Theo dự thảo Quy chế tiếp nhận học sinh đầu cấp giáo dục phổ thông do Bộ GD-ĐT đưa ra lấy ý kiến, các trường THPT không chuyên sẽ chỉ tổ chức thi tuyển vào lớp 10 với 2 môn Toán và Ngữ văn thay vì 3 môn như nhiều địa phương đang áp dụng. Đề xuất này ngay lập tức tạo ra hai luồng dư luận trái chiều: một bên cho rằng giảm môn thi sẽ giúp giảm tải áp lực cho học sinh, trong khi bên kia lo ngại rủi ro “một sai sót nhỏ mất cả cơ hội” và tiếng Anh sẽ bị xem nhẹ, đi ngược định hướng hội nhập quốc tế.
Vì sao Bộ GD-ĐT đề xuất giảm môn thi vào lớp 10?
Trong dự thảo Quy chế tiếp nhận học sinh đầu cấp giáo dục phổ thông, Bộ GD-ĐT đề xuất phương thức tuyển sinh vào lớp 10 trường THPT không chuyên gồm: xét tuyển hoặc kết hợp thi tuyển với xét tuyển. Với hình thức thi tuyển, học sinh sẽ phải làm bài thi 2 môn Toán và Ngữ văn, các môn còn lại do địa phương quyết định nếu có nhu cầu bổ sung.
Điểm mấu chốt khiến đề xuất này được dư luận quan tâm là việc môn tiếng Anh – vốn là môn thi thứ ba quen thuộc tại nhiều tỉnh, thành trong nhiều năm – không còn nằm trong danh sách bắt buộc. Điều này đồng nghĩa với việc cấu trúc kỳ thi, cách tính điểm và chiến lược ôn tập của hàng trăm nghìn sĩ tử sẽ thay đổi hoàn toàn nếu dự thảo được thông qua.
Luồng ý kiến phản đối: “Giảm môn không hề giảm áp lực”
Không ít học sinh và phụ huynh bày tỏ lo ngại trước phương án thi 2 môn. Các ý kiến phản đối tập trung vào những lý lẽ chính sau:
| Quan điểm phản đối | Lý do cốt lõi |
|---|---|
| Tăng tính may rủi | Chỉ tiêu vào trường công không đổi, trong khi mọi áp lực dồn vào 2 môn, không còn môn “gỡ điểm” |
| Xem nhẹ ngoại ngữ | Loại tiếng Anh khỏi kỳ thi tạo tâm lý chủ quan, đi ngược mục tiêu đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai |
| Áp lực không giảm mà còn tăng | Học sinh trước học 3 môn, nay dồn toàn bộ thời gian cho 2 môn, cường độ học tập không hề giảm |
| Học sinh yếu tiếng Anh càng yếu hơn | Thiếu áp lực thi cử khiến việc học tiếng Anh bị trì hoãn, tạo lỗ hổng lớn khi lên bậc THPT |
Một học sinh lớp 9 Trường THCS Nghĩa Tân (Hà Nội) chia sẻ: việc rút xuống 2 môn không giảm áp lực mà chỉ làm tăng tính may rủi. Một sai sót nhỏ trong bài thi Toán hoặc Ngữ văn có thể khiến thí sinh mất cơ hội vào trường mong muốn, vì không còn môn nào để bù điểm. Ngoài ra, việc loại bỏ ngoại ngữ khỏi kỳ thi vô tình truyền đi thông điệp “môn này không quan trọng”, trái ngược với định hướng hội nhập.
Đồng quan điểm, nhiều phụ huynh cho rằng “nói giảm bớt môn thi là giảm tải thì chưa đúng”. Thay vì rảnh rang hơn, học sinh sẽ phải dành cả tuần để học dồn vào 2 môn. Có ý kiến còn đề nghị Bộ GD-ĐT nên trao quyền tự chủ cho địa phương để lựa chọn số môn thi phù hợp với điều kiện thực tế của từng vùng miền.
Bạn đọc Mtrang nhấn mạnh: đánh giá năng lực học sinh không thể chỉ dựa vào 2 môn Toán và Ngữ văn. Bỏ thi tiếng Anh không chỉ không giảm áp lực mà còn tạo thêm gánh nặng, bởi những học sinh vốn yếu tiếng Anh sẽ càng yếu hơn khi toàn bộ thời gian bị dồn vào ôn luyện hai môn còn lại.
Một ý kiến khác bày tỏ sự hoài nghi về tính thời đại của phương án này: “Cách đây 35 năm, kỳ thi vào lớp 10 cũng chỉ có Toán và Văn. Vậy chúng ta có đang đi ngược thời đại khi bỏ môn ngoại ngữ ra khỏi kỳ thi, trong khi định hướng quốc gia lại đang đẩy mạnh việc đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học?”
Luồng ý kiến ủng hộ: Hãy “cởi trói” cho môn tiếng Anh
Ngược lại, không ít bạn đọc đồng tình với đề xuất trên, với lập luận xoay quanh một quan điểm: học tiếng Anh không phải để thi, và việc dùng thi cử để tạo động lực học đã nhiều năm không mang lại hiệu quả như kỳ vọng.
Những luận điểm ủng hộ đáng chú ý gồm:
- Thi cử không giúp tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai: Hàng chục năm qua, Hà Nội, TP.HCM và nhiều tỉnh thành luôn đưa tiếng Anh vào kỳ thi tuyển sinh lớp 10, nhưng mục tiêu “ngôn ngữ thứ hai trong trường học” vẫn chưa đạt được. Nếu thi mãi mà không có kết quả, cần phải thay đổi cách làm.
- Học để thi tạo ra lối học đối phó: Các bài thi trắc nghiệm tiếng Anh hiện nay thiên về ngữ pháp, chưa đánh giá đúng kỹ năng nghe – nói – hai kỹ năng quan trọng nhất trong giao tiếp thực tế. Hệ quả là học sinh dùng mẹo, học tủ để đạt điểm cao rồi nhanh chóng quên kiến thức sau kỳ thi.
- Giảm 1/3 áp lực kỳ thi: Vào lớp 10 được ví là kỳ thi căng thẳng hơn cả thi đại học. Việc giảm một môn thi tương đương giảm một phần ba gánh nặng cho học sinh cuối cấp.
- Không thi không có nghĩa là không học: Tiếng Anh cần được dạy và học như một công cụ giao tiếp, phục vụ công việc và cuộc sống thực tế, thay vì bị đóng khung trong các bài thi trắc nghiệm.
Nhiều ý kiến đề xuất biến tiếng Anh thành môn tự chọn, giúp giáo viên và học sinh thoát khỏi khuôn khổ luyện đề, “cởi trói” để dành thời gian cho các hoạt động nghe, nói, ứng dụng thực tế – từ đó biến tiếng Anh thành môn học sinh động và thú vị hơn.
Tác động thực tế đến chiến lược ôn thi của sĩ tử 2k11
Nếu dự thảo được thông qua, kỳ thi tuyển sinh lớp 10 từ năm 2026 sẽ có những thay đổi lớn mà phụ huynh và học sinh cần tính đến ngay từ bây giờ:
- Điểm xét tuyển dồn vào 2 môn: Không còn môn tiếng Anh để “kéo điểm”, thí sinh cần học đều và chắc cả Toán lẫn Ngữ văn, tránh tình trạng học lệch.
- Không nên ngừng học tiếng Anh: Dù không còn là môn thi bắt buộc, tiếng Anh vẫn là môn học xuyên suốt bậc THPT và là điều kiện quan trọng khi xét tuyển đại học, du học hay xin việc sau này. Giảm áp lực thi cử là cơ hội để học tiếng Anh theo hướng thực chất hơn.
- Các kỳ thi riêng trở thành lựa chọn thay thế: Nhiều trường THPT chất lượng cao và trường chuyên vẫn tổ chức thi riêng hoặc sử dụng kết quả bài thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy của các đơn vị khảo thí độc lập. Thí sinh có nguyện vọng vào trường top có thể tham khảo ngay lộ trình ôn thi Đánh giá tư duy để chuẩn bị sớm, không phụ thuộc vào kỳ thi chung.
Đặc biệt, với thí sinh tại TP.HCM, việc theo dõi sát các quy định tuyển sinh lớp 10 năm nay là vô cùng quan trọng, bởi Sở GD-ĐT có thể điều chỉnh phương án thi dựa trên căn cứ pháp lý mới. Bên cạnh đó, việc so sánh cấu trúc đề minh họa thi lớp 10 sẽ giúp thí sinh xác định mục tiêu điểm số phù hợp với nguyện vọng trường mình mong muốn.
Để xây dựng kế hoạch ôn tập hiệu quả trong bối cảnh phương án thi có thể thay đổi, phụ huynh và học sinh có thể tham khảo hệ thống học trực tuyến lớp 10 toàn diện của HOCMAI, giúp củng cố kiến thức nền tảng và bám sát chương trình chuẩn của Bộ GD-ĐT. Nếu con đang trong giai đoạn chuyển cấp căng thẳng, chương trình Topclass lớp 10 dành cho phụ huynh cũng là giải pháp đồng hành hữu ích ngay từ những ngày đầu vào trường THPT.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
1. Thi vào lớp 10 chỉ còn 2 môn Toán, Ngữ văn có chính thức áp dụng từ năm 2026 không?
Chưa chính thức. Hiện tại mới chỉ là dự thảo Quy chế tiếp nhận học sinh đầu cấp do Bộ GD-ĐT đưa ra lấy ý kiến từ các Sở GD-ĐT. Phương án thi 2 môn chỉ được áp dụng sau khi quy chế được ban hành chính thức, và ngay cả khi đó các địa phương vẫn có thể đề xuất thêm môn thi thứ ba.
2. Phương án thi 2 môn có thực sự giảm áp lực cho học sinh không?
Quan điểm này đang gây tranh cãi. Người ủng hộ cho rằng giảm một môn thi là giảm 1/3 áp lực. Tuy nhiên, người phản đối lo ngại áp lực sẽ dồn vào 2 môn, khiến một lỗi nhỏ cũng làm mất cơ hội vào trường công mong muốn. Thực tế phụ thuộc vào cách học sinh phân bổ thời gian ôn tập.
3. Vì sao việc bỏ môn tiếng Anh khỏi kỳ thi lớp 10 lại gây nhiều tranh cãi?
Vì tiếng Anh được xem là môn học quan trọng cho hội nhập quốc tế. Người phản đối sợ học sinh xem nhẹ môn này, trong khi người ủng hộ cho rằng thi cử không phải cách hiệu quả để nâng cao năng lực ngoại ngữ, thậm chí tạo ra lối học đối phó, học mẹo.
4. Nếu tiếng Anh không còn là môn thi bắt buộc, học sinh có nên ngừng học tiếng Anh?
Không nên. Tiếng Anh vẫn là môn học chính thức trong chương trình phổ thông, là điều kiện xét tốt nghiệp THPT và là yêu cầu gần như bắt buộc khi xét tuyển đại học. Việc không thi vào lớp 10 chỉ giúp giảm áp lực thi cử, đồng thời là cơ hội để chuyển sang học tiếng Anh theo hướng giao tiếp thực dụng hơn.
5. Khi chỉ thi 2 môn, cần chuẩn bị gì để đạt điểm cao vào lớp 10?
Tập trung học chắc kiến thức cơ bản và nâng cao của cả hai môn Toán, Ngữ văn ngay từ đầu năm lớp 9. Tham khảo đề minh họa của địa phương, xây dựng lộ trình ôn tập theo từng giai đoạn, kết hợp luyện đề và chữa bài chi tiết. Đồng thời, đừng bỏ quên tiếng Anh để chuẩn bị sẵn sàng cho bậc THPT.
Kết luận
Dù phương án thi 2 môn Toán, Ngữ văn có được thông qua hay không, cuộc tranh luận này đã phản ánh đúng một thực tế: kỳ thi tuyển sinh lớp 10 đang cần những điều chỉnh căn cơ để vừa giảm áp lực cho học sinh, vừa đảm bảo đánh giá toàn diện năng lực. Điều quan trọng nhất lúc này, sĩ tử cần giữ vững tâm lý, xây dựng kế hoạch ôn tập linh hoạt để sẵn sàng ứng phó với mọi phương án – bởi dù thi 2 hay 3 môn, kiến thức vững chắc vẫn luôn là chìa khóa mở cánh cửa vào ngôi trường mơ ước.
