Tại tọa đàm do Vụ Giáo dục đại học (Bộ GD-ĐT) tổ chức chiều 21/9, dự thảo quy định tuyển sinh đại học mới đã gây chú ý khi đề xuất mỗi ngành, chương trình đào tạo chỉ được xét tuyển tối đa 3 phương thức từ năm 2027 và giảm xuống còn 1 phương thức từ năm 2028. Nhiều đại diện trường đại học cảnh báo việc siết này có thể khiến tỷ lệ xét tuyển học bạ tăng vọt, làm giảm cơ hội của thí sinh có năng lực và tạo ra sự phân tầng giáo dục đại học. Đại diện Bộ GD-ĐT cho biết sẽ tiếp thu ý kiến, đồng thời khẳng định đề xuất nhằm bảo đảm công bằng giữa các phương thức, không làm giảm cơ hội tiếp cận của thí sinh.
Dự thảo quy định như thế nào?
Theo nội dung được đưa ra tại tọa đàm, lộ trình giảm số lượng phương thức tuyển sinh được chia làm hai giai đoạn:
| Mốc thời gian | Quy định dự kiến |
|---|---|
| Trước năm 2027 | Các trường được sử dụng nhiều phương thức xét tuyển (tối đa 5 phương thức theo quy định hiện hành) |
| Từ năm 2027 | Mỗi ngành, chương trình đào tạo được xét tuyển tối đa 3 phương thức |
| Từ năm 2028 | Mỗi ngành, chương trình đào tạo chỉ được xét tuyển bằng 1 phương thức duy nhất |
Ví dụ, đến năm 2028 trường đại học A tuyển ngành Công nghệ thông tin sẽ phải chọn một trong các phương thức như điểm thi tốt nghiệp THPT, điểm thi đánh giá năng lực hoặc xét học bạ, thay vì kết hợp đồng thời cả ba hoặc nhiều hơn như hiện nay.
Vì sao các trường đại học lo ngại dự thảo này?
Giảm sự đa dạng và bỏ sót thí sinh có năng lực
Bà Nguyễn Thị Thu Hà, Phó hiệu trưởng trường Đại học Thăng Long, nhận định việc giới hạn số lượng phương thức sẽ làm giảm sự đa dạng trong tuyển sinh và có thể bỏ sót những thí sinh có năng lực. Bà phân tích: nếu một trường tự tổ chức kỳ thi riêng, trường đó thường ưu tiên tuyển đủ chỉ tiêu từ nguồn này. Khi chỉ tiêu bị thu hẹp, các trường không có kỳ thi riêng sẽ ngần ngại sử dụng phương thức đánh giá năng lực. Hệ quả là thí sinh nhóm này giảm cơ hội, còn trường mất đi nguồn tuyển giúp nâng cao chất lượng đầu vào.
Một rủi ro khác được bà chỉ ra: nhiều trường có thể chọn xét học bạ chỉ vì đây là phương thức dễ tuyển nhất. Điều này có thể đẩy tỷ lệ xét tuyển bằng học bạ tăng lên nhanh chóng, kéo theo nguy cơ giảm chất lượng đầu vào.
Nguy cơ phân tầng giáo dục đại học
GS Vũ Văn Yêm, Phó giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội, cho rằng việc giới hạn một phương thức ở thời điểm hiện tại có thể dẫn đến phân tầng giáo dục đại học. Nhóm trường top trên sẽ ưu tiên các phương thức giúp phân hóa thí sinh tốt, trong khi nhóm trường top dưới có xu hướng chỉ sử dụng học bạ hoặc điểm thi tốt nghiệp THPT.
Quy định hiện hành mất đi ý nghĩa
Theo PGS Trần Anh Dũng, Trưởng phòng Đào tạo trường Đại học Hàng hải Việt Nam, các phương thức ngoài điểm thi tốt nghiệp được đưa ra nhằm nâng cao chất lượng nguồn tuyển và mở rộng cơ hội cho thí sinh. Nếu mỗi ngành chỉ được dùng một phương thức, các trường sẽ có xu hướng quay về với điểm thi tốt nghiệp THPT và quy định tối đa 5 phương thức hiện nay trở nên vô nghĩa.
Bà Nguyễn Thị Hòa, Trưởng phòng Truyền thông và Tuyển sinh trường Đại học Giao thông vận tải, bày tỏ: “Điều gì chỉ có một con đường cũng sẽ gây lo lắng về độ rủi ro.”
Đại diện các trường đề xuất gì?
Trước những lo ngại trên, các trường đề xuất mỗi ngành, chương trình đào tạo nên được xét tuyển bằng ít nhất 2–3 phương thức. Dưới đây là tổng hợp ý kiến tại tọa đàm:
| Đại diện | Trường | Nhận định chính |
|---|---|---|
| Bà Nguyễn Thị Thu Hà | ĐH Thăng Long | Giảm đa dạng, bỏ sót thí sinh có năng lực, đẩy tỷ lệ xét học bạ tăng cao |
| GS Vũ Văn Yêm | ĐH Bách khoa Hà Nội | Có thể phân tầng giáo dục đại học giữa các nhóm trường |
| PGS Trần Anh Dũng | ĐH Hàng hải Việt Nam | Xu hướng quay về điểm thi tốt nghiệp, quy định 5 phương thức mất ý nghĩa |
| Bà Nguyễn Thị Hòa | ĐH Giao thông vận tải | Sử dụng một con đường duy nhất gây lo lắng về rủi ro |
Bộ GD-ĐT nói gì về đề xuất này?
GS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, ghi nhận các ý kiến góp ý và cho biết sẽ báo cáo lãnh đạo Bộ. Về phía ban soạn thảo, ông nhấn mạnh việc bảo đảm công bằng khi một ngành sử dụng nhiều phương thức là vấn đề không dễ giải quyết.
Số liệu thống kê của Bộ giai đoạn 2022–2026 cho thấy:
- Hơn 2.000 chương trình đào tạo (hơn 40%) sử dụng từ hai phương thức xét tuyển trở lên có sự chênh lệch điểm giữa các phương thức từ 3 điểm trở lên.
- Điểm xét học bạ trong cùng mã ngành cao hơn điểm thi tốt nghiệp THPT “khá xa”.
Đại diện Bộ khẳng định đây không phải chủ trương bắt mọi trường, mọi ngành dùng chung một loại điểm thi, mà là lộ trình giúp mỗi ngành tìm ra phương thức đánh giá phù hợp nhất. Mỗi phương thức vẫn phải bảo đảm mọi thí sinh đủ điều kiện đều có thể tham gia, tiêu chí được công bố rõ ràng và sử dụng một thang điểm chung. Các trường có trách nhiệm lựa chọn phương thức phù hợp với yêu cầu đầu vào; kết quả thi riêng, học bạ hoặc chứng chỉ vẫn có thể được sử dụng nếu được cấu trúc minh bạch trong phương thức đã công bố.
Thí sinh năm 2026 cần chuẩn bị gì trước thay đổi này?
Dù lộ trình chính thức bắt đầu từ năm 2027, nhiều trường đã có động thái điều chỉnh sớm phương án tuyển sinh. Đáng chú ý, ĐHQG TP.HCM dự kiến xét tuyển bằng một phương thức trong thời gian tới, tạo thêm áp lực cho thí sinh trong việc lựa chọn chiến lược ôn tập.
Bài học từ mùa tuyển sinh 2025 cũng cho thấy các trường chưa thể tránh khỏi sai sót trong xét tuyển, khiến hơn 1.000 thí sinh bị ảnh hưởng. Vì vậy, bên cạnh việc theo dõi sát thông tin tuyển sinh, thí sinh nên chủ động xây dựng phương án dự phòng.
Đặc biệt, nếu xu hướng giảm xét tuyển học bạ tiếp tục, học sinh 2K8 cần tập trung củng cố kiến thức nền tảng từ sớm, không nên đặt cược toàn bộ vào một phương thức duy nhất. Thí sinh cũng nên cập nhật thường xuyên thông tin chỉ tiêu tuyển sinh của các trường, bởi quy định mới có thể khiến nhiều trường buộc phải giảm chỉ tiêu, ảnh hưởng trực tiếp đến cơ hội trúng tuyển.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Từ năm 2027, mỗi ngành được xét tuyển tối đa bao nhiêu phương thức?
Theo dự thảo, từ năm 2027 mỗi ngành, chương trình đào tạo được xét tuyển tối đa 3 phương thức. Đến năm 2028, con số này giảm xuống còn 1 phương thức duy nhất.
Xét tuyển học bạ có bị bỏ hoàn toàn không?
Không. Xét tuyển học bạ vẫn là một phương thức hợp lệ. Tuy nhiên, nếu dự thảo được thông qua, từ năm 2028 mỗi ngành chỉ được chọn một phương thức, nên trường hoàn toàn có thể chọn xét học bạ thay vì điểm thi tốt nghiệp THPT.
Vì sao điểm xét học bạ thường cao hơn điểm thi tốt nghiệp?
Theo thống kê của Bộ GD-ĐT giai đoạn 2022–2026, điểm xét học bạ trong cùng mã ngành cao hơn điểm thi tốt nghiệp THPT “khá xa”. Nguyên nhân chủ yếu do cách tính điểm trung bình học bạ thường đạt mức cao hơn, dẫn đến sự chênh lệch đáng kể giữa các phương thức.
Thí sinh nên làm gì để giảm rủi ro khi quy định mới được áp dụng?
Thí sinh nên ưu tiên củng cố kiến thức nền tảng để đạt điểm cao ở kỳ thi tốt nghiệp THPT – phương thức xét tuyển phổ biến nhất hiện nay. Đồng thời, cần tìm hiểu kỹ phương án tuyển sinh của từng trường, theo dõi các điều chỉnh mới và xây dựng nhiều phương án dự phòng trước khi đăng ký nguyện vọng.
Kết luận
Dự thảo siết phương thức tuyển sinh đại học là chủ đề nhận được sự quan tâm đặc biệt từ phía các trường và thí sinh. Dù mục tiêu của Bộ GD-ĐT là hướng tới sự công bằng và giảm chênh lệch điểm giữa các phương thức, việc giảm xuống còn một phương thức từ năm 2028 vẫn cần được cân nhắc kỹ lưỡng để tránh những tác động tiêu cực đến chất lượng đầu vào. Thí sinh và phụ huynh nên theo dõi sát diễn biến dự thảo và chủ động xây dựng lộ trình ôn tập ngay từ bây giờ để nắm chắc cơ hội trúng tuyển vào ngành học mong muốn.
