Từ năm 2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trương công khai phổ điểm thi tốt nghiệp THPT và đối sánh với điểm trung bình học bạ lớp 12 từng trường theo tỉnh, thành phố. Chủ trương này hướng tới minh bạch, tăng trách nhiệm giải trình và hỗ trợ điều chỉnh chính sách dựa trên bằng chứng thực tiễn, đồng thời đặt ra yêu cầu sử dụng, diễn giải dữ liệu đúng cách để bảo vệ lợi ích nhà trường, giáo viên và người học.
Điểm Mới Trong Quy Chế Thi THPT Từ Năm 2026
Dự thảo quy chế thi tốt nghiệp THPT từ năm 2026 quy định Bộ GD-ĐT sẽ công bố phổ điểm các môn thi và đối sánh điểm trung bình thi tốt nghiệp với điểm trung bình các môn học lớp 12 theo từng trường trong từng địa phương. Đây là sự mở rộng so với giai đoạn 2020–2025, vốn chỉ công khai một số chỉ số như điểm trung bình, trung vị, độ lệch chuẩn và mức độ phân hóa, đồng thời thực hiện đối sánh chủ yếu ở cấp địa phương.
Ý Nghĩa Quản Trị và Rủi Ro Đánh Giá Dữ Liệu
Việc công bố đối sánh nhằm cung cấp bằng chứng thực tiễn để trả lời các câu hỏi như: “Đánh giá trong nhà trường có sát năng lực học sinh (HS) hay không?”, “Mức độ chênh lệch giữa các trường, các môn học ra sao?”, “Các đổi mới đánh giá đã thực chất chưa?”. Tuy nhiên, nếu thiếu hướng dẫn và ngữ cảnh phân tích, dữ liệu đối sánh dễ bị lạm dụng để xếp hạng, gây áp lực không cần thiết và dẫn đến hiểu nhầm về thực trạng giáo dục từng nơi. Chênh lệch giữa điểm thi và điểm học bạ có thể do nhiều yếu tố khách quan chứ không tự động phản ánh tiêu cực.
Lợi Ích Khi Đối Sánh Và Giải Pháp Quản Trị Chất Lượng
Công bố phổ điểm và đối sánh học bạ giúp tăng độ tin cậy cho điểm số trong bối cảnh học bạ ngày càng dùng nhiều cho xét tốt nghiệp và đại học; bảo vệ các trường đánh giá nghiêm túc nhưng kém cạnh tranh ở điểm bề nổi. Dữ liệu này còn tạo cơ sở điều chỉnh vai trò học bạ trong xét tốt nghiệp, xây dựng chương trình bồi dưỡng giáo viên và phát hiện những khu vực, môn học cần hỗ trợ chuyên môn. Đặc biệt, việc đối sánh nên được tiến hành giữa các trường có loại hình và điều kiện tương đồng (chuyên, công lập, tư thục, đô thị, nông thôn, miền núi).
Bài Học Quốc Tế: Kinh Nghiệm Từ Úc
Chỉ số ICSEA của Úc cho phép đối sánh kết quả giữa các trường có điều kiện tương đồng về xã hội – kinh tế, cha mẹ, vùng miền; các số liệu đánh giá NAPLAN được công bố theo trường nhưng luôn gắn với ICSEA để phản ánh giá trị gia tăng nhà trường tạo ra. Bài học cho Việt Nam là cần đặt dữ liệu điểm thi trong bối cảnh điều kiện xuất phát, tránh so sánh đơn thuần dựa trên điểm số mà quên mất tác động của môi trường giáo dục từng khu vực.
Định Hướng Sử Dụng Dữ Liệu Và Lưu Ý Cho Phụ Huynh, Học Sinh
Việc công bố và đối sánh phổ điểm chỉ có giá trị khi được đặt trong ngữ cảnh thực tiễn và phát huy tác dụng hỗ trợ nhà trường cải tiến chất lượng, điều chỉnh chính sách phù hợp, thay vì dùng để xếp hạng hay phán xét phiến diện. “Minh bạch, suy cho cùng, không phải để tìm ra ai đúng, ai sai, mà để giúp hệ thống đi đúng hướng hơn”. Phụ huynh, học sinh và các nhà trường nên chú ý khai thác dữ liệu này như nguồn tham khảo đa chiều, đóng góp xây dựng môi trường giáo dục công bằng và khách quan hơn; đồng thời, Bộ Giáo dục cũng cần hoàn thiện cơ chế hướng dẫn đọc, sử dụng dữ liệu, bổ sung chỉ số bối cảnh phù hợp với điều kiện đặc thù của từng trường để tạo ra các so sánh công bằng, có ý nghĩa.
