Cách làm bài Tư duy định lượng HSA hiệu quả từ thầy Nguyễn Đức Tài – Chuyên gia luyện thi HOCMAI

Về bản chất, phần thi Tư duy định lượng trong kỳ thi Đánh giá năng lực (HSA) không phải là bài thi “đánh đố công thức” hay yêu cầu tính toán phức tạp. Đây là phần thi kiểm tra khả năng tư duy logic, phân tích vấn đề và xử lý dữ liệu toán học trong thời gian giới hạn.

Theo thầy Nguyễn Đức Tài – giáo viên Toán HOCMAI, rất nhiều học sinh mất điểm không phải vì không biết làm, mà vì chưa hiểu cấu trúc đề, phân bổ độ khó và thiếu chiến thuật phân chia thời gian hợp lý. Khi nắm chắc “luật chơi” của đề thi HSA, việc tối ưu điểm số trong 75 phút là hoàn toàn khả thi.

Lựa chọn phần thi HSA đúng và chiến lược – Góc nhìn từ thầy Nguyễn Đức Tài

Theo thầy Nguyễn Đức Tài, lựa chọn phần thi Khoa học hay Tiếng Anh trong bài thi HSA không phải là quyết định cảm tính, cần có sự cân nhắc kỹ trước khi chọn

Về mặt cấu trúc đề, phần Khoa học yêu cầu thí sinh xử lý đồng thời nhiều mảng kiến thức khác nhau. Khi làm bài, chỉ cần một chuyên đề bị hổng hoặc một môn rơi đúng vào dạng câu hỏi lạ, điểm số có thể giảm rất nhanh do hiệu ứng “mất điểm dây chuyền” ở các câu hỏi chùm.

Ngược lại, phần Tiếng Anh có xu hướng đánh giá năng lực theo mặt bằng chung. Với những thí sinh có trình độ tiếng Anh ổn định (khoảng B1-B2), dù không xử lý được các câu khó nhất, điểm số thường vẫn giữ ở mức an toàn, ít biến động giữa các đề khác nhau.

Vì vậy, thầy Tài khuyến nghị thí sinh lựa chọn phần thi theo 3 tiêu chí cốt lõi:

• Độ ổn định điểm số khi làm thử nhiều đề, không chỉ dựa vào một lần làm tốt
  
• Mức độ hổng kiến thức: phần nào ít “lỗ hổng chết người” hơn thì ưu tiên
  
• Khả năng giữ phong độ cuối giờ thi, khi tâm lý và thể lực đã giảm
  

Cách làm cụ thể là: trước khi đăng ký thi chính thức, thí sinh nên làm tối thiểu 2-3 đề hoàn chỉnh cho mỗi phương án, sau đó so sánh điểm trung bình và độ dao động điểm. Phần thi nào cho ra kết quả đều hơn, sẽ là lựa chọn an toàn hơn trong phòng thi thật.

Theo thầy Nguyễn Đức Tài, trong bài thi HSA, một lựa chọn đúng không phải là lựa chọn giúp thí sinh đạt trần điểm, mà là lựa chọn giúp hạn chế rủi ro và bảo toàn điểm số dưới áp lực cao.

Quy tắc điền đáp án: Phần dễ mất điểm do chủ quan 

Theo thầy Nguyễn Đức Tài, phần câu hỏi điền đáp án là nơi nhiều thí sinh mất điểm đáng tiếc nhất, không phải vì sai tư duy, mà vì chủ quan ở khâu nhập kết quả trên máy.

• Đáp án chỉ chấp nhận giá trị số, có thể là số nguyên dương, số âm hoặc phân số đã rút gọn.
  
• Tuyệt đối không nhập đơn vị. Dù kết quả đúng về mặt toán học, việc thêm ký hiệu đơn vị vẫn khiến hệ thống coi đáp án là sai.
  
• Nếu không có yêu cầu làm tròn, nên ưu tiên nhập phân số tối giản (ví dụ 3/2) thay vì số thập phân (1,5) để tránh sai sót do quy ước hiển thị.
  
• Với số thập phân, hệ thống thường chấp nhận dấu phẩy theo chuẩn Việt Nam, tuy nhiên thí sinh cần đọc kỹ hướng dẫn trên máy thi để tránh lỗi định dạng.

Chiến thuật làm bài Tư duy định lượng : Quy tắc “3 vòng” (75 phút)

Theo thầy Nguyễn Đức Tài, mục tiêu thực tế của phần này là đạt khoảng 40/50 điểm. Để làm được điều đó, thí sinh nên áp dụng chiến thuật 3 vòng:

Vòng 1: Quét đề nhanh, làm chắc các câu khó

Ở vòng làm bài đầu tiên, mục tiêu của thí sinh là tối đa hóa điểm số an toàn trong thời gian ngắn nhất, học sinh nên: 

• Tập trung làm các câu tính toán trực tiếp, chỉ cần 1-2 bước xử lý, không yêu cầu biến đổi dài.
  
• Ưu tiên những dạng bài công thức quen thuộc (thống kê cơ bản, biểu thức đại số, hàm số đơn giản).
  
• Với câu trắc nghiệm, áp dụng kỹ thuật loại trừ nhanh để chốt đáp án mà không cần giải chi tiết.
  
• Nếu một câu khiến bạn phải dừng lại suy nghĩ quá lâu hoặc chưa nhìn ra hướng làm ngay, bỏ qua và chuyển câu khác.

Vòng 2: Xử lý câu trung bình 

Sau khi  xử lý xong câu dễ, vòng 2 là giai đoạn gia tăng điểm số có kiểm soát, thầy Tài nhắc các em tập trung vào nhóm câu hỏi chiếm tỷ trọng lớn trong đề thi HSA.

• Ưu tiên xử lý theo mức độ hiệu quả điểm số:
  
  • Thống kê → dễ ra kết quả, ít biến thể.
    
  • Đại số & Giải tích → dạng quen, có thể kiểm soát bằng công thức.
    
  • Xác suất → làm khi đã đọc đúng bản chất bài toán.
    
  • Hình học → để sau cùng vì dễ mất thời gian.
    

Mỗi câu chỉ nên giới hạn trong khoảng thời gian cho phép; nếu không tìm thấy cách giải trong thời gian đáng kể, đánh dấu và bỏ qua ngay để tránh cuốn thời gian ưu tiên làm các câu trắc nghiệm trước, điền đáp án sau, Thầy Tài chia sẻ 

Vòng 3: Câu khó & may rủi – Tối ưu điểm số cuối cùng trong phòng thi

Vòng 3 là giai đoạn chắt lọc điểm số còn lại, dành cho những câu vận dụng cao hoặc các câu đã bị bỏ qua ở hai vòng trước. Mục tiêu lúc này không phải là làm hết, mà là tối ưu xác suất ghi điểm.

• Chỉ ưu tiên các câu có manh mối rõ ràng, đọc đề là nhận diện được hướng tiếp cận hoặc phương pháp xử lý phù hợp.
  
• Với những câu chưa giải trọn vẹn, thí sinh nên:
  
  • Áp dụng phương pháp loại trừ đáp án sai dựa trên điều kiện đề bài.
    
  • Ước lượng kết quả, so sánh thứ tự lớn – nhỏ, dấu của biểu thức để thu hẹp lựa chọn.
    
• Thầy Tài khuyên các bạn nên quyết định chọn đáp án cuối cùng cần dựa trên lập luận hợp lý, không làm theo cảm tính hay cố gắng giải lại toàn bộ bài toán từ đầu.

Kinh nghiệm gia tăng điểm số từ thầy Nguyễn Đức Tài

Luyện tập cách học ngắt quãng (Spaced Repetition) nhớ sâu 

• Mỗi chuyên đề nên được ôn lại theo chu kỳ 5–7 ngày:
  
  • Lần 1: học để hiểu bản chất.
    
  • Lần 2: làm lại bài mẫu + bài tương tự.
    
  • Lần 3: trộn đề, làm nhanh để kiểm tra phản xạ.

Tối ưu kỹ năng sử dụng máy tính Casio – tối ưu tốc độ làm bài

Kiểm tra nhanh kết quả bằng máy tính Casio với:

• Chức năng Table:
  
  • Thử nghiệm nghiệm nguyên, nghiệm đặc biệt.
    
  • Kiểm tra chiều biến thiên, giới hạn giá trị.
    
• So sánh nhanh đáp án trắc nghiệm → giảm rủi ro sai sót tính toán.
  

Khắc phục lỗ hổng kiến thức nhờ chiến thuật phù hợp

• Với học sinh dưới 20 điểm:
  
  • Ưu tiên các mảng cho điểm chắc:
    
    • Thống kê (trung bình, phương sai, độ lệch chuẩn).
      
    • Cấp số cộng – cấp số nhân.
      
    • Hình học cơ bản (diện tích, khoảng cách, góc).
      
• Với học sinh yếu Hình học:
  
  • Không giải thuần hình nếu tư duy hình kém.
    
  • Chuyển sang tọa độ hóa, véc-tơ hóa, bài toán trở nên cơ học và dễ kiểm soát hơn.
    
• Tuyệt đối tránh:
  
  • Dàn trải học lan man mọi dạng bài mà không có trọng tâm.
    

Luyện đề thông minh: Luyện đề vừa phải, ghi chép lỗi sai chi tiết sau khi giải đề

Thầy Tài khuyên các bạn nên luyện đề chi tiết, có chiến lược, cụ thể

• Khoảng 3 đề/tuần là đủ, quan trọng là:
  
  • Chữa kỹ từng câu sai.
    
  • Ghi rõ: sai do kiến thức – tư duy – hay thao tác.
    

• Về phần luyện đề, học sinh nên chọn đề phù hợp chất lượng, sát kiến thức, sát cấu trúc và tham khảo thao tác làm bài như đề HOCMAI để có thể rèn tư duy xử lý tình huống đi thi, tiếp xúc với đề thi thật và tâm lý làm bài trong phòng thi

---

Trên đây là những chia sẻ về bí quyết làm bài Tư duy định lượng HSA từ thầy Nguyễn Đức Tài – giáo viên Toán, chuyên gia luyện thi Đánh giá năng lực tại HOCMAI.
Để được hướng dẫn chi tiết lộ trình, chiến thuật và luyện đề bài bản, thí sinh có thể tham khảo các khóa luyện thi HSA tại HOCMAI nhằm trang bị nền tảng vững chắc cho kỳ thi sắp tới.