Chuyển dịch phương thức tuyển sinh: Điểm thi tốt nghiệp giảm nhiệt, các kỳ thi riêng “lên ngôi”

Thống kê mới nhất từ Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) cho thấy một xu hướng rõ nét trong bức tranh tuyển sinh đại học: Thí sinh không còn “đặt cược” hoàn toàn vào điểm thi tốt nghiệp THPT. Sự trỗi dậy của các kỳ thi đánh giá năng lực cùng những quy định siết chặt phương thức xét học bạ từ năm 2026 đòi hỏi sĩ tử và phụ huynh cần có cái nhìn chuyên sâu để xây dựng chiến thuật nhập học tối ưu.

Tỷ lệ nhập học bằng điểm thi tốt nghiệp THPT giảm dần

Theo dữ liệu từ Bộ GD&ĐT, trong năm vừa qua, cả nước có gần 681.700 thí sinh chính thức nhập học đại học, đạt tỷ lệ 90% so với chỉ tiêu đề ra. Tuy nhiên, điểm đáng chú ý nằm ở sự thay đổi trong cấu trúc phương thức trúng tuyển.

Dù vẫn chiếm tỷ trọng lớn nhất với 50,32%, nhưng tỷ lệ thí sinh nhập học bằng điểm thi tốt nghiệp THPT đã giảm 1,86% so với kỳ tuyển sinh trước đó. Điều này cho thấy các trường đại học đang dần đa dạng hóa nguồn tuyển, giảm sự phụ thuộc vào một kỳ thi duy nhất để tìm kiếm những ứng viên phù hợp với đặc thù đào tạo.

Bên cạnh việc lựa chọn phương thức, vấn đề tài chính cũng là nỗi lo lớn khi phụ huynh cần lưu ý sự chênh lệch học phí các chương trình đào tạo giữa các trường hiện nay có thể lên tới hàng trăm triệu đồng. Việc nắm bắt mức học phí đại học giai đoạn 2025-2026 sẽ giúp gia đình có sự chuẩn bị lộ trình tài chính vững chắc trước khi con em đặt bút đăng ký nguyện vọng.

Sự bứt phá của các kỳ thi đánh giá năng lực, tư duy

Trái ngược với đà giảm của điểm thi tốt nghiệp, phương thức xét tuyển qua các kỳ thi riêng (Đánh giá năng lực, Đánh giá tư duy) ghi nhận sự tăng trưởng mạnh mẽ. Tỷ lệ thí sinh nhập học qua con số này đã chạm mốc 5,08%, tăng đáng kể so với mức trung bình 2-3% của các năm trước.

Sự thay đổi này xuất phát từ việc nhiều trường đại học tốp đầu ưu tiên dùng kết quả này để sàng lọc thí sinh chất lượng cao. Để chiếm ưu thế trong cuộc đua vào các trường đại học danh tiếng, việc sớm tiếp cận lộ trình luyện thi Đánh giá năng lực và Tư duy chuyên sâu là chìa khóa quan trọng giúp học sinh tự tin chinh phục mọi dạng thức đề thi mới.

Xét tuyển học bạ: Tăng về số lượng nhưng sẽ siết chặt chất lượng

Phương thức xét học bạ thuần túy (không kết hợp các tiêu chí khác) cũng ghi nhận mức tăng từ 27,86% lên 29,24%. Tuy nhiên, cục diện này dự báo sẽ có nhiều biến động trong mùa tuyển sinh năm 2026.

Bộ GD&ĐT đã đưa ra những quy định mới mang tính “thắt lưng buộc bụng” đối với các trường đại học:
* Giới hạn phương thức: Mỗi trường chỉ được sử dụng tối đa 5 phương thức tuyển sinh (thay vì 17 phương thức như trước).
* Ngưỡng đảm bảo chất lượng học bạ: Thí sinh dự kiến phải có điểm trung bình 6 học kỳ của tối thiểu 3 môn (trong đó bắt buộc có Toán hoặc Ngữ văn) và phải đạt mức điểm thi tốt nghiệp từ 15/30 trở lên mới đủ điều kiện xét tuyển.

Sự siết chặt này buộc các trường phải tính toán lại chỉ tiêu. Chẳng hạn như tại phía Nam, ngưỡng điểm sàn Đại học Kinh tế – Luật hay các thông tin về chỉ tiêu vào các trường Công an đều đang nhận được sự quan tâm lớn từ dư luận do những điều chỉnh về số lượng và điều kiện đầu vào.

Lời khuyên cho sĩ tử trước ngưỡng cửa 2026

Với việc nhiều đại học giảm dần tỷ trọng xét học bạ thuần túy và chuyển sang xét tuyển kết hợp (chiếm 15,03% hiện nay), học sinh không nên chỉ tập trung vào bảng điểm trên lớp. Thay vào đó, việc sở hữu chứng chỉ quốc tế hoặc tham gia các kỳ thi năng lực như kỳ thi HSA của ĐHQG Hà Nội sẽ tạo ra “tấm vé thông hành” an toàn hơn.

Trong bối cảnh quy chế tuyển sinh liên tục cập nhật theo hướng tinh gọn và thực chất, việc chủ động tìm hiểu thông tin và đa dạng hóa phương thức xét tuyển chính là chiến thuật thông minh nhất để các em hiện thực hóa giấc mơ đại học.