Tại sao kỳ thi Đánh giá năng lực trở thành “cơn sốt”? Giải mã sức hút từ phương thức xét tuyển tổng hợp

Với con số kỷ lục hơn 133.000 thí sinh đăng ký dự thi đợt 1 năm nay, kỳ thi Đánh giá năng lực (ĐGNL) của ĐHQG TP.HCM không còn là một lựa chọn “thi cho biết” mà đã trở thành tấm vé vàng giúp sĩ tử gia tăng cơ hội vào đại học top đầu. Điều gì đã tạo nên làn sóng chuyển dịch mạnh mẽ này?

Theo các chuyên gia tuyển sinh, sức hút của kỳ thi không chỉ nằm ở cấu trúc đề thi hiện đại mà chủ yếu đến từ sự thay đổi trong chiến lược tuyển sinh của các trường đại học: Ưu tiên phương thức xét tuyển tổng hợp với trọng số điểm ĐGNL chiếm ưu thế tuyệt đối.

1. Trọng số “khủng” của điểm ĐGNL trong phương thức xét tuyển tổng hợp

Thạc sĩ Cù Xuân Tiến (Trưởng phòng Tuyển sinh & Công tác sinh viên, Trường ĐH Kinh tế – Luật, ĐHQG TP.HCM) cho biết, nguyên nhân khiến lượng thí sinh đăng ký dự thi đông kỷ lục là do nhiều trường đại học chuyển dịch sang phương thức xét tuyển tổng hợp. Ở phương thức này, kết quả bài thi ĐGNL đóng vai trò là “xương sống” trong tổng điểm xét tuyển.

Tại Trường ĐH Kinh tế – Luật và các trường thành viên thuộc hệ thống ĐHQG TP.HCM, điểm xét tuyển được cấu thành từ: điểm thi ĐGNL, điểm thi tốt nghiệp THPT và điểm học bạ. Tuy nhiên, tỷ lệ phân bổ lại có sự chênh lệch đáng kể qua các năm:

• Năm 2026: Tỷ lệ tương ứng là 55% (ĐGNL) – 35% (Thi tốt nghiệp) – 10% (Học bạ).
• Năm 2027: Tỷ lệ thay đổi thành 60% – 30% – 10%.
• Từ năm 2028: Trọng số điểm ĐGNL sẽ chiếm tới 65%.

Thực tế này cho thấy, nếu thí sinh chỉ tập trung vào kỳ thi tốt nghiệp mà bỏ qua bài thi năng lực, khả năng cạnh tranh vào các ngành “hot” sẽ giảm đi đáng kể. Để có sự chuẩn bị tốt nhất, các em nên tham khảo mức điểm trúng tuyển năng lực 2023 của các trường đại học để tự đánh giá khả năng hiện tại của mình.

2. “Cứu cánh” và lợi thế kép cho thí sinh

Một điểm đặc biệt trong quy chế tuyển sinh của các trường thuộc ĐHQG TP.HCM là tính linh hoạt và bảo vệ quyền lợi thí sinh. Thạc sĩ Hoàng Thanh Tú (Trường ĐH Khoa học tự nhiên) phân tích: Với những bạn có cả điểm thi tốt nghiệp và điểm ĐGNL, nhà trường sẽ xét đồng thời các phương án kết hợp và chọn kết quả có lợi nhất.

Bên cạnh đó, việc tham gia kỳ thi ĐGNL còn là dịp để thí sinh cọ xát, giải tỏa áp lực tâm lý trước kỳ thi tốt nghiệp. Ngay cả với những thí sinh tại khu vực có nền tảng giáo dục tốt như ưu thế vàng của học sinh TP.HCM trong các kỳ thi học thuật, việc sở hữu thêm một đầu điểm năng lực vẫn là chiến thuật an toàn.

Trường ĐH Bách khoa (ĐHQG TP.HCM) thậm chí còn đẩy trọng số điểm ĐGNL lên mức 70% trong phương thức xét tuyển kết hợp. PGS-TS Bùi Hoài Thắng nhấn mạnh, những thí sinh không có điểm thi ĐGNL sẽ phải nỗ lực gấp bội trong kỳ thi tốt nghiệp vì hệ số quy đổi điểm tốt nghiệp sang điểm năng lực chỉ ở mức 0,75. Điều này đồng nghĩa với việc sở hữu điểm năng lực cao mang lại lợi thế cạnh tranh cực lớn.

Để bứt phá điểm số trong kỳ thi này, sĩ tử có thể tham khảo lộ trình ôn thi năng lực và tư duy chuyên sâu để tối ưu hóa kỹ năng làm bài.

3. Xu hướng mở rộng tại các trường đại học ngoài hệ thống ĐHQG

Sức ảnh hưởng của kỳ thi ĐGNL không chỉ dừng lại ở các trường thành viên ĐHQG TP.HCM.

• Trường ĐH Quốc tế: Điểm ĐGNL chiếm trọng số từ 40 – 50%. PGS-TS Đinh Đức Anh Vũ cho biết, kết quả học tập của nhóm thí sinh trúng tuyển qua kỳ thi này những năm trước đều rất ấn tượng.
• ĐH Kinh tế TP.HCM (UEH): Lần đầu thực hiện xét tuyển kết hợp, cho phép thí sinh chọn một trong ba đầu điểm: Thi tốt nghiệp, ĐGNL ĐHQG TP.HCM hoặc kỳ thi đánh giá đầu vào trên máy tính (V-SAT).
• Trường ĐH Ngoại thương: Tiếp tục sử dụng chứng chỉ ĐGNL của cả hai khối ĐHQG và điểm kỳ thi đánh giá tư duy làm tiêu chí xét tuyển. Điều này cho thấy xu hướng đánh giá năng lực toàn diện đang dần thay thế cách xét tuyển truyền thống.

Tại khu vực phía Bắc, xu hướng này cũng diễn ra tương tự khi các trường như xét tuyển bằng điểm Đánh giá tư duy của ĐH Bách khoa Hà Nội đang tăng dần chỉ tiêu. Thí sinh có mục tiêu vào các trường top đầu phía Bắc cũng có thể bắt đầu ôn tập HSA hiệu quả để không bỏ lỡ cơ hội.

Lời khuyên cho sĩ tử và phụ huynh

Việc “đổ xô” đi thi ĐGNL là một phản ứng tất yếu trước sự thay đổi của quy chế tuyển sinh. Tuy nhiên, thay vì thi theo phong trào, thí sinh cần có chiến lược rõ ràng.

Nhiều số liệu cho thấy chất lượng tân sinh viên xét học bạ hay điểm năng lực thường có khả năng thích nghi tốt với môi trường đại học. Do đó, việc chuẩn bị sớm cho kỳ thi ĐGNL không chỉ giúp các em giảm bớt gánh nặng ở kỳ thi tốt nghiệp mà còn là bước đệm vững chắc để khẳng định tư duy và năng lực tự học trong tương lai.