Sáng 20/9/2026, tại phiên giải trình do Ủy ban Văn hóa – Xã hội của Quốc hội tổ chức, Bộ trưởng GD-ĐT Hoàng Minh Sơn cho biết lộ trình tinh gọn phương thức xét tuyển sẽ được thực hiện theo hai mốc: đến năm 2027, mỗi ngành/chương trình đào tạo chỉ còn tối đa 3 phương thức xét tuyển; đến năm 2028 rút xuống còn 1 phương thức. Bộ cũng dự kiến điều chỉnh việc cộng điểm chứng chỉ ngoại ngữ (IELTS…) và giải học sinh giỏi, đồng thời yêu cầu các trường phải có cơ chế quy đổi mức độ tương đương giữa các phương thức xét tuyển.
Vì sao đại biểu Quốc hội chất vấn về sự thay đổi tuyển sinh đột ngột?
Mở đầu phiên giải trình, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh đề nghị Bộ GD-ĐT làm rõ tính minh bạch, khả năng đối sánh giữa các phương thức xét tuyển, cũng như tính ổn định, nhất quán và khả năng dự báo của chính sách. Bà đặc biệt nêu ví dụ về dự kiến bỏ cộng điểm chứng chỉ ngoại ngữ – một vấn đề đang khiến rất nhiều phụ huynh và thí sinh băn khoăn về sự thiếu ổn định của chính sách.
Đại biểu Đỗ Chí Nghĩa (Ủy ban Văn hóa – Xã hội của Quốc hội) đặt câu hỏi trực tiếp: khi học sinh đã đầu tư thời gian, chi phí để chuẩn bị theo các phương thức tuyển sinh mà nhà trường từng công bố và cam kết ổn định, thì việc giới hạn phương thức xét tuyển dựa trên căn cứ khoa học và thực tiễn nào? Ông đồng thời đề nghị Bộ làm rõ giải pháp bảo đảm quyền lợi cho nhóm thí sinh đã chuẩn bị theo quy định hiện hành.
Bộ trưởng GD-ĐT nói gì về lộ trình “mỗi ngành còn 1 phương thức xét tuyển”?
Theo giải trình của Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn, hiện nay các trường đại học chủ yếu tuyển sinh theo 3 nhóm phương thức lớn:
| Phương thức xét tuyển | Tỷ lệ thí sinh trúng tuyển |
|---|---|
| Điểm thi tốt nghiệp THPT | Khoảng 50% |
| Kết quả học bạ THPT | 30 – 40% |
| Các phương thức khác (đánh giá năng lực, xét tuyển thẳng, kết hợp…) | Phần còn lại |
Bộ trưởng khẳng định, kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT vẫn bảo đảm độ tin cậy và có mặt bằng chung trên toàn quốc, nên hầu hết các trường vẫn sử dụng. Tuy nhiên, Bộ đã tổng hợp và phân loại được tới 20 nhóm phương thức xét tuyển chính – quá nhiều để có thể quy đổi tương đương một cách chính xác.
Quan điểm của Bộ được ông nêu rõ: “Khi ban hành chính sách tuyển sinh, chính sách lớn phải giữ tính ổn định và bảo đảm hai yếu tố cốt lõi: độ tin cậy (đánh giá đúng năng lực) và tính công bằng giữa các thí sinh”. Vì vậy, mặc dù tôn trọng quyền tự chủ của các trường, Bộ vẫn cần một hành lang pháp lý chung để tránh tình trạng “quá nhiều phương thức gây rối cho thí sinh”.
Lộ trình tinh gọn được công bố cụ thể như sau:
| Mốc thời gian | Số phương thức xét tuyển tối đa/ngành |
|---|---|
| Hiện nay | Nhiều phương thức (đã phân loại thành 20 nhóm) |
| Năm 2027 | Tối đa 3 phương thức |
| Năm 2028 | 1 phương thức phù hợp nhất |
Vì sao dự kiến bỏ cộng điểm chứng chỉ tiếng Anh và giải học sinh giỏi?
Đây là một trong những nội dung nhận được nhiều ý kiến trái chiều nhất tại phiên giải trình. Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn TP.Hải Phòng) chất vấn: Bộ đã đánh giá tác động đến những học sinh đã chuẩn bị theo quy định hiện hành hay chưa? Việc áp dụng có bảo đảm nguyên tắc công bố trước ít nhất 12 tháng và có lộ trình chuyển tiếp phù hợp để bảo vệ quyền lợi chính đáng của học sinh hay không?
Giải trình về nội dung này, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết, dựa trên phân tích dữ liệu thực tế, nguyên tắc xây dựng chính sách là: nếu một ngành hoặc chương trình đào tạo yêu cầu năng lực tiếng Anh đầu vào thì phải đưa tiếng Anh thành môn thi/xét tuyển trong tổ hợp xét tuyển, hoặc quy đổi điểm chứng chỉ tiếng Anh sang điểm môn tiếng Anh trong tổ hợp – thay vì cộng điểm một cách cơ học. Cách làm này giúp đánh giá đúng năng lực thực chất và bảo đảm sự công bằng giữa các thí sinh đến từ những trường, những vùng miền khác nhau.
Thí sinh đã chuẩn bị theo phương thức cũ có bị ảnh hưởng?
Đây là mối quan tâm lớn nhất của các sĩ tử chuẩn bị thi năm 2027. Tại phiên giải trình, đại biểu chuyên trách Hoàng Văn Nghĩa (Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội) đã nêu quan điểm quản trị giáo dục: một chính sách kiến tạo phát triển không thể dừng lại ở xử lý kỹ thuật tình thế mà cần cải cách mang tính hệ thống, tổng thể, đồng bộ và bảo đảm ổn định chiến lược lâu dài.
Ông Nghĩa đề nghị Bộ trưởng cam kết xây dựng khung lộ trình tuyển sinh đại học ổn định tối thiểu 3–5 năm, được đánh giá tác động kỹ lưỡng và ban hành công khai từ sớm, để chấm dứt tình trạng “mỗi năm một quy chế” – tạo sự yên tâm tuyệt đối cho học sinh, gia đình, cử tri và toàn xã hội.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Tuyển sinh đại học từ năm 2027 thay đổi những gì?
Theo giải trình của Bộ trưởng GD-ĐT, từ năm 2027 mỗi ngành/chương trình đào tạo chỉ còn tối đa 3 phương thức xét tuyển, giảm từ khoảng 20 nhóm phương thức hiện nay. Bộ cũng dự kiến điều chỉnh việc cộng điểm chứng chỉ ngoại ngữ và giải học sinh giỏi. Các thay đổi này vẫn đang trong quá trình lấy ý kiến, chưa phải quy chế chính thức.
Đến năm 2028 mỗi ngành chỉ còn 1 phương thức xét tuyển, đúng không?
Đúng, đây là lộ trình dự kiến mà Bộ trưởng nêu tại phiên giải trình. Cụ thể, năm 2027 giảm xuống tối đa 3 phương thức; đến năm 2028, mỗi ngành/chương trình đào tạo sẽ chỉ còn 1 phương thức xét tuyển phù hợp nhất với tiêu chí năng lực đầu vào đã xác định.
Bỏ cộng điểm IELTS từ năm nào?
Theo dự kiến, việc điều chỉnh cộng điểm chứng chỉ ngoại ngữ sẽ bắt đầu từ năm 2027. Tuy nhiên, các đại biểu Quốc hội đã đề nghị Bộ phải công bố thay đổi trước ít nhất 12 tháng và có lộ trình chuyển tiếp để bảo vệ quyền lợi của thí sinh đã ôn luyện, chuẩn bị theo quy định hiện hành.
Thí sinh đã ôn luyện IELTS có bị thiệt thòi không?
Chưa có kết luận chính thức. Nếu ngành đào tạo thực sự yêu cầu năng lực tiếng Anh đầu vào, chứng chỉ IELTS vẫn có thể được quy đổi thành điểm môn tiếng Anh trong tổ hợp xét tuyển thay vì cộng điểm trực tiếp. Thí sinh nên tiếp tục học đều các môn và theo dõi đề án tuyển sinh cụ thể của từng trường.
Thí sinh cần làm gì để không bị động trước thay đổi tuyển sinh?
Hãy tập trung vào nền tảng học vấn thay vì chỉ chạy theo các phương thức xét tuyển riêng lẻ. Đồng thời, thường xuyên cập nhật thông tin chính thức từ Bộ GD-ĐT và đề án tuyển sinh của các trường để có sự chuẩn bị phù hợp nhất.
Kết luận
Phiên giải trình ngày 20/9/2026 đã hé lộ một lộ trình rõ ràng hơn về tương lai tuyển sinh đại học: tinh gọn để minh bạch, công bằng nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao về tính ổn định, khả năng dự báo của chính sách. Trong bối cảnh các quy định mới chưa chính thức được ban hành, thí sinh và phụ huynh nên bình tĩnh theo dõi, tránh hoang mang trước những thông tin chưa được kiểm chứng.
