Bộ GD-ĐT đang trình Chính phủ Đề án tổ chức thi tốt nghiệp THPT trên máy tính giai đoạn 2026-2036, trong đó xác định rõ định hướng ứng dụng công nghệ để tự động hóa tối đa các khâu tổ chức thi. Mục tiêu cốt lõi là giảm thiểu sai sót và hạn chế sự can thiệp chủ quan của con người, đồng thời vẫn duy trì cơ chế kiểm soát, giám sát chặt chẽ ở những công đoạn bắt buộc cần sự tham gia của cán bộ có thẩm quyền.
Những công nghệ nào sẽ được ứng dụng vào kỳ thi tốt nghiệp THPT trên máy tính?
Phát biểu về định hướng triển khai, ông Huỳnh Văn Chương – Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng (Bộ GD-ĐT) – cho biết các nhóm công nghệ trọng tâm dự kiến được nghiên cứu và đưa vào ứng dụng bao gồm:
| Nhóm công nghệ | Mục đích ứng dụng |
|---|---|
| Bảo mật dữ liệu | Mã hóa đề thi, bài thi trong quá trình truyền tải và lưu trữ |
| Tự động hóa quy trình | Giảm thao tác thủ công trong tổ chức thi, chấm thi |
| Giám sát hệ thống | Phân quyền truy cập, ghi nhật ký thao tác, phát hiện bất thường |
| Trí tuệ nhân tạo (AI) | Hỗ trợ xây dựng ngân hàng câu hỏi chuẩn hóa |
| Nhận diện thí sinh | Xác minh danh tính, ngăn ngừa thi hộ |
Đáng chú ý, đây là lần đầu tiên một đề án thi cử quy mô quốc gia đặt ra yêu cầu đồng bộ về công nghệ ở hầu hết các khâu then chốt – từ trước, trong đến sau kỳ thi. Cách tiếp cận này tương đồng với xu hướng số hóa đang diễn ra ở nhiều kỳ thi độc lập, điển hình như việc cổng đăng ký dự thi ĐGNL HSA tạm đóng để rà soát và nâng cấp hệ thống trước các đợt thi năm 2026, cho thấy tầm quan trọng của hạ tầng công nghệ ổn định trong tổ chức thi hiện đại.
AI có thay thế con người trong khâu ra đề thi không?
Theo ông Huỳnh Văn Chương, AI chỉ đóng vai trò hỗ trợ một số công đoạn trong quy trình xây dựng ngân hàng câu hỏi chuẩn hóa, tuyệt đối không tự quyết định nội dung đề thi và không thay thế đội ngũ chuyên gia.
Cụ thể, quy trình xây dựng câu hỏi thi vẫn phải tuân thủ 4 bước chuyên môn chặt chẽ:
- Xây dựng – do chuyên gia biên soạn
- Thẩm định – hội đồng chuyên môn đánh giá chất lượng
- Thử nghiệm – kiểm tra thực tế trên mẫu học sinh
- Phê duyệt – cấp có thẩm quyền ra quyết định cuối cùng
“AI không tự quyết định nội dung đề thi và không thay thế đội ngũ chuyên gia xây dựng, thẩm định, thử nghiệm và phê duyệt câu hỏi.” – Ông Huỳnh Văn Chương nhấn mạnh.
Hệ thống bảo mật dữ liệu thi được triển khai như thế nào?
Đề án đặt ra yêu cầu rất cao về an toàn hệ thống, với các lớp bảo vệ đa tầng:
- Mã hóa toàn diện: Dữ liệu đề thi và bài thi được mã hóa trong suốt quá trình truyền, lưu trữ và sao lưu.
- Phân quyền chặt chẽ: Hệ thống phân quyền truy cập theo từng nhiệm vụ cụ thể, xác thực danh tính người vận hành.
- Giám sát liên tục: Ghi đầy đủ nhật ký thao tác, tích hợp cơ chế phát hiện truy cập bất thường.
- Sao lưu dự phòng: Dữ liệu được sao lưu theo nhiều lớp để tránh mất bài thi khi thiết bị gặp sự cố.
Về khai thác dữ liệu sau kỳ thi, ông Chương khẳng định mọi hoạt động phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân và an toàn thông tin.
Công nghệ nhận diện thí sinh hoạt động ra sao?
Hiện tại, đề án mới xác định việc ứng dụng công nghệ nhận diện theo hướng nghiên cứu hỗ trợ xác minh danh tính, với mục tiêu chính là ngăn ngừa tình trạng thi hộ. Tuy nhiên, để áp dụng chính thức, cần hội tụ đủ 4 yếu tố:
- Căn cứ pháp lý rõ ràng
- Tiêu chuẩn kỹ thuật được kiểm định
- Cơ chế bảo vệ dữ liệu cá nhân chặt chẽ
- Phương án xử lý dự phòng khi công nghệ nhận diện sai
“Công nghệ chỉ hỗ trợ cán bộ coi thi, không thay thế quyết định và trách nhiệm của người có thẩm quyền.” – Ông Chương lưu ý.
Thi trên máy tính có làm thay đổi yêu cầu của kỳ thi không?
Ông Huỳnh Văn Chương khẳng định: Máy tính chỉ là phương tiện làm bài, không làm thay đổi phạm vi kiến thức và yêu cầu cần đạt theo Chương trình giáo dục phổ thông. Đề thi vẫn đánh giá đúng năng lực và kiến thức của học sinh.
Một số thông tin quan trọng dành cho phụ huynh và thí sinh:
| Vấn đề | Thông tin từ Bộ GD-ĐT |
|---|---|
| Kỹ năng công nghệ | Không cần kỹ năng phức tạp, chỉ cần làm quen giao diện thi |
| Chi phí thiết bị | Không phải đầu tư thiết bị riêng để tham gia kỳ thi |
| Phần mềm thực hành | Được cung cấp miễn phí bởi Bộ GD-ĐT, địa phương và nhà trường |
| Nội dung ôn tập | Tập trung vào kiến thức và năng lực theo chương trình phổ thông |
Đây là điểm giúp phụ huynh và học sinh yên tâm: việc chuyển đổi hình thức thi không tạo thêm gánh nặng tài chính hay áp lực học thêm kỹ năng công nghệ.
Lộ trình triển khai thi tốt nghiệp THPT trên máy tính như thế nào?
Bộ GD-ĐT dự kiến triển khai theo lộ trình thận trọng, có bước đệm:
- Từ năm 2027: Giai đoạn chuyển tiếp – tổ chức song song cả thi trên giấy và thi trên máy tính tại những địa phương, điểm thi đáp ứng đủ điều kiện.
- Hình thức thi năm 2027: Thí sinh thi trên máy tính và thi trên giấy sử dụng chung nội dung đề thi đối với các môn trắc nghiệm. Khác biệt chủ yếu nằm ở phương thức làm bài và ghi nhận kết quả.
- Giai đoạn 2026-2036: Mở rộng dần trên cơ sở thử nghiệm, đánh giá kỹ lưỡng, chỉ triển khai đại trà khi bảo đảm đầy đủ các điều kiện về hạ tầng, kỹ thuật, nhân lực, an toàn hệ thống và sự công bằng cho người học.
Nguyên tắc xuyên suốt là kết quả thi giữa hai phương thức phải tương đương về yêu cầu đánh giá và giá trị sử dụng.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Học sinh có cần mua máy tính riêng để thi tốt nghiệp THPT không?
Không. Bộ GD-ĐT khẳng định học sinh không cần đầu tư thiết bị riêng. Các điểm thi sẽ được trang bị đầy đủ máy tính đạt chuẩn để thí sinh làm bài. Ngoài ra, phần mềm và bài thi mẫu để thực hành cũng được cung cấp miễn phí.
Thi trên máy tính có khó hơn thi trên giấy không?
Đề thi trên máy tính và trên giấy có chung nội dung, chỉ khác về phương thức làm bài. Yêu cầu đánh giá và phạm vi kiến thức là như nhau. Học sinh chỉ cần làm quen với giao diện thi trên máy, không cần kỹ năng công nghệ phức tạp.
Công nghệ nhận diện thí sinh có đảm bảo quyền riêng tư không?
Có. Mọi hoạt động thu thập và xử lý dữ liệu nhận diện phải tuân thủ quy định pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân. Đề án yêu cầu phải có căn cứ pháp lý, tiêu chuẩn kỹ thuật và cơ chế bảo vệ dữ liệu đầy đủ trước khi triển khai.
Nếu máy tính gặp sự cố trong lúc thi, bài thi của thí sinh có bị mất không?
Không. Hệ thống được thiết kế với cơ chế sao lưu dữ liệu theo nhiều lớp dự phòng, đảm bảo bài thi của thí sinh được bảo vệ an toàn ngay cả khi thiết bị gặp sự cố kỹ thuật.
Khi nào thi tốt nghiệp THPT trên máy tính được áp dụng đại trà?
Hiện chưa có mốc thời gian cụ thể cho việc áp dụng đại trà. Đề án xác định giai đoạn 2026-2036 là lộ trình tổng thể, trong đó năm 2027 là cột mốc thử nghiệm đầu tiên với hình thức thi song song. Việc mở rộng sẽ dựa trên kết quả đánh giá thực tế.
Đề án thi tốt nghiệp THPT trên máy tính đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tiến trình số hóa giáo dục Việt Nam. Với cách tiếp cận thận trọng, lấy công nghệ làm công cụ hỗ trợ thay vì thay thế hoàn toàn con người, Bộ GD-ĐT kỳ vọng vừa nâng cao tính minh bạch, khách quan của kỳ thi, vừa bảo đảm quyền lợi và sự công bằng cho mọi thí sinh. Trong bối cảnh các kỳ thi quan trọng khác cũng đang có những điều chỉnh đáng chú ý – từ những quy định thi lớp 10 tại Hà Nội đến xu hướng các trường đại học lớn như ĐHQG TP.HCM dự kiến chỉ xét tuyển một phương thức duy nhất – thí sinh và phụ huynh cần chủ động cập nhật thông tin để có định hướng phù hợp. Song song đó, việc theo dõi phương án tuyển sinh lớp 10 tại Đà Nẵng năm 2026 cũng là bước chuẩn bị cần thiết cho học sinh cuối cấp THCS trước những thay đổi trong chính sách thi cử sắp tới. Dù hình thức thi có thay đổi ra sao, điều quan trọng nhất mà học sinh cần tập trung vẫn là nền tảng kiến thức và năng lực cốt lõi theo chương trình giáo dục phổ thông.
