Tại Hà Nội, nhiều học sinh bắt đầu “vào lò” luyện thi từ lớp 3–7, với tần suất 4–6 buổi học thêm mỗi tuần nhằm giành suất vào trường chuyên, lớp chọn. Đáng chú ý, số trường chất lượng cao trên địa bàn đã tăng từ 17 trường (năm học trước) lên 35 trường trong năm học 2026, kéo theo cuộc đua âm thầm giữa các gia đình. Trong khi đó, việc dạy thêm bậc tiểu học bị cấm lại đẩy nhiều phụ huynh vào tình trạng “học thêm trá hình” để theo đuổi mục tiêu cho con.
Vì sao học sinh phải học thêm để thi trường chuyên, lớp chọn?
Dù Chương trình giáo dục phổ thông 2018 hướng tới phát triển phẩm chất và năng lực toàn diện, áp lực thành tích vẫn khiến nhiều phụ huynh đặt nặng điểm số các môn văn hóa. Mục tiêu vào trường chuyên, lớp chọn hoặc trường chất lượng cao biến việc học thêm thành một phần gần như bắt buộc trong kế hoạch học tập của học sinh.
Điển hình là trường hợp của Nguyễn Văn B., học sinh lớp 8 Trường THCS Kim Giang (Hà Nội). Trong khi bạn bè bắt đầu buổi tối nghỉ ngơi, B. lại khoác ba lô đến lớp học thêm Toán, Văn, Ngoại ngữ từ 18 giờ. Mục tiêu em theo đuổi từ sớm là thi vào lớp 10 chuyên Lý, Trường THPT Chuyên Khoa học Tự nhiên.
Lộ trình luyện thi của B. cho thấy cuộc đua không chờ đến lớp 9:
- Lớp 7: Bắt đầu luyện thi với tần suất 1 buổi/tuần.
- Lớp 8: Tăng lên 2 buổi/tuần, bổ sung lớp Toán chuyên sâu để chuẩn bị cho môn thi điều kiện.
- Thời gian biểu: Ban ngày học chính khóa, chiều và tối học thêm, gần như không còn khoảng trống cho vui chơi, thể thao hay nghỉ ngơi.
Cuộc đua vào lớp 6 chất lượng cao bắt đầu từ khi nào?
Với nhiều gia đình, cuộc đua khởi động sớm hơn cả bậc THCS. Chị Lê Ngọc Mai, có con đang học lớp 4 tại một trường tư thục ở phường Cầu Giấy (Hà Nội), đã cho con luyện thi từ lớp 3 với mục tiêu vào lớp 6 một trường chất lượng cao.
Lý do nằm ở cách tuyển sinh: nhiều trường xét tuyển qua bài đánh giá năng lực Toán, Tiếng Việt, tiếng Anh, kết hợp hồ sơ và học bạ 5 năm tiểu học. Chính vì vậy, mỗi năm học của con đều được gia đình theo sát, với yêu cầu không chỉ “học tốt” mà phải đạt mức “Xuất sắc”. Trước đây, một số trường từng loại hồ sơ nếu có môn chỉ đạt điểm 8 — biến một điểm số đơn lẻ thành áp lực kéo dài nhiều năm.
Lịch học thêm hiện tại của học sinh lớp 4 (con chị Mai):
| Môn học | Số buổi/tuần |
|---|---|
| Tiếng Anh | 2 buổi |
| Toán | 1 buổi |
| Tiếng Việt | 1 buổi |
Chị Mai chia sẻ: “Đề thi vượt kiến thức của chương trình giáo dục cơ bản, nên không luyện thi thì khó đỗ.”
Quy định cấm dạy thêm bậc tiểu học đã tác động thế nào?
Từ khi Bộ GD&ĐT quy định không tổ chức dạy thêm đối với học sinh tiểu học, việc tìm lớp luyện thi phù hợp trở nên khó khăn hơn. Các lớp học dành cho nhóm học sinh cùng mục tiêu gần như khan hiếm, buộc phụ huynh phải tự tìm nhóm hoặc nhờ giáo viên bổ trợ.
Chị Mai cho biết: “Từ năm ngoái, Bộ GD&ĐT cấm dạy thêm đối với bậc tiểu học nên tìm lớp rất khó khăn. Mình phải tìm những phụ huynh có mục tiêu rồi nhờ cô giáo bổ trợ.” Thực tế này cho thấy tình trạng học thêm trá hình vẫn tồn tại, thậm chí diễn biến phức tạp hơn khi các lớp học chính quy bị siết chặt.
Số trường chất lượng cao tăng nhanh ra sao?
Sự bùng nổ các trường chất lượng cao cũng góp phần tạo nên cuộc đua âm thầm giữa các gia đình và học sinh. Đáng chú ý, nhiều trường tuyển sinh đầu vào bằng hình thức kiểm tra đánh giá năng lực kết hợp xét học bạ, càng làm tăng áp lực chuẩn bị dài hơi.
| Năm học | Số trường chất lượng cao tại Hà Nội |
|---|---|
| Năm học trước | 17 trường |
| Năm học 2026 | 35 trường |
Việc số trường tăng gấp đôi đồng nghĩa cơ hội mở rộng, nhưng cũng khiến mặt bằng cạnh tranh khốc liệt hơn khi các kỳ kiểm tra đánh giá năng lực ngày càng phổ biến.
Xu hướng đánh giá năng lực và những điều phụ huynh cần lưu ý
Song song với các kỳ thi chuyên, xu hướng sử dụng bài đánh giá năng lực đang lan rộng từ bậc phổ thông đến đại học. Ở bậc đại học, nhiều thí sinh đã chủ động theo dõi lịch thi đánh giá tư duy TSA 2027 của Đại học Bách khoa Hà Nội để định hướng ôn luyện sớm.
Ở cấp quản lý, các địa phương cũng đang thử nghiệm những cách đánh giá riêng. Chẳng hạn, trong khi TP.HCM xây dựng cơ chế đánh giá chất lượng giáo dục riêng từ năm học 2026–2027, phụ huynh cần nắm rõ cả những quy định vận hành nhà trường, như số lần họp phụ huynh theo Thông tư 81, để đồng hành cùng con một cách chủ động thay vì chạy theo thành tích ngắn hạn.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Học sinh thường bắt đầu học thêm để thi trường chuyên từ lớp mấy?
Tùy mục tiêu, nhiều em khởi động từ lớp 3 nếu nhắm lớp 6 chất lượng cao, hoặc từ lớp 7 nếu hướng đến lớp 10 chuyên. Tần suất tăng dần theo khối lớp, phổ biến từ 1 buổi/tuần ở lớp 7 lên 2 buổi/tuần ở lớp 8.
Vì sao Bộ GD&ĐT cấm dạy thêm bậc tiểu học?
Quy định nhằm giảm áp lực học tập cho học sinh tiểu học, hướng tới phát triển toàn diện theo Chương trình 2018. Tuy nhiên, thực tế vẫn tồn tại hình thức học thêm trá hình do nhu cầu luyện thi vào lớp 6 chất lượng cao.
Trường chất lượng cao tại Hà Nội tuyển sinh như thế nào?
Nhiều trường kết hợp kiểm tra đánh giá năng lực (Toán, Tiếng Việt, tiếng Anh) với xét học bạ. Một số trường từng loại hồ sơ nếu có môn chỉ đạt điểm 8, khiến phụ huynh phải theo sát từng năm học.
Số trường chất lượng cao ở Hà Nội năm 2026 là bao nhiêu?
Năm học trước Hà Nội có 17 trường chất lượng cao, năm học 2026 con số này tăng lên 35 trường. Sự gia tăng nhanh chóng đi kèm cuộc đua chuẩn bị đầu vào ngày càng sớm.
Kết luận
Cuộc đua học thêm vào trường chuyên, lớp chọn phản ánh khoảng cách giữa định hướng phát triển năng lực toàn diện và tâm lý thành tích của một bộ phận phụ huynh. Số trường chất lượng cao tăng từ 17 lên 35 trường cho thấy cơ hội rộng mở hơn, nhưng cũng đòi hỏi các gia đình cân nhắc lộ trình hợp lý, tránh đánh đổi sức khỏe và tuổi thơ của con cho một suất học. Hiểu rõ cơ chế tuyển sinh, cách đánh giá năng lực và quy định của nhà trường sẽ giúp phụ huynh đồng hành cùng con một cách bền vững hơn.
