 28.000 thí sinh có điểm Toán dưới 5.
Kết luận
Điểm cộng là chính sách ưu tiên đáng lẽ chỉ mang tính hỗ trợ, nhưng khi bị lạm dụng, nó có thể trở thành rào cản công bằng với những thí sinh không có điều kiện thi chứng chỉ. Hàng nghìn thí sinh 26,5 – 28 điểm trượt nguyện vọng năm 2026 là hồi chuông cảnh báo để cả phụ huynh và thí sinh nhìn nhận lại chiến lược xét tuyển. HOCMAI sẽ tiếp tục cập nhật quy chế tuyển sinh 2026 để đồng hành cùng sĩ tử trong giai đoạn nước rút.
