Bản tin tổng hợp, phân tích áp lực từ các kỳ thi riêng trong tuyển sinh đại học, ghi nhận thực trạng đăng ký thi đánh giá năng lực năm 2026 với 92.000 thí sinh, đồng thời nêu bật những khó khăn, bất cập và đề xuất hướng điều tiết từ góc nhìn ngành giáo dục.
Áp lực gia tăng từ hệ thống thi riêng
Gần một thập kỷ trở lại đây, khi bước vào học kỳ II lớp 12, học sinh và phụ huynh phải đối diện thêm áp lực từ các kỳ thi tuyển sinh riêng do các trường đại học tổ chức. Bên cạnh kỳ thi tốt nghiệp THPT quốc gia, hệ thống tuyển sinh đại học đã dần hình thành một “mùa thi thứ hai” với mức độ căng thẳng ngày càng lớn, đòi hỏi cả học sinh lẫn gia đình phải chuẩn bị sớm về học lực, tâm lý và các yếu tố logistics.
Thực trạng quy trình đăng ký: Rào cản kỹ thuật và tâm lý
Việc đăng ký dự thi các kỳ đánh giá năng lực trở thành thử thách cam go đối với nhiều gia đình. Hàng loạt phụ huynh đã phải đi sớm ra các quán internet để có đường truyền mạnh nhằm đăng ký thành công cho con em mình. Trong đợt đăng ký kỳ thi đánh giá năng lực năm 2026 do Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức, khoảng 92.000 lượt thí sinh đăng ký chỉ sau một ngày mở cổng, phản ánh sự hấp dẫn lẫn áp lực khủng khiếp của kỳ thi này. Đến cuối tháng 1, kỳ thi tư duy của Đại học Bách khoa Hà Nội đợt 1 cũng ghi nhận hơn 17.000 thí sinh tham gia. Những sự cố kỹ thuật phổ biến như “văng” khỏi hệ thống, quá tải đường truyền, quy trình phức tạp… khiến không khí tại các điểm đăng ký luôn căng thẳng và nhiều gia đình phải “toát mồ hôi” mới hoàn thành thủ tục.
Tăng số lượng kỳ thi và mối lo về bất bình đẳng
Năm học 2024–2025, số lượng các kỳ thi riêng tiếp tục gia tăng, với sự xuất hiện của nhiều kỳ thi năng lực, đánh giá tư duy mới từ các trường như Đại học Sư phạm Hà Nội II, Bộ Quốc phòng bên cạnh các kỳ thi vốn đã quen thuộc của Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Quốc gia TP.HCM, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, Bộ Công an… Chủ trương tăng tự chủ tuyển sinh và đa dạng hóa phương thức là hợp lý, song việc mỗi trường xây dựng quy trình, lịch thi, tiêu chí riêng dẫn đến gánh nặng lớn cho học sinh, gia đình. Đặc biệt, các gia đình có điều kiện về công nghệ, thông tin và tài chính sẽ có lợi thế hơn trong quá trình đăng ký, lựa chọn địa điểm và thời gian thi, trong khi học sinh các vùng nông thôn, miền núi—nơi hạ tầng còn hạn chế—có nguy cơ bị thiệt thòi ngay từ những khâu đầu tiên.
Đề xuất hướng điều tiết từ chuyên gia giáo dục
Trước thực tế “trăm hoa đua nở” của các kỳ thi riêng, TS Phạm Hiệp (Viện trưởng Viện Nghiên cứu Giáo dục và Chuyển giao tri thức, Trường Đại học Thành Đô) cho rằng, Bộ GD&ĐT không chỉ định hướng mà cần xác lập vai trò thiết kế luật chơi, điều tiết rủi ro và bảo vệ công bằng cho người học. Ông đề xuất: “Bộ GD&ĐT cần ban hành bộ tiêu chuẩn, tiêu chí tổ chức kỳ thi riêng từ cơ sở vật chất, điều kiện tổ chức đến nội dung thi. Cơ sở giáo dục ĐH không đảm bảo tiêu chí, không được tổ chức thi riêng.” Nếu không có giải pháp chuẩn hóa, liên thông hoặc giới hạn số lượng kỳ thi, hệ thống tuyển sinh có nguy cơ lệch khỏi mục tiêu đánh giá năng lực thực tế, trở thành cuộc đua về kỹ thuật, tâm lý và hậu cần khiến phụ huynh, học sinh áp lực lớn.
Trước diễn biến trên, các phụ huynh, học sinh lớp 12 cần chủ động cập nhật thông tin từ các trường đại học, chuẩn bị kỹ kỹ năng sử dụng công nghệ cũng như xây dựng chiến lược lựa chọn kỳ thi phù hợp với năng lực và điều kiện gia đình. Đồng thời, ngành giáo dục rất cần các biện pháp điều tiết hiệu quả để bảo vệ sự công bằng, giảm áp lực không cần thiết cho giáo viên, gia đình và thí sinh trong mỗi mùa tuyển sinh.
