Theo thông tin từ Bộ GD-ĐT, năm học 2026-2027, Bộ dự kiến bỏ quy định về khoản phí hoạt động do ban đại diện cha mẹ học sinh trực tiếp thu và quản lý (thường được gọi là “quỹ phụ huynh”). Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều trường học tại Hà Nội đã tổ chức họp phụ huynh đầu năm và hoàn tất các khoản thu chi từ trước đó, thậm chí có lớp thu 2 triệu đồng/phụ huynh mà chưa công bố kế hoạch chi tiêu, có lớp mua ti vi hơn 40 triệu đồng cho lớp học dù đa số phụ huynh đề xuất chọn loại rẻ hơn.
Bộ GD-ĐT dự kiến bỏ quỹ phụ huynh theo hướng nào?
Trước thềm năm học mới 2026-2027, Bộ GD-ĐT công bố định hướng chấm dứt hình thành quỹ phụ huynh, cụ thể là bỏ quy định về khoản phí hoạt động do ban đại diện cha mẹ học sinh trực tiếp thu và quản lý. Động thái này được đưa ra nhằm hạn chế tình trạng lạm thu, thu sai nguyên tắc tự nguyện, gây bức xúc trong phụ huynh nhiều năm qua.
Tuy nhiên, điều đáng chú ý là trong khi chính sách mới chưa chính thức có hiệu lực, nhiều lớp học đã nhanh chóng hoàn tất các khoản thu trong các buổi họp phụ huynh đầu năm. Thực tế này cho thấy khoảng cách giữa chủ trương và việc thực thi tại cơ sở vẫn còn khá lớn.
Thực tế các lớp đã thu quỹ phụ huynh ra sao trong năm học 2026-2027?
Những phản ánh từ phụ huynh tại Hà Nội trong những ngày qua cho thấy các khoản thu vẫn diễn ra khá phổ biến, với nhiều hình thức và mức thu khác nhau:
| Khoản thu được phản ánh | Mức thu | Thời điểm | Thông tin chi tiết |
|---|---|---|---|
| Quỹ lớp lớp 10A4 – THPT Khương Đình (Hà Nội) | 2 triệu đồng/phụ huynh | Trước khai giảng, chưa có kế hoạch chi cụ thể | Thu “đồng loạt” từ tất cả phụ huynh, được ban đại diện điều hành |
| Quỹ lớp (nhiều trường tại Hà Nội) | 2 triệu đồng/phụ huynh cho học kỳ 1 | Thu ngay trong buổi họp phụ huynh ngày 13/9/2026 | Chưa bao gồm chi phí tham quan, dã ngoại |
| Quỹ “hỗ trợ học sinh” (một số lớp) | Tương đương quỹ phụ huynh cũ | Đầu năm học | Đổi tên để né quy định mới, cách thu chi không thay đổi |
| Quỹ phụ huynh trường + quỹ lớp (phản ánh qua mạng xã hội) | 2.150.000 đồng/phụ huynh | Đầu năm học | Gồm nhiều khoản, phụ huynh cho là “biến tướng” |
| Quỹ lớp (phản ánh qua mạng xã hội) | 1 triệu đồng/phụ huynh + 350.000 đồng mua ti vi | Trong buổi họp phụ huynh | Thay máy chiếu cũ của nhà trường, báo chi chỉ “đọc sơ sơ” |
Ngoài các khoản thu nêu trên, nhiều lớp còn tiến hành các khoản chi khác như sửa lớp học, lắp wifi, quạt, thay bóng đèn… mà phụ huynh chỉ nhận được thông báo sau khi đã hoàn thành, không được hỏi ý kiến trước đó.
Vì sao nhiều phụ huynh bức xúc dù các khoản thu phục vụ việc học?
Về bản chất, không ít phụ huynh sẵn sàng đóng góp cho các hoạt động học tập của con em. Điều khiến họ bức xúc nằm ở cách thu chi thiếu minh bạch và tính chuyên quyền trong quyết định.
Giáo viên chủ nhiệm tham gia định hướng mua sắm
Tại lớp 10A4 Trường THPT Khương Đình, trong buổi họp phụ huynh, giáo viên chủ nhiệm ngỏ ý muốn lớp trang bị một chiếc ti vi, lý do là năm học mới cần thay đổi mạnh về công nghệ. Đa số phụ huynh đồng tình nhưng đề nghị cân nhắc không nên mua loại quá đắt tiền, bởi học sinh chỉ sử dụng trong 3 năm và điều kiện kinh tế các gia đình không giống nhau.
Một phụ huynh góp ý các lớp cùng khối đã chọn loại khoảng 10 triệu đồng, phù hợp với nhu cầu. Tuy nhiên, một số phụ huynh có “tiếng nói” trong lớp lại định hướng mua ti vi đời mới nhất, đồng nghĩa với mức giá rất cao. Kết quả là lớp đã mua ti vi hơn 40 triệu đồng, trong khi đa số phụ huynh từng bình chọn mẫu rẻ hơn.
Giáo viên nhắn tin gây áp lực, “chốt” khoản chi vội vàng
Đáng chú ý hơn, ngay trong nhóm bàn bạc chuyện đóng góp, mua sắm của phụ huynh lại có cả giáo viên chủ nhiệm tham gia ý kiến thường xuyên. Giáo viên này còn nhắn trong nhóm rằng một phụ huynh là “chuyên gia về lĩnh vực này”, đề nghị cả lớp “giao nhiệm vụ cho chuyên gia thôi”, rồi tiếp tục nhắn: “chắc không cần đến bình chọn nữa đúng không?”. Phụ huynh được gọi là “chuyên gia” lập tức trả lời: “Vâng cô. Mình nên chốt sớm để còn kịp lắp khi vào năm học ạ”.
Việc giáo viên tham gia định hướng theo cách này khiến những phụ huynh muốn phản đối trở nên e dè, không dám lên tiếng. Lớp có hơn 50 học sinh, hoàn cảnh và điều kiện kinh tế của từng gia đình khác nhau, nhưng việc thu chi lại được quyết định bởi số ít người, trái với nguyên tắc mà nhiều phụ huynh kỳ vọng.
“Đổi tên” để lách quy định mới
Không chỉ dừng lại ở cách thu chi, một số lớp còn áp dụng chiêu “đổi tên”: thay vì gọi là “quỹ phụ huynh”, các khoản thu này được gọi là “quỹ hỗ trợ học sinh”. Thực chất cách thu chi không khác trước, chỉ thay tên gọi để tránh bị quy vào diện vi phạm khi Bộ GD-ĐT bỏ quy định về quỹ phụ huynh.
Trên các hội nhóm dành cho phụ huynh học sinh tại Hà Nội, nhiều người bày tỏ bức xúc với cách làm này: “Như này có được gọi là biến tướng không? Tiền học chẳng đáng bao nhiêu, tiền quỹ phụ huynh trường và quỹ lớp đã hết 2.150.000 đồng…” Hay: “Lớp con nhà em hôm qua vừa đi họp phụ huynh, ban đại diện thông báo thu mỗi phụ huynh 1 triệu, đầu năm đã thu thêm 350.000 đồng để mua ti vi thay cho máy chiếu cũ của nhà trường. Thu thì rất rõ nhưng chi như thế nào chỉ đọc sơ sơ tại buổi họp phụ huynh”.
Không có quỹ phụ huynh, các hoạt động của lớp có bị ảnh hưởng?
Trước thông tin Bộ GD-ĐT sẽ chấm dứt hình thành quỹ phụ huynh, nhiều phụ huynh bày tỏ sự ủng hộ. Tuy nhiên, những người đang hoặc từng làm trong ban đại diện phụ huynh lại có góc nhìn khác, không ít người chia sẻ đầy tâm tư trên các hội nhóm.
Theo họ, một lớp học không chỉ có hoạt động dạy và học, mà còn tham gia rất nhiều hoạt động tập thể do nhà trường tổ chức như:
- Tết Trung thu, giao lưu dưới cờ
- Ngày hội STEM
- Hội diễn văn nghệ vào các ngày lễ lớn
- Hoạt động dã ngoại, ngoại khóa
Để có một tiết mục hoàn chỉnh, lớp thường phải thuê trang phục, đạo cụ, có hoạt động chi phí lên đến vài triệu đồng. Trong thời gian tập luyện, giáo viên hoặc phụ huynh cũng thường mua nước uống, đồ ăn nhẹ động viên học sinh. Mỗi lần không đáng là bao, nhưng cộng dồn cả năm cũng là một khoản chi đáng kể.
Ngoài ra còn có các khoản chi khác như:
| Khoản chi | Mục đích |
|---|---|
| Phần thưởng cho học sinh | Ghi nhận học sinh tiêu biểu, học sinh đạt thành tích trong phong trào |
| Hỗ trợ hoạt động chung của lớp | Phục vụ các sự kiện, hoạt động tập thể |
| In sao tài liệu ôn tập | Phát hành trước các đợt kiểm tra định kỳ, mỗi năm có ít nhất 4 đợt |
Nhiều giáo viên còn chủ động ôn thêm để củng cố kiến thức cho học sinh, kéo theo khối lượng tài liệu phát sinh không nhỏ. Những khoản chi này lâu nay chủ yếu được lấy từ quỹ lớp hoặc phần kinh phí các lớp trích nộp về trường. Nếu bỏ quỹ phụ huynh mà chưa có phương án thay thế cụ thể, các hoạt động ngoài giờ lên lớp sẽ phải rất chật vật, hoặc phụ huynh lại phải “chung tay” theo cách khác chưa được quy định rõ ràng.
Phụ huynh cần làm gì khi phát hiện khoản thu chưa đúng quy định?
Khi gặp các khoản thu được triển khai trong khi Bộ GD-ĐT đã tuyên bố lộ trình bỏ quy định về quỹ phụ huynh, phụ huynh nên chủ động nắm thông tin và thực hiện một số biện pháp sau:
- Tìm hiểu văn bản quy định mới nhất của Bộ GD-ĐT về các khoản thu trong nhà trường để đối chiếu.
- Yêu cầu ban đại diện công khai kế hoạch thu chi cụ thể trước khi đóng góp, thay vì chỉ thông báo sau khi đã chi.
- Phản ánh tới ban giám hiệu nhà trường nếu phát hiện các khoản thu mang tính bắt buộc trá hình, thiếu tự nguyện.
- Ghi nhận bằng văn bản các trao đổi, quyết định liên quan đến khoản thu, chi của lớp.
Bên cạnh đó, trong bối cảnh nhiều khoản chi phí ngoài nhà trường ngày càng tăng, phụ huynh có thể cân nhắc các giải pháp tối ưu hóa chi phí học tập, ví dụ như chọn chương trình ôn luyện trực tuyến chất lượng thay vì tích lũy quá nhiều khoản chi không rõ mục đích. Tham khảo chương trình Topclass lớp 10 dành cho phụ huynh hoặc giải pháp học tập lớp 11 dành cho phụ huynh để có thêm phương án đồng hành hiệu quả với con trong năm học mới.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Bộ GD-ĐT bỏ quỹ phụ huynh từ khi nào?
Bộ GD-ĐT dự kiến bỏ quy định về khoản phí hoạt động do ban đại diện phụ huynh trực tiếp thu và quản lý trong năm học 2026-2027. Tuy nhiên đến thời điểm hiện tại, chưa có văn bản hướng dẫn chính thức cuối cùng được ban hành, nên các trường vẫn chưa có căn cứ pháp lý rõ ràng để dừng toàn bộ các khoản thu này.
Quy định bỏ quỹ phụ huynh có áp dụng ngay với các khoản đã thu đầu năm học 2026-2027 không?
Vì đây mới là đề xuất ở mức “dự kiến”, chưa phải văn bản có hiệu lực pháp lý bắt buộc, nên những khoản đã thu và chi trong các buổi họp phụ huynh đầu năm vẫn đang diễn ra ở nhiều trường. Phụ huynh cần theo dõi các văn bản chính thức từ Bộ GD-ĐT và Sở GD-ĐT địa phương để biết quy định mới có được áp dụng hồi tố hay không.
Trường học vẫn thu quỹ phụ huynh sau khi Bộ GD-ĐT bỏ quy định có vi phạm không?
Nếu Bộ GD-ĐT chính thức bỏ quy định về khoản phí do ban đại diện phụ huynh thu, thì việc các trường hoặc lớp tiếp tục thu dưới bất kỳ hình thức nào, kể cả đổi tên thành “quỹ hỗ trợ học sinh”, đều không phù hợp với tinh thần quy định mới. Phụ huynh nên yêu cầu nhà trường công khai căn cứ pháp lý của từng khoản thu.
Không có quỹ phụ huynh thì các hoạt động ngoại khóa, văn nghệ của lớp lấy kinh phí từ đâu?
Đây là băn khoăn lớn nhất của các phụ huynh đang làm trong ban đại diện. Các hoạt động như trung thu, văn nghệ, ngày hội STEM, tham quan dã ngoại, in tài liệu ôn tập đều cần kinh phí. Nếu không có quỹ lớp, nhà trường cần có phương án hỗ trợ tài chính công khai, hoặc các khoản đóng góp phải dựa trên tinh thần hoàn toàn tự nguyện và có sự đồng thuận của 100% phụ huynh trong lớp.
Phụ huynh có thể phản ánh về các khoản thu chưa minh bạch ở đâu?
Phụ huynh có thể phản ánh trực tiếp tới ban giám hiệu nhà trường, sau đó đến Phòng Giáo dục và Đào tạo hoặc Sở Giáo dục và Đào tạo địa phương. Ngoài ra, khi nhận thấy khoản thu có dấu hiệu ép buộc, thiếu tự nguyện, phụ huynh có thể gửi thông tin tới các cơ quan truyền thông để được hỗ trợ xác minh.
Kết luận
Việc Bộ GD-ĐT dự kiến bỏ quỹ phụ huynh là một bước đi được kỳ vọng giúp chấm dứt tình trạng lạm thu kéo dài nhiều năm. Tuy nhiên, khoảng cách giữa chủ trương và thực tế triển khai vẫn còn không nhỏ khi nhiều lớp đã hoàn tất việc thu chi đầu năm, thậm chí có hiện tượng “đổi tên” quỹ để né quy định. Để chính sách thực sự phát huy hiệu quả, cần sớm ban hành các văn bản hướng dẫn chi tiết, đồng thời có phương án thay thế cho nguồn kinh phí hoạt động của các lớp, đảm bảo hài hòa quyền lợi giữa nhà trường, giáo viên, phụ huynh và học sinh.
